Kaupmáttur lækkað í tuttugu ár Guðmundur Ingi Þóroddsson skrifar 23. febrúar 2026 08:31 Öll höfum við á undanförnum misserum fundið fyrir því hversu allt í samfélagi okkar hefur hækkað. Er þar ekkert undanskilið, hvorki nauðsynjavörur né sjálfsögðu þjónusta. Allt virðist stefna í að meirihluti þingmanna á Alþingi samþykki umdeilt frumvarp um tengingu bóta almannatrygginga við launavísitölu en það kemur til með að hjálpa fólki sem hefur litla möguleika til að bæta stöðu sína og á sífellt á hættu að dragast aftur úr í kaupmætti. Afstaða-réttindafélag styður öll góð mál sem miða að því að bæta hag þeirra verst settu og má því til með að benda á annan hóp sem lengi hefur dregist aftur úr og þrátt fyrir augljósa þörf fær ekki endurskoðun á kjörum sínum. Dagpeningar hafa ekki hækkað í tvo áratugi, eða frá árinu 2006. Á sama tíma hafa þóknanir fyrir störf og fæðisfé hækkað lítillega. Það er náttúrlega ótrúlegt að grunnframfærsla í fangelsum hafi staðið í stað öll þessi ár en samkvæmt verðlagsreiknivél Hagstofu Íslands jafngilda 630 krónur árið 2006 tæpum 1.700 krónum í dag. Orðalag laganna hljómar á þá leið að ráðherra ákveði fjárhæð dagpeninga og að þeir skuli miðast við að fangi eigi fyrir brýnustu nauðsynjum til persónulegrar umhirðu. Auðséð er á ákvæðinu að það kallar á reglulega endurskoðun og því er einnig ljóst að stjórnvöld hafa gjörsamlega vanrækt þá skyldu sína. Höfum það á hreinu að fangar eru oftar en ekki fólk sem stendur þegar höllum fæti í samfélaginu. Margir koma úr fátækt, hafa á bakinu skuldir og jafnan lítinn stuðning frá fjölskyldu. Að setja þá inn í kerfi þar sem grunnframfærsla hefur verið frosin í tvo áratugi er ekki endurhæfing, það er einangrun frá þróun samfélagsins. Afstaða-réttindafélag skorar á þá þingmenn sem hyggjast samþykkja frumvarpið um tengingu bóta við launavísitölu að taka upp við dómsmálaráðherra hvort ekki standi til að leiðrétta kjör fanga eins og annarra sem höllum fæti standa í samfélaginu. Höfundur er formaður Afstöðu-réttindafélags. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Guðmundur Ingi Þóroddsson Mest lesið Kosningar eða Eurovision? Þorsteinn Haukur Harðarson Skoðun Hvað fæst fyrir skattpeningana? Stefán Vagn Stefánsson Skoðun Það vex eitt blóm fyrir vestan Sif Huld Albertsdóttir Skoðun Viltu vita? Gunnar Hólmsteinn Ársælsson Skoðun Af hverju þurfum við páska? Matthildur Bjarnadóttir Skoðun Hversu mörg líf þarf áður en kerfið vaknar? Harpa Hildiberg Böðvarsdóttir Skoðun Verða ríki fátæk af því að ganga í Evrópusambandið? Andrés Pétursson Skoðun Sérhagsmunir eða almannahagur Sigurður K Pálsson Skoðun Sex ástæður til að segja já við ESB-viðræðum Þorvaldur Ingi Jónsson Skoðun Eins gott að þjóðin viti ekki of mikið Jón Pétur Zimsen Skoðun Skoðun Skoðun Það vex eitt blóm fyrir vestan Sif Huld Albertsdóttir skrifar Skoðun Hversu mörg líf þarf áður en kerfið vaknar? Harpa Hildiberg Böðvarsdóttir skrifar Skoðun Af hverju þurfum við páska? Matthildur Bjarnadóttir skrifar Skoðun Íþrótta- og menningarbærinn Hafnarfjörður Elín Anna Baldursdóttir skrifar Skoðun Hvað fæst fyrir skattpeningana? Stefán Vagn Stefánsson skrifar Skoðun Kosningar eða Eurovision? Þorsteinn Haukur Harðarson skrifar Skoðun Viltu vita? Gunnar Hólmsteinn Ársælsson skrifar Skoðun Dauði eða ofsakvíði? Sóley Dröfn Davíðsdóttir skrifar Skoðun Kílómetragjaldið: aukin skattheimta á þá sem minna mega sín? Júlíus Valsson skrifar Skoðun Sérhagsmunir eða almannahagur Sigurður K Pálsson skrifar Skoðun Sjálfsmynd þjóðar Steinar Harðarson skrifar Skoðun Viltu ná niður þinni eigin verðbólgu? Sveinn Ólafsson skrifar Skoðun Sex ástæður til að segja já við ESB-viðræðum Þorvaldur Ingi Jónsson skrifar Skoðun Hvenær hætta börn að rétta upp hönd? Sigurður Árni Reynisson skrifar Skoðun Þegar hljóð og mynd fara ekki saman Sigurður Eyjólfur Sigurjónsson skrifar Skoðun Hvert stefnir stríðið í Íran? Trump valdi það, en hvað tekur við núna? Jun Þór Morikawa skrifar Skoðun Beiting helmingaskiptareglunnar við fjárskipti hjóna Sveinn Ævar Sveinsson skrifar Skoðun Verða ríki fátæk af því að ganga í Evrópusambandið? Andrés Pétursson skrifar Skoðun Tækifæri til að lækka verðbólgu Marinó G. Njálsson skrifar Skoðun Eins gott að þjóðin viti ekki of mikið Jón Pétur Zimsen skrifar Skoðun Virðisaukaskattur, raunverulegur greiðandi og áhrif á samkeppnishæfni Þórir Garðarsson skrifar Skoðun Sterkari saman og til þjónustu reiðubúin Hanna Katrín Friðriksson skrifar Skoðun Hver heldur á fjarstýringunni í íslensku samfélagi? Sigurður Sigurðsson skrifar Skoðun Hvar býrðu? Ásta Þórdís Skjalddal Guðjónsdóttir skrifar Skoðun Ísland selur sig ekki sjálft – og óvissa selur ekkert Rannveig Grétarsdóttir skrifar Skoðun Föstudagurinn langi spyr: stöndum við með týndu börnunum okkar? Steinþór Þórarinsson skrifar Skoðun Lágir skattar og góð þjónusta fara saman í Kópavogi Guðmundur Jóhann Jónsson skrifar Skoðun Píeta samtökin 10 ára – samstaða um von Bjarni Karlsson skrifar Skoðun Markaðsöflin græða meðan börnin tapa Hólmfríður Jennýjar Árnadóttir skrifar Skoðun „Faðir vor“— Ákall um að afskrifa allar skuldir og lifa í kærleika Sigurvin Lárus Jónsson skrifar Sjá meira
Öll höfum við á undanförnum misserum fundið fyrir því hversu allt í samfélagi okkar hefur hækkað. Er þar ekkert undanskilið, hvorki nauðsynjavörur né sjálfsögðu þjónusta. Allt virðist stefna í að meirihluti þingmanna á Alþingi samþykki umdeilt frumvarp um tengingu bóta almannatrygginga við launavísitölu en það kemur til með að hjálpa fólki sem hefur litla möguleika til að bæta stöðu sína og á sífellt á hættu að dragast aftur úr í kaupmætti. Afstaða-réttindafélag styður öll góð mál sem miða að því að bæta hag þeirra verst settu og má því til með að benda á annan hóp sem lengi hefur dregist aftur úr og þrátt fyrir augljósa þörf fær ekki endurskoðun á kjörum sínum. Dagpeningar hafa ekki hækkað í tvo áratugi, eða frá árinu 2006. Á sama tíma hafa þóknanir fyrir störf og fæðisfé hækkað lítillega. Það er náttúrlega ótrúlegt að grunnframfærsla í fangelsum hafi staðið í stað öll þessi ár en samkvæmt verðlagsreiknivél Hagstofu Íslands jafngilda 630 krónur árið 2006 tæpum 1.700 krónum í dag. Orðalag laganna hljómar á þá leið að ráðherra ákveði fjárhæð dagpeninga og að þeir skuli miðast við að fangi eigi fyrir brýnustu nauðsynjum til persónulegrar umhirðu. Auðséð er á ákvæðinu að það kallar á reglulega endurskoðun og því er einnig ljóst að stjórnvöld hafa gjörsamlega vanrækt þá skyldu sína. Höfum það á hreinu að fangar eru oftar en ekki fólk sem stendur þegar höllum fæti í samfélaginu. Margir koma úr fátækt, hafa á bakinu skuldir og jafnan lítinn stuðning frá fjölskyldu. Að setja þá inn í kerfi þar sem grunnframfærsla hefur verið frosin í tvo áratugi er ekki endurhæfing, það er einangrun frá þróun samfélagsins. Afstaða-réttindafélag skorar á þá þingmenn sem hyggjast samþykkja frumvarpið um tengingu bóta við launavísitölu að taka upp við dómsmálaráðherra hvort ekki standi til að leiðrétta kjör fanga eins og annarra sem höllum fæti standa í samfélaginu. Höfundur er formaður Afstöðu-réttindafélags.
Skoðun Hvert stefnir stríðið í Íran? Trump valdi það, en hvað tekur við núna? Jun Þór Morikawa skrifar
Skoðun Virðisaukaskattur, raunverulegur greiðandi og áhrif á samkeppnishæfni Þórir Garðarsson skrifar
Skoðun „Faðir vor“— Ákall um að afskrifa allar skuldir og lifa í kærleika Sigurvin Lárus Jónsson skrifar