Telja bensín­lítrann tuttugu krónum of dýran

Álagning á bensínlítrann hefur aukist verulega síðustu fimm árum, að því er kemur fram í greiningu sem Vilhjálmur Hilmarsson, hagfræðingur Visku, skrifar. Hann segir álagninguna hafa verið sögulega háa fyrstu tvo mánuði ársins eftir að kílómetragjald sem bifreiðaeigendur greiða leysti ákveðin opinber gjöld á eldsneyti af hólmi.

Rúmlega sjötíu krónur voru lagðar á hvern bensínlítra samkvæmt greiningunni. Það var átján krónum yfir langtímameðaltali álagningarinnar á verðlagi þessa árs. Bensínlítrinn hefði þannig líklega verið um tuttugu krónum ódýrari ef álagningin hefði verið í samræmi við meðaltali undanfarið.

„Sterkar vísbendingar eru um að afnám vörugjalda og olíugjalda um áramótin hafi ekki að fullu skilað sér í verðlag á dælu og félögin séu smám saman að hækka álagningu sína,“ segir í greiningunni.

Orðin enn ólíklegri til þess að skila verðlækkunum en áður

Rekur Vilhjálmur verðlagninguna til fákeppni á eldsneytismarkaði á Íslandi. Frá 2022 hafi olíufélögin verið nærri því fjórfalt líklegri til þess að skila verðhækkunum á heimsmarkaði út í bensínverð en verðlækkunum.

„Sést það best á því að fylgni verðhækkana á heimsmarkaði við verðhækkanir á dælu mældist rúmlega 90% á tímabilinu 2022-2025 en fylgni verðlækkana var aðeins um 24%,“ segir í greiningu hagfræðingsins.

Fylgni verðlækkana á heimsmarkaði við bensínverð hafi þar að auki farið minnkandi síðustu ár en fylgni við hækkanir aukist verulega.

Keyrir upp verðbólgu

Stríðsrekstur Bandaríkjastjórnar í Íran hefur leitt til um fjörutíu prósent hækkunar á heimsmarkaðsverði olíu. Vilhjálmur skrifar að svo virðist sem að íslensku olíufélögin hafi þegar velt hlutar þeirrar hækkunar út í verðlag.

„Skili þau svo allri hækkuninni í verðlag mun það líklega leiða til verðbólguþrýstings upp á 0,7% til skamms tíma en mun meiri verðbólgu til lengri tíma,“ segir í greiningu Visku.

Olíufélögin eru sögð geta hlíft heimilum landsins við áhrifum Íransstríðsins með því að lækka álagningu sína í átt að langtímameðaltali.

Áætlar Vilhjálmur að íslenskir neytendur greiði nú á bilinu 276 til 450 krónur fyrir hvern bensínlítra að teknu tilliti til kílómetragjalds. Einstaklingur á sparneytnum bíl á Íslandi greiði rúmlega helmingi hærra verð fyrir bensínlítrann en Danir.