Á­hrif endurgjafar á virkni heilans

Nám byggir að stórum hluta á því hvernig við bregðumst við afleiðingum hegðunar: við endurtökum það sem skilar árangri og drögum úr því sem gerir það ekki. Þess vegna skiptir endurgjöf – að fá skýr skilaboð um hvað er rétt og rangt – miklu máli þegar við erum að læra. Í nýlegri rannsókn , unnin í samstarfi Háskólans í Reykjavík og Oslo Metropolitan University, var skoðað hvernig virkni heilans breytist á meðan nám á sér stað.

Verkefnið

Þátttakendur leystu verkefni sem fólst í því að læra tengsl milli ókunnra mynda. Þar sem engin fyrri reynsla gat hjálpað til, þurftu þeir að treysta á endurgjöf sem sagði til um hvort svörin væru rétt eða röng. Á meðan verkefnið stóð yfir var heilavirkni skráð með heilariti (e. electroencephalography; EEG), sem gerir kleift að fylgjast með virkni heilans í rauntíma.

Hvað kom í ljós?

Heilaritin sýndu skýrar breytingar frá upphafi verkefnisins – þegar þátttakendur vissu ekki réttu tengslin – og fram að því að tengslin höfðu verið lærð. Niðurstöðurnar bentu til þess að áður en færni var náð væri meiri virkni í taugakerfinu, en þegar tengslin voru orðin kunnugleg dró úr virkni. Einnig var athyglisvert að þessar breytingar gátu að hluta til spáð fyrir um frammistöðu í seinni hluta verkefnisins þar sem þátttakendur spurðir um önnur tengsl milli mynda sem ekki höfðu verið kennd beint, en voru þó til staðar.

Hagnýtt gildi

Þótt rannsóknin teljist grunnrannsókn gefur hún mikilvægar vísbendingar um hvernig heilinn vinnur úr endurgjöf við nám. Slík þekking getur nýst á hagnýtum vettvangi, til dæmis í klínísku starfi, þar sem heilarit gæti veitt innsýn í rauntíma hvernig einstaklingur bregst við þjálfun. Í áframhaldandi rannsóknum væri gagnlegt að kanna hvort ólíkar tegundir endurgjafar hafi mismunandi áhrif á nám – og í framhaldinu nýta þá þekkingarsköpun í endurhæfingu, til dæmis hjá fólki með ákominn heilaskaða. Aukinn skilningur á þessum ferlum getur hjálpað fagaðilum að hanna markvissari og einstaklingsmiðaðri íhlutanir og stuðla þannig að skilvirkara námi.

Pistillinn er skrifaður í tilefni að Alþjóðlegrar heilaviku sem verður fagnað í Háskólanum í Reykjavík dagana 16.-22. mars. Dagskrá viðburða er að finna á vefsíðu Háskólans í Reykjavík, hr.is. 

Höfundur er dósent í sálfræði við Háskólann í Reykjavík og klínískur atferlisfræðingur.

Heimild

Edmunds, K. J., Chu, M. Y., Arntzen, E., Gargiulo, P., & Steingrimsdottir, H. S. Feedback-Driven Event-Related Potentials in Conditional Discrimination: Insights from a Matching-to-Sample Study. Frontiers in Human Neuroscience, 20, 1557497.