„Er lög­gjafar­valdið sofandi á verðinum?“

Láru G. Sigurðardóttur, lækni og doktor í lýðheilsuvísindum, er búin að vinna að áfengisforvörnum í 15 ár en hún var til viðtals í Reykjavík síðdegis í dag. „Þetta er náttúrulega bara óskiljanlegt og algjörlega ekki til eftirbreytni. Ég hugsa bara: er löggjafarvaldið sofandi á verðinum?,“ segir hún aðspurð um að ekki sé verið að framfylgja dómi sem bannar netsölu áfengis. 

“Eru þetta skilaboð sem við viljum senda? Já, þú bara brýtur lög og bara nógu margir fara að brjóta lög að þá ætlum við bara að reyna að breyta lögunum til að það verður ekki lengur ólöglegt. Hvaða skilaboð er verið að senda okkur?“

Lára segir lítið sem Læknasamtökin geti gert í málinu en boltinn sé hjá stjórnvöldum. Læknasamtökin hafi margsinnis gefið út bréf og yfirlýsingar en svo lengi sem vilji löggjafans til breytinga sé enginn gerist ekki neitt.

Nærri fjórðungur íslensku þjóðarinnar sýni skaðlegt neyslumynstur áfengis og tuttugu prósent landsmanna eigi við virkilegan áfengisvanda að stríða. Sjö prósent þjóðarinnar, 15 ára og eldri, hafi farið í meðferð við áfengisfíkn á Vogi. „Hvert einasta mannsbarn þekkir einhvern í sinni fjölskyldu sem er með sjúkdóminn,“ segir Lára.

„Það þykir bara alls staðar eðlilegt að fá sér áfengi“

Lára segir áfengisneyslu vera „normalíseraða“ í samfélaginu, sér í lagi með tilkomu samfélagsmiðla og áhrifavalda.

„Maður opnar samfélagsmiðla og það er alls staðar. Þetta er bara: þú ferð í hádegismat, kvöldmat, þú ferð í veiðiferðina, þú veist, þú ferð í golf, klukkan 7 um morguninn á leið í flug, það þykir bara alls staðar eðlilegt að fá sér áfengi.“

Þar sem áfengi sé löglegt, algengt og félagslega viðurkennt þá hugsi fólk: „Já. Þetta hlýtur að vera bara allt í lagi og ekkert skaðlegt fyrir mig. Fyrst að hinir eru að gera þetta, af hverju geri ég það ekki?“ Afleiðingarnar sjáist hins vegar á Vogi og Bráðamóttökunni.

Áfengi virki til skamms tíma eins og „hið fullkomna geðlyf.“

„Það losar serótónín, dópamín, endorfín, oxýtósín, öll þessi hormón sem við sækjumst eftir í daglegu lífi. En hvað gerist? Flestir vita hvað gerist bara eftir nokkra klukkutíma daginn eftir og ég tala nú ekki um vikur eða mánuði eftir. Þá fer heilinn að breyta sér og fækka viðtökum fyrir öllum þessum hormónum þannig að okkur fer allt að líða verr og verr og verðum bara óhamingjusamari og kvíðnari,“ segir Lára.

Níutíu prósent hegðunar fólks sé keyrð áfram á undirmeðvitundinni og fólk eigi það til að gera hlutina bara nákvæmlega eins og það er vant að gera þá. „Við erum ekkert alltaf að hugsa dagsdaglega, já, hvaða áhrif hefur þetta á mig, hvernig líður mér?“

„Það er engin hófdrykkja“

Fræðsla um áfengisneyslu hafi breyst á undanförnum árum. Fyrir tíu áru hafi hún sagt „að fá sér fyrir konu, eitt glas á dag en tvö glös á dag fyrir karlmann er svona nokkuð öruggt.“ 

Nú sé vitað að það sé of mikið. „Það eru engin mörk örugg fyrir krabbameinsáhættu og það er línulegt samband, þannig að því meira sem þú drekkur, því meiri verður áhættan.“ Tvö hundruð sjúkdómar og áverkar séu beintengdir við áfengisneyslu oghófdrykkja sé því í raun og veru ekki til.