„Ætlar hann að segja já eða nei?“ Jón Þór Stefánsson skrifar 23. ágúst 2026 12:44 Guðni Th. Jóhannesson, starfar nú sem prófessor við Háskóla Íslands en var áður forseti Íslands. Vísir/Anton Brink „Nú er þetta aðeins að fara að verða eins og í frúinni í Hamborg: Ætlar hann að segja já eða nei?“ sagði Guðni Th. Jóhannesson, fyrrverandi forseti lýðveldisins, í Sprengisandi á Bylgjunni í dag þar sem hann ræddi um komandi þjóðaratkvæðagreiðslu. Þar sagði hann að hann teldi það ekki endilega í sínum verkahring að gefa upp hvernig hann myndi greiða atkvæði um næstu helgi, þegar Íslendingar munu segja til um hvort hefja skuli á ný aðildarviðræður við Evrópusambandið. „Þú bauðst mér hingað af því að ég er prófessor í sagnfræði, og líka fyrrverandi forseti Íslands, og mér finnst að við sem höfum greiðari aðgang að hljóðnemanum, vegna þekkingar, reynslu og fyrri starfa, höfum vissa ábyrgð,“ sagði Guðni við Kolbein Tuma Daðason, sem stýrði Sprengisandi að þessu sinni. Viðtalið við Guðna má sjá í heild sinni hér að neðan. Hann ræddi einnig um atkvæðagreiðsluna í tengslum við fullveldið og sjávarauðlindina, en hann er, líkt og flestir vita, sérfróður um þau málefni. Guðni fór yfir það hvernig þjóðin hefur, í kringum atkvæðagreiðsluna, skipts í tvær fylkingar. „Við Íslendingar stöndum núna á tímamótum. Við þurfum að gera upp hug okkar. Miðað við andann í samfélaginu, jafnvel skoðanakannanir, og samtöl við fólk hér og þar og alls staðar, meira að segja á hlaupum í maraþoninu í gær, þá finnur maður að það eru ólík sjónarmið sem togast á. Þjóðin virðist vera nokkurn veginn svo að það séu tvær andstæðar fylkingar, og um það bil jafnar. En það þýðir ekki að helmingur þjóðarinnar séu hálfvitar og hinn helmingurinn snillingar. Við eigum að bera virðingu fyrir sjónarmiðum þeirra sem eru okkur ósammála. Það finnst mér hin fagra óvissa lífsins, að við höfum í okkar höndum að móta okkar framtíð. Það er ekki sjálfsagt.“ Jáið sé ekki skilyrðislaust Guðni fjallaði einnig um möguleikana tvo sem eru í boði, og þá sérstaklega já-möguleikann. Hann telur að verði sá kostur ofan á í atkvæðagreiðslunni þýði það ekki að Ísland ætli sér að ganga í Evrópusambandið, skilyrðislaust. „Ég verð að segja, að mér finnst ekki rétt að segja sem svo að núna í lok mánaðarins sé atkvæðagreiðsla um það hvort Ísland eigi að ganga í ESB eða ekki. Auðvitað líta þau sem vilja segja nei svo á að þau séu að segja nei við því að ganga í ESB, og það er alveg hárrétt. En þau sem segja já eru ekki, þar með sagt, að lýsa yfir stuðningi við aðild að ESB, hvað sem það kostar. Þvert á móti. Viljinn er til þess að sjá hvað kunni að vera í boði,“ sagði Guðni. „Ég tek undir það sem nei-sinnarnir segja, að það er svo að þú ert að lýsa yfir áhuga á að ganga í sambandið, en ekki hvað sem það kostar. Um það snýst þessi atkvæðagreiðsla að mínu mati. Þjóðaratkvæðagreiðsla um ESB-viðræður Guðni Th. Jóhannesson Sprengisandur Mest lesið Viðvaranir á viðvaranir ofan Veður Vikan lengdist og auglýsingahlé urðu tíðari Innlent Fjöldi hafi sagt upp og fleiri íhugi stöðu sína Innlent Styður Repúblikana með tugum milljarða Erlent Þingmaðurinn hefði mögulega ekki átt að taka Íbúfen Innlent Kröfur sem einstaklingum er ómögulegt að uppfylla Innlent Segja hálfa milljón hafa tekið þátt Erlent Fjörutíu ár fyrir morðið á Tupac Erlent Skuldar ekkert Innlent Heppin móðir á Suðurlandi vann 42 milljónir Innlent Fleiri fréttir Kröfur sem einstaklingum er ómögulegt að uppfylla Vikan lengdist og auglýsingahlé urðu tíðari Heppin móðir á Suðurlandi vann 42 milljónir Hvetur verkalýðshreyfinguna til samstöðu Skuldar ekkert Fór úr bílnum og hljóp undan lögreglu Enn versnar spáin með nýjum viðvörunum Bandero leitar skjóls í Reykjavík Air Atlanta vinnur áhættumat vegna árása Húta Baráttan um varaforsetana: Valdabrölt eða samsæriskenningar? Salmonella greindist í kryddi Kokku Frumvarp um Ríkisútvarp gagnrýnt harðlega í samráðsgátt Stjórnarandstaðan segir „forfallavírus“ ganga meðal ráðherra Vilja borga fyrir eftirlit með au pair Pawel tekur við af Sigmari sem þingflokksformaður Þingmaðurinn hefði mögulega ekki átt að taka Íbúfen Leita ökumanns sem ók á dreng á reiðhjóli „Þá tökum við auðvitað tillit til þess og hlustum“ Mögulegar rafmagnstruflanir í stórhríðinni Lægðin hefur alla burði til að verða söguleg Viðurkennir mistök við skipan Jafnréttissjóðs Fjöldi hafi sagt upp og fleiri íhugi stöðu sína „Maður undirbýr sig fyrir það versta“ Synjað um heimilisuppbót vegna sameiginlegrar þvottavélar og snyrtingar Vona að ágreiningur liti ekki þing ASÍ Háskólarnir verði betur tengdir með breyttri strætóleið Lögreglan biðlar til fólks að flýta ferðum eða bíða „Ég skil hvað hún á við, en þannig virkar rekstur ekki“ Ákveðið álag sem maður sé undir án þess að fatta það Undirmönnun hjúkrunarfræðinga tengist dánartíðni sjúklinga Sjá meira
Þar sagði hann að hann teldi það ekki endilega í sínum verkahring að gefa upp hvernig hann myndi greiða atkvæði um næstu helgi, þegar Íslendingar munu segja til um hvort hefja skuli á ný aðildarviðræður við Evrópusambandið. „Þú bauðst mér hingað af því að ég er prófessor í sagnfræði, og líka fyrrverandi forseti Íslands, og mér finnst að við sem höfum greiðari aðgang að hljóðnemanum, vegna þekkingar, reynslu og fyrri starfa, höfum vissa ábyrgð,“ sagði Guðni við Kolbein Tuma Daðason, sem stýrði Sprengisandi að þessu sinni. Viðtalið við Guðna má sjá í heild sinni hér að neðan. Hann ræddi einnig um atkvæðagreiðsluna í tengslum við fullveldið og sjávarauðlindina, en hann er, líkt og flestir vita, sérfróður um þau málefni. Guðni fór yfir það hvernig þjóðin hefur, í kringum atkvæðagreiðsluna, skipts í tvær fylkingar. „Við Íslendingar stöndum núna á tímamótum. Við þurfum að gera upp hug okkar. Miðað við andann í samfélaginu, jafnvel skoðanakannanir, og samtöl við fólk hér og þar og alls staðar, meira að segja á hlaupum í maraþoninu í gær, þá finnur maður að það eru ólík sjónarmið sem togast á. Þjóðin virðist vera nokkurn veginn svo að það séu tvær andstæðar fylkingar, og um það bil jafnar. En það þýðir ekki að helmingur þjóðarinnar séu hálfvitar og hinn helmingurinn snillingar. Við eigum að bera virðingu fyrir sjónarmiðum þeirra sem eru okkur ósammála. Það finnst mér hin fagra óvissa lífsins, að við höfum í okkar höndum að móta okkar framtíð. Það er ekki sjálfsagt.“ Jáið sé ekki skilyrðislaust Guðni fjallaði einnig um möguleikana tvo sem eru í boði, og þá sérstaklega já-möguleikann. Hann telur að verði sá kostur ofan á í atkvæðagreiðslunni þýði það ekki að Ísland ætli sér að ganga í Evrópusambandið, skilyrðislaust. „Ég verð að segja, að mér finnst ekki rétt að segja sem svo að núna í lok mánaðarins sé atkvæðagreiðsla um það hvort Ísland eigi að ganga í ESB eða ekki. Auðvitað líta þau sem vilja segja nei svo á að þau séu að segja nei við því að ganga í ESB, og það er alveg hárrétt. En þau sem segja já eru ekki, þar með sagt, að lýsa yfir stuðningi við aðild að ESB, hvað sem það kostar. Þvert á móti. Viljinn er til þess að sjá hvað kunni að vera í boði,“ sagði Guðni. „Ég tek undir það sem nei-sinnarnir segja, að það er svo að þú ert að lýsa yfir áhuga á að ganga í sambandið, en ekki hvað sem það kostar. Um það snýst þessi atkvæðagreiðsla að mínu mati.
Þjóðaratkvæðagreiðsla um ESB-viðræður Guðni Th. Jóhannesson Sprengisandur Mest lesið Viðvaranir á viðvaranir ofan Veður Vikan lengdist og auglýsingahlé urðu tíðari Innlent Fjöldi hafi sagt upp og fleiri íhugi stöðu sína Innlent Styður Repúblikana með tugum milljarða Erlent Þingmaðurinn hefði mögulega ekki átt að taka Íbúfen Innlent Kröfur sem einstaklingum er ómögulegt að uppfylla Innlent Segja hálfa milljón hafa tekið þátt Erlent Fjörutíu ár fyrir morðið á Tupac Erlent Skuldar ekkert Innlent Heppin móðir á Suðurlandi vann 42 milljónir Innlent Fleiri fréttir Kröfur sem einstaklingum er ómögulegt að uppfylla Vikan lengdist og auglýsingahlé urðu tíðari Heppin móðir á Suðurlandi vann 42 milljónir Hvetur verkalýðshreyfinguna til samstöðu Skuldar ekkert Fór úr bílnum og hljóp undan lögreglu Enn versnar spáin með nýjum viðvörunum Bandero leitar skjóls í Reykjavík Air Atlanta vinnur áhættumat vegna árása Húta Baráttan um varaforsetana: Valdabrölt eða samsæriskenningar? Salmonella greindist í kryddi Kokku Frumvarp um Ríkisútvarp gagnrýnt harðlega í samráðsgátt Stjórnarandstaðan segir „forfallavírus“ ganga meðal ráðherra Vilja borga fyrir eftirlit með au pair Pawel tekur við af Sigmari sem þingflokksformaður Þingmaðurinn hefði mögulega ekki átt að taka Íbúfen Leita ökumanns sem ók á dreng á reiðhjóli „Þá tökum við auðvitað tillit til þess og hlustum“ Mögulegar rafmagnstruflanir í stórhríðinni Lægðin hefur alla burði til að verða söguleg Viðurkennir mistök við skipan Jafnréttissjóðs Fjöldi hafi sagt upp og fleiri íhugi stöðu sína „Maður undirbýr sig fyrir það versta“ Synjað um heimilisuppbót vegna sameiginlegrar þvottavélar og snyrtingar Vona að ágreiningur liti ekki þing ASÍ Háskólarnir verði betur tengdir með breyttri strætóleið Lögreglan biðlar til fólks að flýta ferðum eða bíða „Ég skil hvað hún á við, en þannig virkar rekstur ekki“ Ákveðið álag sem maður sé undir án þess að fatta það Undirmönnun hjúkrunarfræðinga tengist dánartíðni sjúklinga Sjá meira