Samkeppniseftirlitið eitt og sér

Á Íslandi ríkir víðtæk fákeppni á mörgum sviðum sem mikilvægt er að sporna gegn enda leiðir hún til hærra verðlags á vöru og þjónustu. Einn liður í því að standa vörð um samkeppni er að efla Samkeppniseftirlitið með það fyrir augum að stytta málsmeðferðartíma. Langur málsmeðferðartími getur orðið dýrkeyptur fyrir neytendur og minni fyrirtæki sem eiga í höggi við risa sem kunna að misbeita markaðsráðandi stöðu sinni. Það er vart hægt að ætlast til þess að Samkeppniseftirlitið eitt og sér ráði bót á ástandinu til hagsbóta fyrir neytendur en fleira þarf að koma til. Stjórnvöld þurfa almennt að líta til samkeppnissjónarmiða þegar teknar eru stjórnvaldsákvarðanir og við útgáfu reglugerða. Það á t.d. við um reglur um verðmyndun á sjávarfangi, reglur sem tryggja réttindi minni fyrirtækja gagnvart markaðsráðandi risum og ákvarðanir á sviði bygginga- og skipulagsmála svo eitthvað sé nefnt.

Á Alþingi koma fram umsagnir frá hagsmunasamtökumm atvinnufyrirtækja og oftar en ekki er dreginn taumur fákeppni af þeim stóru innan SA á meðan samkeppnissjónarmið endurspeglast frekar í umsögnum frá Félagi atvinnurekenda.

Í umræðu um stóru fasteignafélögin hefur mest borið á umfjöllun um útleigu á íbúðarhúsnæði. Flokkur fólksins hefur beitt sér fyrir að bæta réttindi leigjenda m.a. með lagasetningu um aukið gagnsæi og banni við að hækka leigu á tímabundum samningum á fyrsta ári samnings.

þessar sjálfsögðu réttarbætur mættu harðri mótspyrnu varnarliðs sérhagsmuna á Alþingi.

Styrkja stöðu minni fyrirtækja

Það er tímabært að huga að því hvernig megi tryggja rétt minni fyrirtækja en skýrar reglur er t.d. að finna á Norðurlöndunum sem styrkja stöðu þeirra gagnvart fasteignafélögum m.a. um hækkun á leigu, gagnsæi, uppsögn og uppsagnafresti á leigusamningum og þátttöku í sameiginlegum rekstrarkostnaði ofl. Þætti.

Árið 2020 kom út skýrsla sem gerð var að frumkvæði þáverandi ferðamála- og iðnaðarráðherra Þórdísar Kolbrúnar Reykfjörð Gylfadóttur sem fjallaði um hvernig mætti efla samkeppni m.a. í ferðaþjónustu og byggingariðnaði. Í skýrslunni segir berum orðum að rétt sé að sveitarfélögum sé gert að hafa samkeppnissjónarmið að leiðarljósi í skipulagslögum nr. 123/2010.

Nú stendur fyrir dyrum fyrir dyrum heildarendurskoðun á skipulagslögum m.a. til einföldunar og tryggja skilvirkni við úthlutun á byggingarlóðum. Við fyrirhugaðar breytingar er ekki einungis nauðsynlegt að tryggja að þeir sem fái úthlutun á byggingarrétti sé gert að hefja framkvæmdir innan ákveðins tíma en að öðrum kosti skila inn lóðum heldur beina sjónum sveitarfélaga að því að horfa ekki síður til samkeppnissjónarmiða í skipulagsvinnu í samræmi við tilmæli í framangreindri OECD skýrslu.

Ég treysti Ragnari Þór Ingólfssyni félagsmálaráðherra betur en öðrum til þess að hafa framangreind sjónarmið í forgrunni við þá vinnu sem framundan er.

Höfundur er þingmaður Flokks fólksins.