Martraðarkennd nótt með veirunni skæðu

Leikstjóri myndarinnar er Zach Cregger sem skrifar jafnframt handritið með Shay Hatten. Cregger er rísandi stjarna í Hollywood og hefur áður gert hrollvekjurnar Weapons (2025) og Barbarian (2022).

Resident Evil er áttunda leikna kvikmyndin upp úr samnefndri tölvuleikjaseríu og önnur tilraunin til að endurræsa hana á stóra skjánum. Ólíkt fyrri kvikmyndum seríunnar er leikhópur Resident Evil tiltölulega fámennur og raunar er myndin borin uppi af aðalleikaranum Austin Abrams sem er nær allan tímann í mynd. Abrams vann með Cregger í Weapons og vakti þar áður athygli fyrir leik sinn í sjónvarpsþáttunum Euphoria.

Kvikmyndin segir frá sendlinum Bryan (Abrams) sem þarf að fara með mikilvægan pakka á sjúkrahús í Þvottabjarnarborg þegar uppvakningavírus ríður yfir borgina. Hann þarf því ekki aðeins að koma sendingunni á leiðarenda heldur líka að halda sér á lífi andspænis uppvakningum og öðrum skrímslum.

Resident Evil var frumsýnd hérlendis 18. september og er sýnd í Sambíóunum, Smárabíói og Laugarásbíói.

Ógrynni af ömurlegum tölvuleikjamyndum

Við fyrstu sýn mætti halda að tölvuleikir væru auðveldlega aðlagaðir að stóra skjánum. Mesta erfiðisvinnan er afstaðin því það er búið að finna upp á hugmyndinni, skapa fullmótaðan heim og oftar en ekki grípandi persónur. Stærstan hluta síðustu þrjátíu ára hafa tölvuleikjaaðlaganir þó gengið bagalega.

Aðalástæðan er hve snúið er að taka dýnamíska upplifun þar sem spilarinn er virkur þátttakandi í leiknum og yfirfæra hana á skjáinn þar sem viðkomandi er bara áhorfandi. Þá er alls konar virkni í tölvuleikjum sem virkar ekki í kvikmyndum vegna endurtekningarsemi eða fáránleika. Það er gaman að láta Maríó hoppa en ekki eins gaman að horfa á hann gera það. Einfaldasta skýringin er svo að flestallar tölvuleikjamyndir síðustu þrjá áratugina eru illa skrifaðar og hraðsoðnar.

Fyrsta almennilega tilraunin til að aðlaga tölvuleik að skjánum var Super Mario Bros. (1993) með Bob Hoskins og John Leguizamo í aðalhlutverkum. Fáar tölvuleikjapersónur hafa notið jafnmikillar hylli í gegnum tíðina og píparinn Maríó en kvikmyndin varð hins vegar algjört flopp. Þremur áratugum síðar tókst þó að koma Maríó almennilega á stóra skjáinn í teiknimyndaformi.

Ári eftir flopp Maríó-bræðra komu út Double Dragon og Street Fighter, sem byggðu á samnefndnum bardagaleikjum, og fengu hörmulega dóma. Fyrsta tölvuleikjakvikmyndin sem sló almennilega í gegn hjá áhorfendum (og fékk bærilega dóma hjá gagnrýnendum) var bardagamyndin Mortal Kombat (1995) eftir enska leikstjórann Paul W. S. Anderson. Myndin sýndi að það væri sannarlega markaður fyrir aðlaganir á tölvuleikjum.

Upp úr aldamótum kom út ógrynni tölvuleikjakvikmynda sem fengu allflestar slæma dóma og nutu misjafnra vinsælda hjá áhorfendum, svo sem Lara Croft: Tomb Raider (2003), Doom (2005) og Silent Hill (2006). Fremstur meðal jafningja við gerð hörmulegra tölvuleikjamynda er þýski leikstjórinn Uwe Boll. 

Boll hefur gert ellefu aðlaganir á tölvuleikjum, þar á meðal House of the Dead (2003), Postal (2007) og Far Cry (2008), og er óhætt að segja að þar sé algjört drasl á ferðinni. Kvikmyndir Boll innihalda jafnan öll verstu einkenni tölvuleikjamynda: illa skrifuð handrit, stífan leik, hryllilegar tæknibrellur og yfirgengilegt ofbeldi.

Annar maður sem hefur tileinkað feril sinn tölvuleikjamyndum og mótað greinina er fyrrnefndur Paul W. S. Anderson. Eftir að hafa slegið í gegn með Mortal Kombat og geimhrollvekjunni Event Horizon (1997) þá leikstýrði hann hrollvekjuhasarnum Resident Evil (2002) þar sem Milla Jovovich, tilvonandi eiginkona hans, fór með aðalhlutverkið. 

Resident Evil var fyrsta myndin af sex sem hjónin gerðu saman í seríunni og komu út á árunum 2002 til 2016. Þær einkenndust af miklum byssuhasar, yfirdrifnum tæknibrellum og framvindu sem varð bjánalegri með hverju framhaldinu. Á endanum var ákveðið að endurræsa seríuna með kvikmyndinni Welcome to Raccoon City (2021) en sú var einhvern veginn enn verri en það sem hafði komið á undan.

Þótt Uwe Boll sé alræmdur er hann áhrifalítill, gerði ódýrar og lélegar kvikmyndaaðlaganir á tölvuleikjum sem fáir sáu. Óhætt er að segja að Anderson beri miklu meiri ábyrgð á því að tölvuleikjamyndir hafa verið brennimerktar sem algjört drasl síðustu ár. 

Orðspor tölvuleikjamynda hefur að vísu braggast á síðustu árum með tilkomu vandaðri aðlaganna. Þar má nefni kvikmyndaþríleikinn um bláa broddgöltinn Sonic, hina geysivinsælu The Minecraft Movie (2024) og sjónvarpsþáttaraðirnar The Last of Us (2023-) og Fallout (2024-). Nýjasta kvikmyndin sem bætist í þennan hóp er Resident Evil.

Ógnvekjandi ólétta, vönkuð kona og veirusýking

Zach Cregger skapaði sér fyrst nafn í grínhópnum Whitest Kids U'Know þar sem hann gerði sketsa og leikstýrði afspyrnulélegu kynlífskómedíunni Miss March (2009). Fyrsta myndin sem Cregger leikstýrði sjálfstætt var Barbarian en þar var á ferðinni óhugnanleg og sprenghlægileg hrollvekja um konu sem uppgötvar að íbúðin sem hún hefur leigt er tvíbókuð, annar maður er í sömu sporum og eitthvað undarlegt á seyði.

Barbarian fékk góðar viðtökur og fylgdi Cregger henni eftir með yfirnáttúrulegu hrollvekjunni Weapons sem fjallar um hóp skólabarna sem hverfa sporlaust. Myndin vakti gríðarlega athygli, naut mikilla vinsælda og hlaut Amy Madigan Óskarsverðlaun fyrir leik sinn í myndinni.

Báðar myndirnar einkenndust af skemmtilegri blöndu hryllings og húmors, bjuggu yfir óhefðbundinni frásögn og frumlegri nálgun á umfjöllunarefni sín. Það var því áhugavert að heyra að Cregger myndi næst tækla japönsku skotleikjaseríuna Resident Evil, ekki síst vegna þess að serían hefur aldrei virkað sérlega vel á stóra skjánum.

Bryan er klaufskur og lítt veraldarvanur sendill sem vinnur við að skutlast með lyf og líffæri fyrir sjúkrahús. Hann á von á barni með kærustu sinni en er ekki tilbúinn fyrir barneignir og vill að hún fari í fóstureyðingu. Þótt ákvörðunin sé á endanum hennar vill hann ræða málið betur í persónu. Þegar vaktinni lýkur býðst Bryan annað verkefni: að sendast með mikilvægan pakka á sjúkrahús í Þvottabjarnarborg. 

Frekar en að fara heim til að ræða við ólétta kærustuna ákveður hann að taka verkefnið að sér. Óttinn við breytingar og flótti undan því að takast á við hlutina hefur dæmt Bryan til að þola erfiðustu nótt ævi sinnar. Barneignir eru yfirþyrmandi tilhugsun en Bryan á eftir að komast að því að það er ýmislegt hræðilegra en ungabarn.

Sagan rúllar af stað eftir hálum, snæviþöktum vegi og Bryan er auðvitað bæði illa búinn og á lélegum dekkjum. Hann fylgist ekki nægilega vel með og ekur á konu sem gengur út á veginn. Konan er blóðug eftir áreksturinn en þó enn lifandi þannig að Bryan ákveður að koma henni á sjúkrahús. 

Það er augljóslega eitthvað miklu verra að plaga konuna en áverkar eftir áreksturinn. Bryan er hins vegar algjörlega grunlaus sem skapar í senn mjög fyndnar aðstæður og byggir upp töluverða spennu. Án þess að spilla of miklu þá lenda þau tvö í frekari hremmingum og áður en langt um líður er Bryan strandaður úti í sveit, hundeltur af veirusýktri veru og þarf að bjarga sér með það sem hann getur. Við tekur hryllileg nótt þar sem stökkbreytt mannfólk, blóðug skrímsli, illviðráðanlegir lásar og slímugir griparmar koma við sögu.

Kjarnar tilfinningu tölvuspilsins

Aðdáendur tölvuleikjaseríunnar hafa legið á hálsi Cregger fyrir að vera ekki nógu trúr leikjunum. Hann notar fyrst og fremst grunnhugmynd leiksins um vírus sem stökkbreytir fólki í afmynduð skrímsli og sleppir ýmsu öðru. Frekar en að fylgja eftir teymi vopnaðra hetja, líkt og í leikjunum, þá fylgja áhorfendur eftir óbreyttum borgara sem þarf að spjara sig.

Þannig má segja að myndin kjarni upplifunina af því að spila tölvuleik frekar en endilega tölvuleikinn sjálfan. Bryan kann ekki á byssur, veit ekki hvað hann er að gera og gerir reglulega mistök, rétt eins og hann væri nýgræðingur að spila tölvuleik. Uppbygging myndarinnar ber einnig þess merki þar sem hetjan fær stöðugt nýtt og nýtt verkefni sem verða sífellt strembnari, líkt og hann væri að fara á milli ólíkra borða í leiknum.

Ýmis önnur atriði eru fengin að láni úr tölvuleikjaspili, svo sem skothylkjaleit, stigabrölt og lásar sem verða Bryan fjötur um fót. Skortur á byssukúlum og dauðaleit að þeim er lykilhluti af því að spila tölvuleiki á borð við Resident Evil. Útfærslan verður samt ekki ódýr eða ótrúverðug og passar bæði karakternum og heimi kvikmyndarinnar.

Áhorfendur eru ekki mataðir með upplýsingum heldur skýrist staða mála betur eftir því sem Bryan staulast áfram milli staða. Lýsing (og myrkur), klipping og myndataka Dariusz Wolski gefa myndinni skýran og þrúgandi stíl. Hryllingurinn er byggður upp með því að setja Bryan í óþægilegar aðstæður sem versna bara og versna frekar en að reynt sé að bregða áhorfendum. 

Grín er notað óspart til að létta á spennunni eða undirstrika hryllinginn. Cregger er líka illkvittinn höfundur og nýtur þess að láta Bryan þjást gegnum grimmar raunir þar sem honum er refsað hvort sem hann breytir rétt eða rangt. Ótti Bryans við barneignir tekur á sig áþreifanlega mynd í nokkrum frábærum senum, þar má nefna óttaslegna stúlku, þrútinn maga fullan af ógeðslegum afkvæmum og fæðingardeild fulla af veirusýktum fóstrum. 

Abrams hvarf algjörlega inn í hlutverk sitt í Weapons sem heimilislaus maður langt leiddur í fíknivanda. Hér er hann í allt öðrum gír, leikur Bryan sem hlægilegan en viðkunnanlegan hversdagskjána. Samt er hann líka mjög líkamlegur í hlutverkinu, blótar í sífellu, öskrar af ótta, hleypur um, hrasar, dettur og grætur jafnvel.

Eftir taugatrekkjandi fyrri helming þar sem Bryan hefur verið meira og minna einn með skrímslunum þá verður loksins eðlilegt fólk á vegi hans. Cregger fatast þar flugið í fyrsta skiptið, grínið sem hefur nýst vel sem mótvægi við hryllingnum fær of mikið pláss og tekur mann um leið aðeins út úr myndinni. 

Þegar Bryan kemst loks á leiðarenda þarf hann, í takt við gálgahúmor myndarinnar, að komast á efstu hæð 28 hæða turns sem er umkringdur skrímslum. Þar stigmagnast blóðugt ógeðið í algjörri skrímslasúpu, skemmtilegum loftfimleikum og lokahnykk. Endirinn er í samræmi við það sem á undan hefur gengið en er þó dálítið endasleppur og klunnalegur. Hann gengur upp, bæði frásagnarlega og þematískt, en hefði mátt vera efnismeiri og um leið kraftmeiri.

Niðurstaða

Zach Cregger heldur áfram að gera það gott í hryllingnum og skilar hér af sér óhuggulegri, subbulegri og meinfyndinni uppvakningaræmu. Honum tekst að gera það sem fáum hefur tekist, að aðlaga bæði efnivið og form tölvuleiks að stóra skjánum á sannfærandi hátt.

Lengst af myndinni tekst snilldarlega að feta milliveginn milli spennu, óhugnaðar og gríns. Abrams heldur áhorfendum algjörlega með líkamlegum og sjarmerandi leik. Þegar líða tekur á seinni hlutann fær grínið of mikið pláss sem dregur úr slagkraftinum. Cregger flýtir sér síðan um of þegar hann rekur smiðshöggið á verkið sem skilar sér í endasleppum og klaufalegum endi.

Resident Evil er 94 mínútur að lengd, þeysist áfram og er laus við óþarfa fitu. Það er partur af planinu að staldra ekki of lengi við en gerir að verkum að myndin verður dálítið eintóna, skortir dýpt sem hefði getað styrkt söguna. Góð uppvakningamynd en ekki eins eftirminnileg og hún hefði getað orðið.