Er siðferðislega í lagi að taka „instamyndir“ við minnisvarðann um helförina? Atli Ísleifsson skrifar 24. september 2023 21:56 Henry Alexander segir gagnrýnin á „instamyndirnar“ á stöðum sem þessum beinast að virðingarleysinu sem komi fram þegar fólk virðist ekki skilja táknrænt samhengi aðstæðna og umhverfis. Aðsend/Getty Images Reglulega blossa upp umræður í athugasemdakerfum samfélagsmiðla þar sem notandi birtir mynd af sér, uppstilltum, brosandi eða jafnvel með stút á vörunum við minnisvarða um hörmungar fyrri tíma. Þetta hefur verið sérstaklega áberandi í tengslum við hinn mikla minnisvarða um helförina í þýsku höfuðborginni Berlín og sýnist sitt hverjum. Aðspurður um hvort í það sé siðferðislega í lagi að birta sjálfur eða „instamyndir“ frá slíkum stöðum segir Henry Alexander Henrysson, stjórnarmaður í Siðfræðistofnun Háskóla Íslands, að hann sé á því að fólk verði þar að skilja að skilja táknrænt samhengi aðstæðna og umhverfis. Hann er á því að gagnrýni sem hafi oft komið fram á sumar sjálfsmyndatökur á stöðum líkt og við minnisvarðann um helförina í Berlín eigi við rök að styðjast og að oft megi hún vera býsna hörð. Almennt á því að við hneykslumst of mikið Henry Alexander segist almennt vera þeirrar skoðunar að við hneykslumst of mikið á því sem samborgarar okkar setji inn á samskiptamiðla sína. „Það er ekki langt síðan ég átti samræður við blaðamann Vísis um það sem ég kallaði „allsnægtamyndbirtingar“ hjá Íslendingum og varaði þá við að láta gagnrýni beinast um of að einstaklingum og einstaka myndbirtingum. Ég sá til dæmis núna fyrir skömmu lítinn tilgang í því að tefla fram siðferðilegum umvöndunartóni við stutt þyrluflug ungs fólks sem á von á sínu fyrsta barni. Til lengri tíma litið er ekki gott að blanda um of saman í samfélagsumræðunni smekkleysi og siðferðilegum brestum,“ segir Henry. Milljónir ferðamanna leggja leið sína að minnisvarðanum um helförina í Berlín á ári hverju. Getty Fólk kynni sér tengsl og samhengi aðstæðna Henry Alexander segist þó vera á annarri skoðun þegar kemur að gagnrýni á sjálfsmyndatökur á stöðum sem er ætlað að minna okkur á hörmungar og voðaverk, eða á stöðum þar sem umhverfis- eða samfélagslegar hörmungar hafa nýlega gengið yfir. „Vissulega eigum við alltaf að vera tilbúin að hlusta á afsökunarbeiðnir og gefa fólki tækifæri til að gangast við kæru- og hugsunarleysi, en ég held þó að gagnrýni sem hefur oft komið fram á sumar sjálfsmyndatökur eigi við rök að styðjast og oft megi hún vera býsna hörð. Það sem greinir slíkar myndatökur frá einföldum myndatökum eins og þeim að sýna hvað maður er kátur með nýja bílinn sinn er samhengið sem þær eru teknar í. Siðferðileg gagnrýni á sjálfsmyndatökur við minnismerki eins og það sem reist var í Berlín til að minnast helfararinnar beinist að því hvernig sá eða sú sem tekur myndina virðist ekki í tengslum við umhverfi sitt eða sögu. Grunnhugmyndin felst í því að okkur beri einhvers konar siðferðileg skylda til að kynna okkur tengsl og samhengi þeirrar aðstæðna sem við sækjumst eftir að koma okkur í,“ segir Henry Alexander. Hlutverk og skyldur ferðamannsins Henry Alexander segir að þessi umræða tengist svo inn í miklu stærri umræðu um hlutverk, réttindi og skyldur ferðamanna víða um heim. „Nýlega urðu miklar umræður eftir að íbúum Balí varð nóg boðið með hvers konar myndatökur fóru fram nálægt tré sem nýtur helgi á eyjunni. Konu var vísað úr landi eftir að hafa staðið ákaflega léttklædd ef ekki nakin hjá trénu og birt myndir af. Í grunninn er þetta hin klassíska spurning hvernig réttindi og skyldur speglast. Við búum við mikið, og í raun einstakt í sögu heimsins, ferðafrelsi. Hverju og einu okkar finnst það vera nokkurs konar réttur okkar að ferðast um og upplifa ótal staði sem við sjáum stöðugt myndefni af. En slíkum „rétti“ – ef hann er þá raunverulegur – hlýtur að fylgja sú skylda að setja sig inn í samhengi þess sem maður ætlar að upplifa,“ segir Henry. Peter Eisenman er hönnuður minnisvarðans sem stendur skammt frá Brandenborgarhliðinu. Verkið samanstendur af um 2.700 steinum, en framkvæmdum lauk við verkið árið 2004.Getty Felst ekki í að mæla stútinn á vörunum Henry Alexander segir að gagnrýni á sumar sjálfsmyndatöku við minnismerki Helfararinnar í Berlín felist því ekki í að mæla hversu mikinn stút viðkomandi hefur sett á varirnar. Né heldur að því að sjálfsmyndatökur séu hápunktur hégómans. „Gagnrýnin beinist að virðingarleysinu sem kemur fram þegar fólk virðist ekki skilja táknrænt samhengi aðstæðna og umhverfis. Viðbrögð okkar eiga ekki að vera þau að banna alfarið eða leggjast gegn myndatökum á staðnum. Slíkt væri heldur ekki gott því minnismerkjum er jú ætlað að vekja athygli á því sem hefur átt sér stað. Mögulega er svarið við þessu öllu að hluta til það að „gestgjafinn“ minni betur og ítarlegar gesti sína á hvers konar stað þau eru komin á með upplýsingagjöf og ábendingum. En ábyrgðin hlýtur alltaf að stærstum hluta að liggja hjá gestunum sjálfum. Mér ber alltaf skylda til að kynna mér samhengi og tengsl í þeim aðstæðum sem ég sjálfur sækist eftir að koma mér í,“ segir Henry Alexander. Samfélagsmiðlar Ljósmyndun Seinni heimsstyrjöldin Þýskaland Tengdar fréttir Spara eigi stóru orðin gagnvart fólki í allsnægtarfréttum Siðfræðingur segir að varla sé hægt að tala um aukna efnishyggju sem staðreynd í íslensku samfélagi. Fjölmiðlar skapi ákveðið gildismat með fréttaflutningi sínum. Mikilvægt sé að passa sig á að ganga ekki of harkalega með siðavöndinn og hneykslast. Hið versta sem gæti gerst sé að óbrúanleg gjá myndist milli fólks með ólíkt gildismat. 28. júlí 2023 16:00 Mest lesið Býr beint fyrir neðan barnsmóður sína Lífið Hafdís Huld bæjarlistamaður Mosfellsbæjar Lífið Fjölgar í fjölskyldu Maríu Birtu og Ella Lífið Kaupa glæsihús frænku Patriks Lífið Vinsælast á Netflix og Spotify: Kóreskir djöflaveiðarar tröllríða öllu Lífið Eru smáhrifavaldar að taka yfir markaðinn? Lífið Klæddist brúðarkjólnum daglega í stúdentsprófunum Tíska og hönnun Sex bestu veitingastaðirnir í Skandinavíu Lífið Saga og Steindi í nýrri gamanþáttaröð Bíó og sjónvarp Laufey syngur á íslensku á nýrri plötu: „Hver annar af kynslóð Laufeyjar er að gera tónlist eins og þessa?“ Tónlist Fleiri fréttir Hafdís Huld bæjarlistamaður Mosfellsbæjar Vinsælast á Netflix og Spotify: Kóreskir djöflaveiðarar tröllríða öllu Silkimjúk súpa fyrir sálina Eru smáhrifavaldar að taka yfir markaðinn? Sex bestu veitingastaðirnir í Skandinavíu Býr beint fyrir neðan barnsmóður sína Fjölgar í fjölskyldu Maríu Birtu og Ella Ástarleikir á fjölbreyttum stöðum Fullkominn kókos og chiagrautur að hætti Elísabetar Mettu Sóley og Kormákur skáluðu í síðsumarsólinni Segir lýtaaðgerðir hennar leið til að eldast með reisn Kaupa glæsihús frænku Patriks Opnar sig eftir handtökuna Töluðu íslensku við mannhafið Hin 93 ára Jóhanna skríður enn um garðinn til að halda honum fínum Fárveik í París Fullkominn brúðkaupsdagur í sænskum kastala Skiptir stærðin raunverulega máli? Berbrjósta og bleikhærðar með byltingu Taylor Swift trúlofuð Taumlaus gleði og stjörnum prýddir tónleikar Stórstjörnur í mögulegum ástarþríhyrningi Leikur Elsu Lund í fatla eftir vondan skell Segir Gleðigönguna ekki vera fyrir sig en styður baráttuna Einbýlishús með möguleika á makaskiptum Sagan þegar Villi Vill ákvað að lagið Söknuður yrði í eigin jarðarför Frumsýning á Vísi: Stikla fyrir aðra seríu af Bannað að hlæja Dansinn dunaði á Menningarnótt Will Smith sakaður um að falsa áhorfendur með gervigreind Lil Nas X laus gegn tryggingu Sjá meira
Aðspurður um hvort í það sé siðferðislega í lagi að birta sjálfur eða „instamyndir“ frá slíkum stöðum segir Henry Alexander Henrysson, stjórnarmaður í Siðfræðistofnun Háskóla Íslands, að hann sé á því að fólk verði þar að skilja að skilja táknrænt samhengi aðstæðna og umhverfis. Hann er á því að gagnrýni sem hafi oft komið fram á sumar sjálfsmyndatökur á stöðum líkt og við minnisvarðann um helförina í Berlín eigi við rök að styðjast og að oft megi hún vera býsna hörð. Almennt á því að við hneykslumst of mikið Henry Alexander segist almennt vera þeirrar skoðunar að við hneykslumst of mikið á því sem samborgarar okkar setji inn á samskiptamiðla sína. „Það er ekki langt síðan ég átti samræður við blaðamann Vísis um það sem ég kallaði „allsnægtamyndbirtingar“ hjá Íslendingum og varaði þá við að láta gagnrýni beinast um of að einstaklingum og einstaka myndbirtingum. Ég sá til dæmis núna fyrir skömmu lítinn tilgang í því að tefla fram siðferðilegum umvöndunartóni við stutt þyrluflug ungs fólks sem á von á sínu fyrsta barni. Til lengri tíma litið er ekki gott að blanda um of saman í samfélagsumræðunni smekkleysi og siðferðilegum brestum,“ segir Henry. Milljónir ferðamanna leggja leið sína að minnisvarðanum um helförina í Berlín á ári hverju. Getty Fólk kynni sér tengsl og samhengi aðstæðna Henry Alexander segist þó vera á annarri skoðun þegar kemur að gagnrýni á sjálfsmyndatökur á stöðum sem er ætlað að minna okkur á hörmungar og voðaverk, eða á stöðum þar sem umhverfis- eða samfélagslegar hörmungar hafa nýlega gengið yfir. „Vissulega eigum við alltaf að vera tilbúin að hlusta á afsökunarbeiðnir og gefa fólki tækifæri til að gangast við kæru- og hugsunarleysi, en ég held þó að gagnrýni sem hefur oft komið fram á sumar sjálfsmyndatökur eigi við rök að styðjast og oft megi hún vera býsna hörð. Það sem greinir slíkar myndatökur frá einföldum myndatökum eins og þeim að sýna hvað maður er kátur með nýja bílinn sinn er samhengið sem þær eru teknar í. Siðferðileg gagnrýni á sjálfsmyndatökur við minnismerki eins og það sem reist var í Berlín til að minnast helfararinnar beinist að því hvernig sá eða sú sem tekur myndina virðist ekki í tengslum við umhverfi sitt eða sögu. Grunnhugmyndin felst í því að okkur beri einhvers konar siðferðileg skylda til að kynna okkur tengsl og samhengi þeirrar aðstæðna sem við sækjumst eftir að koma okkur í,“ segir Henry Alexander. Hlutverk og skyldur ferðamannsins Henry Alexander segir að þessi umræða tengist svo inn í miklu stærri umræðu um hlutverk, réttindi og skyldur ferðamanna víða um heim. „Nýlega urðu miklar umræður eftir að íbúum Balí varð nóg boðið með hvers konar myndatökur fóru fram nálægt tré sem nýtur helgi á eyjunni. Konu var vísað úr landi eftir að hafa staðið ákaflega léttklædd ef ekki nakin hjá trénu og birt myndir af. Í grunninn er þetta hin klassíska spurning hvernig réttindi og skyldur speglast. Við búum við mikið, og í raun einstakt í sögu heimsins, ferðafrelsi. Hverju og einu okkar finnst það vera nokkurs konar réttur okkar að ferðast um og upplifa ótal staði sem við sjáum stöðugt myndefni af. En slíkum „rétti“ – ef hann er þá raunverulegur – hlýtur að fylgja sú skylda að setja sig inn í samhengi þess sem maður ætlar að upplifa,“ segir Henry. Peter Eisenman er hönnuður minnisvarðans sem stendur skammt frá Brandenborgarhliðinu. Verkið samanstendur af um 2.700 steinum, en framkvæmdum lauk við verkið árið 2004.Getty Felst ekki í að mæla stútinn á vörunum Henry Alexander segir að gagnrýni á sumar sjálfsmyndatöku við minnismerki Helfararinnar í Berlín felist því ekki í að mæla hversu mikinn stút viðkomandi hefur sett á varirnar. Né heldur að því að sjálfsmyndatökur séu hápunktur hégómans. „Gagnrýnin beinist að virðingarleysinu sem kemur fram þegar fólk virðist ekki skilja táknrænt samhengi aðstæðna og umhverfis. Viðbrögð okkar eiga ekki að vera þau að banna alfarið eða leggjast gegn myndatökum á staðnum. Slíkt væri heldur ekki gott því minnismerkjum er jú ætlað að vekja athygli á því sem hefur átt sér stað. Mögulega er svarið við þessu öllu að hluta til það að „gestgjafinn“ minni betur og ítarlegar gesti sína á hvers konar stað þau eru komin á með upplýsingagjöf og ábendingum. En ábyrgðin hlýtur alltaf að stærstum hluta að liggja hjá gestunum sjálfum. Mér ber alltaf skylda til að kynna mér samhengi og tengsl í þeim aðstæðum sem ég sjálfur sækist eftir að koma mér í,“ segir Henry Alexander.
Samfélagsmiðlar Ljósmyndun Seinni heimsstyrjöldin Þýskaland Tengdar fréttir Spara eigi stóru orðin gagnvart fólki í allsnægtarfréttum Siðfræðingur segir að varla sé hægt að tala um aukna efnishyggju sem staðreynd í íslensku samfélagi. Fjölmiðlar skapi ákveðið gildismat með fréttaflutningi sínum. Mikilvægt sé að passa sig á að ganga ekki of harkalega með siðavöndinn og hneykslast. Hið versta sem gæti gerst sé að óbrúanleg gjá myndist milli fólks með ólíkt gildismat. 28. júlí 2023 16:00 Mest lesið Býr beint fyrir neðan barnsmóður sína Lífið Hafdís Huld bæjarlistamaður Mosfellsbæjar Lífið Fjölgar í fjölskyldu Maríu Birtu og Ella Lífið Kaupa glæsihús frænku Patriks Lífið Vinsælast á Netflix og Spotify: Kóreskir djöflaveiðarar tröllríða öllu Lífið Eru smáhrifavaldar að taka yfir markaðinn? Lífið Klæddist brúðarkjólnum daglega í stúdentsprófunum Tíska og hönnun Sex bestu veitingastaðirnir í Skandinavíu Lífið Saga og Steindi í nýrri gamanþáttaröð Bíó og sjónvarp Laufey syngur á íslensku á nýrri plötu: „Hver annar af kynslóð Laufeyjar er að gera tónlist eins og þessa?“ Tónlist Fleiri fréttir Hafdís Huld bæjarlistamaður Mosfellsbæjar Vinsælast á Netflix og Spotify: Kóreskir djöflaveiðarar tröllríða öllu Silkimjúk súpa fyrir sálina Eru smáhrifavaldar að taka yfir markaðinn? Sex bestu veitingastaðirnir í Skandinavíu Býr beint fyrir neðan barnsmóður sína Fjölgar í fjölskyldu Maríu Birtu og Ella Ástarleikir á fjölbreyttum stöðum Fullkominn kókos og chiagrautur að hætti Elísabetar Mettu Sóley og Kormákur skáluðu í síðsumarsólinni Segir lýtaaðgerðir hennar leið til að eldast með reisn Kaupa glæsihús frænku Patriks Opnar sig eftir handtökuna Töluðu íslensku við mannhafið Hin 93 ára Jóhanna skríður enn um garðinn til að halda honum fínum Fárveik í París Fullkominn brúðkaupsdagur í sænskum kastala Skiptir stærðin raunverulega máli? Berbrjósta og bleikhærðar með byltingu Taylor Swift trúlofuð Taumlaus gleði og stjörnum prýddir tónleikar Stórstjörnur í mögulegum ástarþríhyrningi Leikur Elsu Lund í fatla eftir vondan skell Segir Gleðigönguna ekki vera fyrir sig en styður baráttuna Einbýlishús með möguleika á makaskiptum Sagan þegar Villi Vill ákvað að lagið Söknuður yrði í eigin jarðarför Frumsýning á Vísi: Stikla fyrir aðra seríu af Bannað að hlæja Dansinn dunaði á Menningarnótt Will Smith sakaður um að falsa áhorfendur með gervigreind Lil Nas X laus gegn tryggingu Sjá meira
Spara eigi stóru orðin gagnvart fólki í allsnægtarfréttum Siðfræðingur segir að varla sé hægt að tala um aukna efnishyggju sem staðreynd í íslensku samfélagi. Fjölmiðlar skapi ákveðið gildismat með fréttaflutningi sínum. Mikilvægt sé að passa sig á að ganga ekki of harkalega með siðavöndinn og hneykslast. Hið versta sem gæti gerst sé að óbrúanleg gjá myndist milli fólks með ólíkt gildismat. 28. júlí 2023 16:00
Laufey syngur á íslensku á nýrri plötu: „Hver annar af kynslóð Laufeyjar er að gera tónlist eins og þessa?“ Tónlist
Laufey syngur á íslensku á nýrri plötu: „Hver annar af kynslóð Laufeyjar er að gera tónlist eins og þessa?“ Tónlist