Að breyta lofti í stein

Hefur þú einhvern tímann velt því fyrir þér hversu mikið pláss koltvísýringurinn (CO2) sem þú losar tekur í raun og veru? Við finnum hvorki lykt af honum né sjáum hann, sem er afar hentugt fyrir samviskuna. En á hverju ári reisum við ósýnilegt loftfarg yfir okkur sem er hærra en flestar byggingar landsins. En hvað ef við gætum tekið þetta farg og fest það varanlega í stein?

Við heyrum oft töluna „10 tonn á mann“ í sambandi við losun okkar Íslendinga. Þótt opinberar tölur geti verið örlítið á reiki eftir því hvað er talið með - hvort við horfum á beina losun eða neyslu okkar erlendis - þá er þetta raunhæf og varkár áætlun um það magn sem hver og einn ber ábyrgð á í hinu stóra samhengi. Við skulum því nota 10 tonn sem viðmið, enda þægileg tala til að átta sig á stærðargráðunni.

En tonn er mælikvarði á þyngd. Koltvísýringur er hins vegar gas sem blandast loftinu í kringum okkur, og það sem skiptir máli hér er hversu mikið rými þessi losun okkar krefst í raun og veru.

Tíföld þyngd matarins

Til að átta sig betur á þyngdinni er gott að bera hana saman við eitthvað áþreifanlegt: Meðalmanneskja borðar tæplega eitt tonn af mat á ári. Þú losar hins vegar um það bil tífalt meira en það af CO2. Fyrir hvert kíló af mat sem þú berð heim úr búðinni, sendir neysla þín u.þ.b. 10 kíló af CO2 út í loftið. Ef þetta gas væri jafn sýnilegt og tómar mjólkurfernur, væri garðurinn þinn líklega orðinn að risastórum ruslahaug innan skamms.

Hvað er „plássið“ sem gasið tekur?

CO2 losun okkar hverfur ekki út í tómarúm; hún blandast andrúmsloftinu sem fyrir er. Styrkur þess í loftinu er í dag um 420 ppm (hlutar af hverri milljón). Til að sjá fyrir sér magnið þurfum við að spyrja: Hversu mikið andrúmsloft þarf til að geyma þessi 10 tonn miðað við það hlutfall sem gasið hefur í lofthjúpnum? Svarið er sláandi þegar við breytum þyngdinni yfir í rúmmetra af lofti. Við erum bókstaflega að breyta efnasamsetningu loftmassans á hverjum einasta degi.

Þetta er bruni, ekki andardráttur

Fyrst eitt mikilvægt atriði: Við erum ekki að tala um koltvísýringinn sem þú andar frá þér. Þegar þú andar ertu hluti af hringrás náttúrunnar. Nei, þessi 10 tonn koma úr bruna jarðefnaeldsneytis og fylgja samgöngum, framleiðslu og neyslu okkar. Þetta er gas sem hefur verið grafið í jörðinni í milljónir ára en við erum núna á fullu að „troða“ því inn í andrúmsloftið okkar aftur á einu bretti, eins og enginn sé morgundagurinn.

Dagskammturinn: 11 hæða blokk á hverjum degi

Ef við deilum 10 tonna árslosun þinni niður á daga, þá losarðu um 27 kíló af CO2 á sólarhring. Til að finna þessi 27 kíló í andrúmsloftinu þyrftirðu að afmarka loftmassa sem er á stærð við 11 hæða íbúðarblokk (tening sem er um 32 metrar á hvern veg).

Á hverjum degi ertu því að „blása upp“ þennan ósýnilega risatening af lofti. Þegar dagur er að kveldi kominn er 11 hæða blokkarteningurinn þinn tilbúinn. Á morgun gerirðu svo annan eins, og svo koll af kolli.

45 metra hátt farg yfir öllu Íslandi

Þegar við leggjum saman alla þessa dagskammta hjá öllum 390.000 Íslendingunum yfir heilt ár, verða tölurnar stjarnfræðilegar. Við erum að tala um tæplega 4,7 billjónir (þúsund milljarða) rúmmetra af lofti á ári.

Ef við myndum byggja kassa úr þessu lofti og breiða það eins og teppi yfir hvern einasta fermetra af öllum 103 þúsund ferkílómetrum landsins, yrði það teppi um 45 metra þykkt.

Hversu hátt er það? Það er eins og 15 hæða íbúðarhús. Hvert einasta fjall, hver einasti fjörður og hver einasti sveitabær á Íslandi væri undir loftfargi sem teygir sig 45 metra upp til himins. Og þetta er hrein viðbót; nýtt lag sem bætist ofan á það gamla á hverju ári og virkar eins og hitaeinangrun sem veldur því að jörðin hitnar jafnt og þétt.

Lausnin: Að breyta lofti í stein

En hér kemur tækifærið. Við þurfum ekki að leyfa þessu 45 metra háa fargi að safnast upp og sitja bara með hendur í skauti. Á Íslandi höfum við tækni og jarðfræði sem gerir okkur kleift að grípa þessa ósýnilegu mengun og dæla henni niður í bergið. Þar breytist hún varanlega í stein á örstuttum tíma.

Ein Coda Terminal stöð á vegum Carbfix gæti, á ársgrundvelli, dælt niður magni af CO2 sem samsvarar allri þessari árslosun þjóðarinnar. Með því myndum við bókstaflega „eyða“ þessu 45 metra háa loftfargi sem við erum ábyrg fyrir á hverju ári.

Þetta snýst ekki bara um umhverfisvernd, heldur einnig gríðarlegt efnahagslegt tækifæri. Með því að breyta loftfarginu í stein búum við til nýjan hátækniiðnað sem hækkar atvinnustig og skapar verðmæti fyrir þjóðarbúið. Við eigum lausnina undir fótum okkar. Spurningin er bara hvort við höldum áfram að horfa upp á ósýnilega fargið hækka, eða hvort við nýtum tæknina til að festa það í jörðinni til frambúðar.

Greinarhöfundur er í loftslagshópnum París 1,5 sem berst fyrir því að Íslandi leggi sitt af mörkum til að leysa loftslagsvandann.