„Hvað haldið þið að þetta kosti? Milljarða, milljarða, milljarða“

„Vilja menn betri lífskjör? Vilja menn samkeppnishæft atvinnulíf? Um það snýst spurningin 29. ágúst. Hún snýst ekki um það hvort allt sé að brenna í Evrópu. Vegna þess að ef að allt er að brenna í Evrópu, þá er það löngu brunnið hér. Vegna þess að við erum aðilar að innri markaðnum.“

Gríðarstórt hagsmunamál

Baldur telur umræðuna fram til þessa ekki hafa verið nógu vandaða. Um gríðarstórt hagsmunamál sé að ræða.

„Þetta er ekkert spurning um að líka eða ekki líka við ESB. Þetta er spurning um framtíðarhagsmuni þjóðarinnar, hagsmuni heimila, hagsmuni fyrirtækja, hagsmuni ríkisins, hagsmuni sveitarfélaga. Ef þú brýtur þetta er þetta stærsta hagsmunamál þjóðarinnar fyrr og síðar. Í slíkri umræðu verða menn að vanda umræðurnar.“

Baldur hyggst leggja sitt af mörkum og mun bráðum birta eigin hagsmuna- og ábatagreiningu af upptöku evrunnar.

„Það er mikill ávinningur að fara inn í stærra myntbandalag, það er ekki bara eitthvert tískufyrirbrigði. Litlir gjaldmiðlar eiga ekki séns á nútíma alþjóðlegum fjármálamörkuðum.“

Alþjóðakerfið hafi breyst hratt síðustu áratugi og krónan eigi því alltaf í hættu á að lenda í höndum spákaupmanna sem gætu eftir eigin dyntum ráðskast með gengi krónunnar.

„Smáir gjaldmiðlar eru varasamir og allt að því hættulegir í nútíma alþjóðlegu umhverfi. Þeir hafa ekkert vogunarafl.“

Baldur segir tól Seðlabankans duga skammt.

„Þú breytir ekki trillu í stórt skip. Hann getur gert einhverjar varúðarráðstafanir en það er svona svipað og að hlaða björgunarkútum kringum lítinn bát. Það breytir ekki bátnum í stórt skip.“

Baldur segir að meira að segja Þýskaland, með 80 milljónir fyrir 25 árum, hafi séð að þýska markið væri of lítið. Evran veitti tækifæri til að keppa við dollarann.

„Og hvernig varð dollarinn til? Dollarinn varð til úr mörgum innlendum gjaldmiðlum í Bandaríkjunum fyrir meira en 150 árum síðan. Af hverju var það gert? Vegna hagkvæmni.“

Enn gjaldeyrishöft

Baldur bendir á tækifæri sem fælist í því fyrir Ísland ef lífeyrissjóðir gætu fjárfest í meira mæli utan landsins. Ríkið takmarkar í dag hversu stórt hlutfall eigna lífeyrissjóðanna má vera í erlendum eignum, sem Baldur segir eina útgáfu gjaldeyrishafta.

„Það eru gjaldeyrishöft ennþá hér. Það eru höft á lífeyrissjóðunum að geta ekki fjárfest erlendis og ávaxtað lífeyrinn.“

Baldur segir krónuna vera íslenskum fyrirtækjum sem starfi í samkeppni á alþjóðamarkaði fjötur um fót og nefnir Icelandair sem dæmi.

„Icelandair er í ekkert voðalega góðri stöðu. Alþjóðleg fyrirtæki innan evrunnar þurfa ekki að berjast við 20-30% raungengissveiflur í launum eða verðlagi. Þetta er það sem Icelandair er að glíma við. Hvað haldið þið að þetta kosti? Milljarða, milljarða, milljarða.“

Hann bendir á sögu þeirra íslensku flugfélaga sem farið hafa á hausinn. Það sem þau eigi sameiginlegt er að hafa farið á hausinn þegar raungengi var í hæstu hæðum.

„Þar með talið Icelandair í 2008, þegar það var í tæknilegu gjaldþroti. Hvað segir þetta? Þetta segir það að fyrirtæki í mikilli alþjóðlegri samkeppni ráði ekki við gengissveiflur krónunnar. Og fólk verður bara að fara að horfast í augu við þessar staðreyndir. Það þýðir ekkert lengur að neita þessu og stinga hausnum í sandinn. Betri lífskjör eru kjarnaspurningin. Vilja menn betri lífskjör og aukna samkeppnishæfni atvinnulífs?“

Í umræðum um gjaldmiðlamál á Íslandi er yfirleitt dregið fram sveigjanlegt gengi krónunnar sem einn af kostum hennar. Baldur er ekki tilbúinn til að taka undir það.

„Gjaldmiðill sem ræður ekki við uppsveiflu í hagkerfinu né niðursveiflu er hættulegur. Það má flokka hann sem eins konar áhættu-, vaxta- og kostnaðarmargfaldara. Þú getur ekki haft allt í einu: fastgengi, frjálsa fjármagnsflutninga og sjálfstæða peningastefnu.“

Baldur bregður upp dæmi af sveigjanlegu gengi.

„Ef það er aflabrestur í Vestmannaeyjum, væri þá betra fyrir Vestmannaeyjar að hafa sjálfstæðan gjaldmiðil og fella gengið? Vilja Vestmannaeyjar aukna verðbólgu, hærri húsnæðislán og allt svoleiðis? Myndi það bjarga fiskunum í sjónum í Vestmannaeyjum? Ég segi nei.“

Krónan fullreynd

Baldur telur íslensku krónuna fullreynda.

„Það er búið að gera þessa tilraun. Ísland hefur orðið greiðsluþrota þrisvar sinnum í gegnum söguna, næstum því gjaldþrota 2008 og það eru fjármagnshöft við lýði í landinu í dag.“

Önnur rök sem títt er teflt fram gegn mögulegri aðild Íslands að ESB eru hin góðu lífskjör sem landsmenn búa nú þegar við. Baldur stendur fastur á því að með evru yrðu þau enn betri.

„Ég get nefnt lítið dæmi. Ef hér hefði komið evra, segjum að samningarnir hefðu haldið áfram 2016 og hér hefði verið komin evra fyrir svona þremur, fjórum árum síðan, þá get ég nefnt það að kostnaður ríkissjóðs af sínum skuldum væri 80 til 85 milljörðum minni á hverju einasta ári. Og þá spyr ég: Hvað er hægt að gera við þessa 80, 85 milljarða bara yfir ríkissjóð? Ríkið, allir hérna innanlands, borga yfirleitt 4-5% hærri vexti en innan evrunnar bara til langs tíma, það er bara staðreynd.“

Baldur segir að fyrir þessa upphæð mætti árlega byggja allt að 1800 hjúkrunarrými eða árlega leggja 400 kílómetra veg. Evra kæmi því aðeins til með að bæta lífskjör landsmanna.

Baldur var til viðtals í Sprengisandi. Viðtalið allt má hlusta á allt að ofan.