Of miklar verð­hækkanir á elds­neyti kalli á inn­grip stjórn­valda

Norska ríkisstjórnin hefur ákveðið að lækka álögur og skatta á eldsneyti frá og með 1. apríl til september til að létta undir með landsmönnum. Olíuverð er nú í hæstu hæðum vegna stríðsins í Íran og verð á hráolíu er komið yfir 116 dollara á tunnuna. Sænsk, pólsk og spænsk yfirvöld hafa kynnt sambærilegar aðgerðir vegna ástandsins.

Miklar verðhækkanir

Olíu-  og bensíngjöld féllu niður hér á landi þegar kílómetragjöld voru tekin upp um áramótin en kolefnisgjöld hækkuðu á móti. Kolefnisgjald á bensíni er nú ríflega 24 krónur á lítra og 28 á gas og díelsolíu. Þá er virðisaukaskattur 24 prósent. Miklar eldsneytishækkanir hafa verið undanfarið. Þannig kostaði lítrinn af bensíni um 168 krónur hjá Costco í byrjun janúar en var kominn í 204 krónur í gær samkvæmt gasvaktin.is.

Runólfur Ólafsson framkvæmdastjóri Félags íslenskra bifreiðaeigenda telur að stjórnvöld þurfi að bregðast við.

„Við sjáum að bensín á Íslandi hefur hækkað gríðarlega. Í  þessum mánuði hefur það  hækkað um rúmar 30 krónur á lítrann hjá Costco, dísel enn meira eða um 49 krónur. Það sér ekki fyrir endann á þessu. Það veit enginn hvað gerist á næstu dögum og vikum. Foringinn í vestri segir eitt að morgni og annað að kveldi. Undir þessum kringumstæðum væri mjög eðlilegt að stjórnvöld gripu inn í tímabundið með lækkun á kolefnisgjöldum á bensíni og díselolíu  eða kílómetragjöldum,“ segir Runólfur.

Hann segir mikilvægt að bregðast við því ástandið auki verðbólgu hér á landi.

„Það er mjög óeðlilegt að hækkun á olíuverði sem má rekja til átaka í Mið-Austurlönum hafi áhrif á stýrivexti á Íslandi,“ segir Runólfur

Fordæmi fyrir inngripi

Runólfur segir fordæmi fyrir því að álögur séu lækkaðar vegna þróunar á heimsmarkaðasverði.

„Stjórnvöld hafa tímabundið gripið inn í svona aðstæður. Þann 27. mars 2002 ákvað ríkisstjórnin t.d. að lækka bensíngjald um 1,55 kr. tímabundið til júníloka. Áætlað var að lækkunin myndi kosta ríkissjóð um 80 m.kr. á þeim tíma. Lækkunin var gerð í því skyni að tryggja áframhaldandi stöðugleika á vinnumarkaði,“ segir Runólfur.

Formaður VR sagði fyrir helgi að bregðast þyrfti við ástandinu með því að innleiða einhvers konar verðþak á olíu.

Runólfur er á svipuðum nótum.

„Við höfum beint því til stjórnvalda að veita þessum markaði aukið aðhald. Við höfum séð að það eru brögð að því að álögur olíufyrirtækjanna hafi hækkað. Þetta sést t.d. í ársreikningum fyrirtækjanna.  Ef markaðnum er ekki treystandi til að tryggja neytendum samkeppnishæft verð þarf hugsanlega að koma til einhvers konar verðþaks eins og þeir hafa t.d. í Belgíu,“ segir Runólfur.