Græn­lendingar veiða þorsk frá Ís­landi

Allir sem láta sig fiskveiðar varða á Íslandi ættu að kynna sér gang mála í ráðgjöf og veiðum Grænlendinga á þorski, hérna rétt hinu megin við miðlínu Íslands og Grænlands, svæði er nefnist Dohrn bankinn og er nær alfarið Grænlands megin miðlínunnar. Þar eru Grænlendingar að stunda veiðar á þorski og er það varla frásögufærandi nema fyrir tvennt. Samkvæmt opinberri skýrslu „FORVALTNINGSPLAN For torsk i Grønland“ frá grænlenskum stjórnvöldum varðandi nýtingu/veiðistjórnun þorsks á Grænlandsmiðum, er þorskurinn sem veiðist við Austur-Grænland og mestmegnis á Dohrn bankanum, alveg upp við miðlínu Íslands og Grænlands, fullvaxta þorskur er kemur í göngum frá Íslandi, líklega í fæðuleit. Grænlendingar veiða þorsk langt umfram ráðgjöf fiskifræðinga, ólíkt Íslendingum.

Grænlensk stjórnvöld velja hins vegar að fara allt aðra leið heldur en Íslensk stjórnvöld þegar kemur að nýtingu þorskstofnsins. Grænlendingar átta sig á því, ólíkt Íslendingum að það er ekki skynsamlegt að vernda helsta rándýr hafsins gagnvart veiði. Grænlenskur sjávarútvegur reiðir sig mjög á veiðar úr rækjustofnum og Grænlendingar eru vel meðvitaðir um að þorskur er stórtækt rándýr gagnvart rækjunni, sbr. frétt frá fish-break.com frá 10. janúar 2026.

Samráðs skýrsla Grænlenskra stjórnvalda varðandi ákvörðun hámarksafla þorsk fyrir árið 2026 er fróðleg lesning fyrir íslenska pólitíkusa, sjómenn, útgerðarmenn og fiskverkendur auk allra þeirra sem hafa áhuga á sjávarútvegi. Í þeirri skýrslu kemur fram að ráðgjöf fiskifræðinga er hámarksafli upp á rúm 23.500 tonn við Austur Grænlandi og Dorhn bankanum. Grænlensk stjórnvöld taka hins vegar meðvitaða ákvörðun um að nærri tvöfalda hámarksafla miðað við ráðgjöf fiskfræðinga og leyfa hámarksafla þorsks upp á 40 þúsund tonn, lang stærstum hluta þess afla veiddur við miðlínu Íslands og Grænlands á Dorhn bankanum. Rökin eru þau að þarlend stjórnvöld vilja kanna veiðiþol þessar stórfelldu þorskgangna frá Íslandsmiðum!

En róttækari er ákvörðunin á miðunum við Vestur Grænland, en þar er ráðgjöf fiskifræðinga upp á rúm 4.700 tonn en ákvörðun hámarksafla þorsks er 16.000 tonn. Nærri þreföldun á ráðgjöf fiskfræðinga.

Grænlendingar ætla ekki að falla í sömu gryfju og Íslendingar, það er að fórna rækjustofnum sínum eða öðrum fiskistofnum líkt og loðnu, til að byggja upp risastóran þorskstofn er skapar ójafnvægi og étur upp aðra fiskistofna í ætisleit. Hafró hefur rekið gjaldþrota stefnu í nýtingu þorskstofnsins í áratugi. Að undirlagi Hafró var tekin meðvituð ákvörðun um það að fórna rækjustofnum við Ísland til að byggja upp risastóran þorskstofn. Það hefur engu skilað í meiri veiði á þorski, lagt rækjuiðnað og rækjuútgerðina í rúst á Íslandi og valdið gríðarlegu ójafnvægi í hafinu umhverfis Ísland. Helsti munurinn á nýtingarstefnu Grænlendinga og Íslendinga er sú að Grænlensk stjórnvöld reyna að reka sjálfbæra nýtingu á þorskstofnum og öðrum fiskistofnum við Grænland, ólíkt Íslendingum.

Heimildir:

• https://naalakkersuisut.gl/-/media/departementer/fiskeri_fangst/forvaltningsplaner/da/0705_forvaltningsplan_torsk2025-2029dk.pdf 
• Cod surge reshapes Greenland’s fisheries economy – Fish Break 
• hringsbrev-vedr-torsk-2026da.pdf

Höfundur er sjómaður á smábátum og búsettur í Langanesbyggð.