Hér eru sex veiga­mikil rök gegn inn­göngu Ís­lands í Evrópu­sam­bandið

1. Yfirráð yfir fiskimiðum og sjávarútvegsstefna

Innganga í ESB felur í sér að Ísland myndi undirgangast sameiginlega sjávarútvegsstefnu sambandsins. Við það myndi Ísland framselja endanlegt ákvörðunarvald yfir íslensku fiskimiðunum til Brussel. Margir óttast að það myndi ógna einni mikilvægustu undirstöðu atvinnulífsins hér á landi og að kerfið yrði sniðið að hagsmunum stærri þjóða ESB, sem gæti veitt erlendum útgerðum aukinn aðgang að miðunum til lengri tíma litið.

2. Framsal á fullveldi

Við fulla aðild þyrfti Ísland að framselja umtalsvert löggjafar- og framkvæmdavald beint til stofnana ESB, sem nær mun lengra en núverandi EES-samningur gerir ráð fyrir. Andstæðingar aðildar telja að vegna smæðar sinnar myndi Ísland hafa hverfandi áhrif á ákvarðanir innan sambandsins. Þar með færðist valdið lengra frá íslenskum kjósendum sem skapar ákveðið lýðræðishalla.

3. Ógn við íslenskan landbúnað og fæðuöryggi

Með aðild yrði Ísland hluti af sameiginlegri landbúnaðarstefnu ESB og innlend tollvernd á landbúnaðarvörum myndi hverfa algjörlega. Íslenskir bændur þyrftu að keppa við stórframleiðslu frá Evrópu sem býr við hlýrra loftslag og hagstæðari ræktunarskilyrði. Mikil hætta er á að þetta myndi skaða íslenskan landbúnað verulega, fækka störfum í dreifbýli og grafa undan innlendu fæðuöryggi.

4. Missir á sjálfstæðri peningastefnu

ESB-aðild gerir kröfu um að aðildarríki stefni að upptöku evrunnar. Við það myndi Ísland missa sjálfstæða peningastefnu (krónuna) og Seðlabanki Íslands gæti ekki lengur stýrt vöxtum eða nýtt sveigjanleika gjaldmiðilsins til að taka á sig ytri efnahagsáföll. Vegna þess hversu háð Ísland er náttúruauðlindum (útflutningi á fiski, áli og ferðaþjónustu) verða hagsveiflur hér oft aðrar en á meginlandi Evrópu, sem gerir það að verkum að stýrivextir Seðlabanka Evrópu gætu hentað okkur illa.

5. EES-samningurinn tryggir nú þegar helstu kosti

Mörg af stærstu efnahagslegu rökunum fyrir ESB-aðild – eins og tollfrjáls viðskipti og frjáls flutningur fólks, fjármagns, vöru og þjónustu – eru nú þegar tryggð. Samningurinn um Evrópska efnahagssvæðið (EES) veitir Íslandi fullan aðgang að innri markaði ESB án þess að þjóðin þurfi að taka þátt í sameiginlegri sjávarútvegs-, landbúnaðar- eða utanríkisstefnu Evrópusambandsins.

6. Fjárhagslegur kostnaður

Ísland er auðugt ríki miðað við höfðatölu í Evrópu. Útreikningar hafa oft sýnt fram á að við inngöngu í ESB yrði Ísland svokallaður „nettógreiðandi“ í sjóði Evrópusambandsins. Það þýðir að íslenska ríkið myndi að öllum líkindum greiða hærri upphæðir inn í sameiginlega sjóði ESB en það fengi til baka í formi styrkja. Andstæðingar benda á að þessum fjármunum væri mun betur varið í uppbyggingu innviða og velferðarkerfis hér heima.

Höfundur lærði viðskipta- og sjávarútvegsfræði við Háskólann á Akureyri.