Meira er ekki alltaf betra í skóla­starfi

Það er eitthvað afskaplega undarlegt við umræðuna um íslenska skóla þessa dagana, undarlegra en oft áður. Ráðherra menntamála vill meina að lausnin sé einföld, fleiri skóladagar, fleiri kennslustundir og þá muni árangurinn batna. Þetta er ekki aðeins ofur einföldun, þetta er röng nálgun sem byggir á vanþekkingu á skólastarfi og það er sárt fyrir okkur skólafólk sem viljum gjarnan hafa öfluga og faglega forystu í ráðuneytinu sem stendur okkur næst.

Íslenskir skólar starfa samkvæmt Aðalnámskrá grunnskóla og þar er markmiðið ekki eingöngu að ná árangri í bóklegum greinum heldur að mennta ólíka einstaklinga á fjölbreyttan hátt. Þar skipta sköpun, félagsfærni, lýðræði, vellíðan og sjálfstæði nemenda jafn miklu máli og lesskilningur og stærðfræði. Þessi sýn er ítrekuð í Menntastefnu Íslands til 2030. Þegar ráðherra talar um að íslensk börn séu of stutt í skóla og þráast við töluna 170 gleymist eitt örlítið grundvallaratriði. Skóladagar eru samkvæmt grunnskólalögum 180 talsins og þó hluti þeirra sé kallaður „uppbrotsdagar“ fer fram raunverulegt nám þá daga líka. Vettvangsferðir, samþætt verkefni, list- og verkgreinar og útinám er ekki niðurfelling á námi heldur raunverulegt nám sem samræmist bæði námskrá og alþjóðlegri kennslufræði. Það mætti vissulega skoða það að fjölga kennsludögum en gerum það þá á réttum forsendum, út frá réttum upplýsingum og á faglegan ígrundaðan hátt með gæði skólastarfs að leiðarljósi.

Tölur sýna einnig að meiri tími í skóla er ekki sjálfkrafa lykillinn að betri árangri. Það sem ræður árangri eru gæði kennslu, tengsl nemenda við kennara og skólamenning. Þar hefur Ísland styrkleika sem sjást ekki í einföldum samanburði. Niðurstöður úr Skólapúlsinum og Íslensku æskulýðsrannsókninni sýna að íslensk börn upplifa almennt góð tengsl, stuðning og þátttöku og líður flestum vel í skólanum sínum. Slíkir þættir eru sannarlega ekki aukaatriði heldur forsenda náms og farsældar. Alþjóðleg gögn, þar á meðal PISA, benda einnig til þess að íslensk ungmenni standi tiltölulega sterkt í skapandi hugsun og samskiptum við kennara, sem eru lykilhæfni í samfélagi framtíðarinnar. Þá er einnig villandi að tala um „of háan kostnað“ þar sem Ísland er 400 þúsund manna dreifbýlt samfélag með marga litla skóla sem eðlilega eru töluvert dýrari í rekstri en stærri einingar. En það tryggir líka jafnt aðgengi að menntun, byggðafestu og félagslegt réttlæti sem er meðvituð ákvörðun og stefna stjórnvalda.

Ákall um betri umræðu um skólastarf

Áskoranir eru sannarlega til staðar og þær þarf að taka föstum tökum. En lausnin er að mínu mati ekki að telja skóladaga. Lausnin felst í markvissum aðgerðum sem snúa að því að efla og styrkja núverandi skólastarf líkt og skólafólk hefur ítrekað kallað eftir og lagt framtillögur að lausnum. Ef við ætlum að bæta skólastarf verðum við að byggja á réttum upplýsingum og fara með rétt mál!

Höfundur er menntunarfræðingur.