Óttast ekki að þjóðar­at­kvæða­greiðslunni verði seinkað

„Það eru greinilega skiptar skoðanir meðal stjórnarandstöðunnar og fólk kemur máli sínu á framfæri með misjönum hætti,“ segir Þorgerður Katrín í samtali við fréttastofu. Þingfundi lauk ekki fyrr en vel var gengið á ellefta tímann í gærkvöldi á meðan þingmenn tókust á um þingsályktunartillögu um þjóðaratkvæðagreiðsluna um áframhald aðildarviðræðna við ESB.

Málið sé einfalt

„Það sem ég er aðallega ánægð með er að fólk er að tjá sig, fólk er að fara í ræður og andsvör, það er ekki bara stjórnarandstaðan heldur líka stjórnarflokkarnir enda málið mikilvægt. Þetta er lýðræðisveisla, þetta er mjög einfalt mál. Þetta snýst um hvort þjóðin vilji vita meira og þá segir hún X við já. Ef hún vill ekki vita meira setur hún X við nei. Þetta er mjög einfalt þó að eðlilega þá eru tilteknir flokkar og einstaklingar sem vilji flækja málið og jafnvel setja af stað einhverja upplýsingaóreiðu.“

Gagnrýnin snýr að því að það hafi ekki verið haft nægilegt samráð, þetta hefði átt að fara í samráðsgátt stjórnvalda, fara fyrir utanríkismálanefnd, hefði það ekki verið rétt miðað við feril annarra slíkra mála?

„Þetta er algjör fyrirsláttur og það sem við erum að gera núna, við erum að koma með þingmál. Það er ekki áætlað samráð við utanríkismálanefnd þegar um þingmál er að ræða og það er öllum ljóst að við erum að fara að leggja það fram. Hinsvegar er líka alveg ljóst að ég var löngu búin að segja að ég myndi mæta á fund nefndarinnar eins og ég var beðin um. Samráðið er mjög mikið. Utanríkisnefnd ætlar sér góðan tíma skilst mér í málið.“

Síðan hefjist samráð allra samráða sem Þorgerður segir að sé þjóðaratkvæðagreiðslan. Þjóðin sjálf fái þar tækifæri til að koma að málinu.

„Og mér finnst pínulítið merkilegt að skynja þennan titring hjá stjórnarandstöðunni við að treysta þjóðinni en kannski í ljósi sögunnar er það ekkert skrítið því þarna eru flokkar sem hafa svikið nákvæmlega þetta sem við erum að efna.“

Ekkert til í meintu samráði við Brussel

Sigmundur Davíð Gunnlaugsson formaður Miðflokksins sagði meðal annars í Silfrinu í Ríkisútvarpinu í gær að Þorgerður hefði farið á bak við þjóðina og vélað um inngöngu Íslands í Evrópusambandið á nokkrum fundum í Brussel. Hvers vegna hún hefði „plottað“ með samherjum sínum í Brussel mánuð eftir mánuð.

Er eitthvað til í því sem kom fram í gær að minnsta kosti hjá einum þingmanni stjórnarandstöðunnar að fyrsta samráðið hafi verið við embættismenn í Brussel?

„Nei, það er ekkert til í því. Þetta er svo fjarri lagi og þau eru að telja fundina sem ég fer til Brussel. Það vill svo til að NATO, það er eins og þau viti það ekki, það eru fundir sem ég sæki í NATO en eðlilega höfum við átt mikil samskipti við Evrópusambandið, til að mynda út af viðskiptum, út af allskonar málum sem snerta hagsmuni íslenskra fyrirtækja og við erum vakin og sofin einmitt í þeirri hagsmunagæslu af því við erum með EES samninginn sem við þurfum að rækta og verja,“ segir Þorgerður.

„Og ég vil hvetja ekki síst stjórnarandstöðuna, við vitum það að Miðflokkurinn vill ekkert með EES samninginn gera lengur, en ég vil hvetja allavega hina flokkana til að sýna ábyrgð og standa með okkur í því að verja allavega EES samninginn og þess vegna þurfum við á þessari hagsmunagæslu, samtölum að halda hvort sem það er á sviði umhverfismála, loftlagsmála, viðskiptamála, utanríkismála því við viljum líka vera alveg skýr um að við stöndum með Úkraínu, af því að það að standa með Úkraínu það er að standa með öryggi, frelsi og friði í Evrópu, það þýðir líka Ísland.“

Óttast ekki tafir

Miðað við hversu mikið málið var rætt á Alþingi í gær, fram á kvöld, má ekki búast við því að þetta dragist á langinn, þessi fyrsta umræða, hvað þá önnur umræða og er þá ekki þessi dagsetning, 29. ágúst, er hún ekki í hættu?

„Nei ég sé ekki fram á það að hún sé í hættu. En ég vil einmitt hvetja fólk til þess að tjá sig og ræða málið, það er mjög mikilvægt og síðan vil ég hvetja almenning til þess að kynna sér út á hvað málið snýst og ekki láta afvegaleiða sig, þetta er mjög einfalt mál. Ef þú vilt vita meira þá segirðu já, ef þú vilt ekki vita meira þá segirðu nei.“

Þorgerður segir málið snúast um gríðarlega hagsmuni fyrir svo marga. Nefnir hún vaxtabyrði sem íslenska krónan hafi haft í för með sé í áratugi.

„Við erum líka að sjá fram á það að það er ekki hægt að segja að samkeppni minnki við það að ræða Evrópusambandið, eigum við að ræða samkeppnina núna á olíumarkaði, matvörumarkaði, eigum við að ræða samkeppni á öðrum sviðum, bankamarkaði, tryggingamarkaði, allt eru þetta risamál, hagsmunamál sem eru mikilvæg fyrir íslensk heimili og íslensk fyrirtæki, og ég fyrir mína parta ég vil gjarnan sjá meiri samkeppni á þessu sviði, þess vegna eigum við að sjá hvað samningur hefur í för með sér, mér finnst þetta mjög einfalt.“

Stjórnarflokkarnir muni virða niðurstöðuna

Fram kemur í þingsályktunartillögunni að þjóðaratkvæðagreiðslan sé ráðgefandi en ekki bindandi. Á sínum tíma gilti slíkt hið sama um þjóðaratkvæðagreiðslu um tillögu stjórnlagaráðs að nýrri stjórnarskrá árið 2011. Tillagan var samþykkt en ekkert hefur orðið úr samþykkt nýrrar stjórnarskrár.

Verði svarið já, má ekki búast við því að ef næsta ríkisstjórn tekur við og er á móti ESB aðild að því verði bara hent ofan í skúffu eins og var gert til dæmis með tillögu stjórnlagaráðs?

„Ja, það er alveg ljóst að það sem þessir ríkisstjórnarflokkar hafa sagt skýrt, er að það er sama hver niðurstaðan verður, við munum virða hana, hvort sem það verður já eða nei, við vinnum út úr því. En mér finnst það umhugsunarefni að stjórnarandstöðuflokkarnir hafa ekki getað tjáð sig skýrt, þeir geta ekki sagt já við ætlum að virða niðurstöðu þjóðaratkvæðagreiðslunnar og þeir hafa farið í einhverja svona feluleiki, að þetta er ekki rétti tíminn, og bara alls ekki rétta spurningin. Þau verða að geta sagt og tjáð sig, ætla þau að virða þjóðaratkvæðagreiðsluna, niðurstöðu hennar? Það er alveg ljóst að ríkisstjórnarflokkarnir ætla að gera það og ég er spennt að sjá hvernig málflutningur stjórnarandstöðunnar verður í þessu máli.“

Telur Ísland geta fengið góðan samning

Þorgerður segist telja allar líkur á að Ísland geti fengið mjög góðan samning yrði haldið áfram aðildarviðræðum við Evrópusambandið. Staða Íslands sé sterk.

„Við sjáum það líka að Evrópusambandið vill stuðla að jákvæðri stækkun og Ísland er svolítið öðruvísi en þau ríki sem nú hafa þegar sótt um. Við erum líkt þenkjandi, við uppfyllum strax þessi skilyrði um lýðræði, frelsi, réttarríki, mannréttindi, þessi svona grundvallar prinsipp sem hafa verið rauði þráðurinn í okkar utanríkisstefnu,“ segir Þorgerður.

„Já, ég er nokkurn veginn sannfærð um það að við myndum ná öflugum samningi og það má í rauninni á móti segja að það væri ábyrgðarleysi af okkar hálfu að nýta ekki þetta tækifæri sem er núna fyrir íslenska þjóð að sjá samning sem yrði að mínu mati mjög sterkur og öflugur fyrir okkar samfélag, fólkið í landinu, heimilin í landinu, atvinnulífið og að sjálfsögðu munum við standa vörð um auðlindir landsins, það er lykilatriði.“