Sam­komu­lagið veiti Banda­ríkjunum að­gang að auð­lindum Græn­lands

Þetta staðhæfir Donald Trump Bandaríkjaforseti í viðtali við fjölmiðilinn CNBC í Davos í Sviss þar sem þjóðar- og viðskiptaleiðtogar koma saman á ráðstefnu Alþjóðaefnahagsráðsins. Samkomulagið sem unnið sé að komi til með að vara að „eilífu.“

Trump tilkynnti óvænt í kvöld að Bandaríkin muni falla frá refsitollum sem leggja átti á hóp Evrópuþjóða sem lýstu yfir stuðningi við Grænland og Danmörku í deilu þeirra við Bandaríkin um yfirráð yfir þessari stærstu eyju heims. 

Yfirlýsingin kom í kjölfar fundar Trumps með Mark Rutte, framkvæmdastjóra Atlantshafsbandalagsins, þar sem leiðtogarnir komu sér saman um einhvers konar ramma að samkomulagi um samskipti Bandaríkjanna og Grænlands.

Frábær fundur og frábær niðurstaða

Í ræðu sinni á Davos-ráðstefnunni nokkrum tímum áður útilokaði Trump að beita hervaldi til að ná yfirráðum á Grænlandi en kallaði eftir umsvifalausum viðræðum um framtíð svæðisins. Trump hefur lítið gefið upp um það hvað nýja samkomulagið felur í sér og sagt viðræðurnar á flóknu stigi. Rutte hefur einnig veitt takmarkaðar upplýsingar. 

„Þetta var frábær fundur með frábærri niðurstöðu, fyrir Bandaríkin, fyrir allt Atlantshafsbandalagið, fyrir Evrópu,“ sagði hann við fréttamann danska ríkisútvarpsins og klykkti út með að það þyrfti að raungera framtíðarsýn forsetans.

Þingkona fordæmir viðræðurnar

Þingkona Inuit Ataqatigiit á danska þjóðþinginu segir Atlantshafsbandalagið ekki hafa neinn rétt til að semja fyrir hönd Grænlands án aðkomu Grænlendinga.

„Atlantshafsbandalagið hefur ekkert umboð til að semja um eitt né neitt án okkar Grænlendinga. Ekkert um okkur, án okkar. Og að Atlantshafsbandalagið eitthvað að segja um okkar land og málma er gjörsamlega út í hött,“ skrifar Aaja Chemnitz að því er Sermitsiaq greinir frá. Flokkur hennar berst fyrir sjálfstæði Grænlands.

Ónefndur talsmaður Atlantshafsbandalagsins segir viðræður fara í hönd meðal aðildarríkja og sér í lagi aðildarríkja við heimsskautið um að tryggja öryggi á norðurslóðum. 

„Samningaviðræður milli Danmerkur, Grænlands og Bandaríkjanna halda áfram og miða að því að tryggja að hvorki Rússland né Kína nái hernaðarlegri eða efnahagslegri fótfestu á Grænlandi,“ hefur Reuters eftir þessum ónefnda talsmanni.

Býr yfir verðmætum jarðmálmum

Grænland er í áttunda sæti yfir þau landsvæði sem búa yfir hvað mestum forða af sjaldgæfum jarðmálmum, samkvæmt greiningu Center for Strategic and International Studies. Stjórn Trumps hefur gert það eitt af sínum áhersluverkefnum að efla námugröft og vinnslu bandarískra fyrirtækja á slíkum málmum til að auka sjálfstæði þeirra gagnvart Kína sem stýrir í dag stærstum hluta þess iðnaðar.

Sjaldgæfir jarðmálmar eru notaðir í segla sem eru nauðsynlegir í ýmis vopnakerfi, rafknúin ökutæki, raftæki og öðrum mikilvægum atvinnugreinum.

Bandaríkin hafa frá seinna stríði haft frekar frjálsan aðgang að Grænlandi og dönsk stjórnvöld hafa lítið sett sig upp á móti aukinni hernaðarviðveru eða fjárfestingum bandarískra stjórnvalda í innviðum og efnahagi Grænlands. 

Fylgst var með öllum helstu vendingum í Davos í vaktinni hér á Vísi og má nálgast hana hér.