Annars konar skoðun á hinu ósýnilega í lífi fólks Matthildur Björnsdóttir skrifar 13. janúar 2025 18:01 Mynd af þolendum sem höfðu ekki val Setjum okkur í spor kvenna fyrr á tímum, og þegar þjóðin bjó í torfhýsum. Það voru engar getnaðar varnir í boði. Karlveldið allsráðandi heima og að heiman. Sem af þeim sem stjórnuðu í stjórnmálum sem trúarbrögðum. Viðhorfin voru grimm að okkar mati í dag sem myndum ekki vilja lifa við þá hugsun sem stýrði svo miklu. Hugsa sér konur sem urðu að vera þolendur of frekrar kynlífsfíknar eiginmanns sem þær sáu sig ekki getað neitað um aðgang að líkama sínum. Kannski voru sumir tillitssamari en aðrir. Og sumar konur kannski ekki eins svaka miklar barneignamaskínur heldur. Þess vegna ekki alveg eins oft barnshafandi og aðrar. Það var ung kona sem var ein af ótal systkinum sem foreldrar urðu að senda í ótal áttir, vegna eigin fjárhagslegrar fátæktar. Ein þeirra fór í vinnu hinum megin á landinu sem orgelleikari, af því að hún hafði lært að spila á orgel. Þar hitti hún svo mann. Þau urðu ástfangin af hvert öðru. Þau voru fædd á árum sem byrjuðu með tölunni átján hundruð. Þau voru það heppin, að hafa bæði fag til að vinna við, og sjá sér farborða frá. Það athyglisverða varð að þau eignuðust bara fimm börn. Þegar hún kom frá þessum stóra fjölmenna systkinahóp sem höfðu ekki fengið að vera saman vegna fátæktar foreldra. Sú staðreynd að börnin urðu bara fimm, sýnir að þau hugsuðu um og þekktu lögmál orsaka og afleiðinga kynmaka. Svo að hann sýndi henni greinilega þá tillitssemi sem kæmi í veg fyrir að þau hlæðu of mörgum börnum niður. Skoðun á þeim kringumstæðum seinna, sýndi að það að verða móðir, var ekki hátt á óskalistanum í henni. Sem var skiljanlegt við að koma frá slíkum bakgrunni. Hugur og hjörtu voru meira með systkinum sem höfðu ekki fengið að vera í lífi hvers annars. Svo að þegar þeirra eigin börn voru komin af höndum, og þau fluttu til borgarinnar fór öll þörf hennar í að hitta systkinin sín. En áhuginn lítill fyrir eigin afkomendum. Hin týndu systkini hennar skiptu öllu máli og hann eiginmaðurinn var með henni í að sinna því. Þarna var komið nokkurt magn af ýmsum tilfinningum sem ekki var algengt að væru tjáð. Svo að þau ótjáðu atriði fortíðarinnar, sátu og voru þar inni í þeim alla ævi. Það þýddi ekki að þau myndu hverfa við fráfall þeirra. Þau lúrðu í taugakerfunum, og fóru á hina ýmsa vegu í börnin þeirra, og niður næstu kynslóðir á einhvern hátt í einhverju formi. Veruleiki í leyni sem enginn skildi eða vissi, né myndi þjóðin hafa viljað ljá þeim fræðum eyra, né hugsa um á þeim tímum. Í næstu kynslóð, kynslóð barna, og svo meira barnabarna þeirra, birtust allskonar dæmi um hin ótjáðu ósýnilegu atriði niðurflæðis frá fortíðinni. Og stíft íhald í Goðsagnir sem standast ekki veruleikann. Innvírað sjálf virði var sjaldan í þessum fyrri kynslóðum og er því miður ekki heldur nógu oft í konum í dag Það sem prestar sögðu þjóðinni um að allar mannverur hefðu virði, reyndist oftast meira í orði en á borði, á tímum karlveldis. Karlhormónar gerðu þeim auðveldara með að telja sig vera fulla af því virði. En ef við skoðum sumt í hegðun þeirra í dag. Þá er það í raun oft frá öryggisleysi sem þeir þora ekki að viðurkenna fyrir sjálfum sér, hvað þá öðrum, eða konum. Þegar í konum reyndist og reynist dæmið, í raun enn allt annað. Með karlkyn er slæma hegðunin þegar og ef þeir hafa ekki fengið gott uppeldi. Og stelpur frekar þolendur er þær eru ekki víraðar fyrir sjálfsstyrk frá upphafi tilveru sinnar. Ég uppgötvaði þetta ekki fyrr en eftir að koma til Ástralíu, fara á námskeið til að finna sjálfa mig, hreinsa orkuhjúpana til að finna hver ég væri annað en það sem ég upplifði mig vera séða heima. Svo að sjá og heyra endalausar sögur af konum sem voru drepnar af mökum sínum. Þá skildi ég og skynjaði það að þessi skortur á virði sínu á það til að afvegaleiða okkur í sambönd sem eru ekki byggð á dýpt verðmætamats okkar, en því miður kynhvöt og útliti, og svo óttinn við að ganga ekki út. Ef það virði byggist ekki í mannverum og hér meina ég það meira fyrir konur, frá ást og uppbyggingu frá foreldrum frá fyrsta degi. Þá er ekki líklegt að það verði til staðar fyrir lífsbaráttuna seinna. Þá verður maður að hefja þá vinnu fyrir sig í sér og það tekur sinn tíma. Til dæmis er gagnlegt að hefja þá vinnu gegn meðvirkni. „Co-dependency“. Sú vinna leiðir til þess að átta sig á eigin eiginleikum, kostum göllum, verðgildum og viðhorfum. Engin af þeim fræðum sem eru föl núna í formi bóka og námskeiða til að læra um okkur sjálf sem mannverur, voru til eða í boði á Íslandi. En konum endalaust innrætt að það væri dyggð að vera undirgefin eiginmanninum í öllu. Slík viðhorf hafa gert mannkyni meira tjón en gagn þegar vel sé skoðað. Börn þessara hjóna sýndu og upplifðu litríka blöndu af ýmsu. Atriði af ýmsu tagi sem ekki verður farið í hér. Af því að hér er verið að tala um mikilvægi þess að mannverur tjái sig upphátt á ýmsa vegu um hvað þeim líkaði eða ekki í því umhverfi sem þau komu frá. Ef það er ekki gert. Eins og sagan veit að var ekki vel séð. Þá á það til að kosta ansi mikið á tilfinningalega skalanum í sumum fjölskyldunum sem koma frá svo allt öðrum tímum og viðhorfum. Það virtist ekki mega koma með skoðun, skilgreiningu og niðurstöðu um það sem þyrfti að breyta á leið til meiri þroska og mannúðar. Gegnsæi á atriðin eru mikilvæg. Þegar fordómar og sár setja mikilvæg lífsferli í lás á tímum sem enginn skildi langtíma aðskilnað, vanrækslu eða áhrif áhrif slæmra orða á mannverur í ótal ár og það án vitna. Það er þá tvennskonar þjófnaður úr tilveru mannverunnar. Það að séð væri um að engin vitni væru að slíku, skapaði þá fullkomnar kringumstæður til að lítillækka tilveru þeirrar mannveru, með skáldskap við aðra um þann einstakling. Þá er mikið af fornum, þögguðum, menguðum erfiðum tilfinningum á leið niður til næstu kynslóða. Atriði sem birtast þá auðvitað á mismunandi hátt í mismunandi einstaklingum. En ef þessir hlutir fá að verða hluti af umræðunni, þá er meiri von um nýjan og hollari veruleika um ferð unga fólksins í lífi sínu frá að hreinsa losa kerfin við eitthvað af því sem situr í kerfunum. Þegar einmenningarþjóðin mátti í raun ekki gagnrýna það sem trúarbrögðin héldu fram, eða stjórnvöldin sem vildu halda þjóðinni í þröngum veruleika-ramma. Veruleika ramma sem ég sé að hefur ekki horfið algerlega, en mun minnka nú þegar þjóðin og unga fólkið eru að fá að segja sögur sínar af allskonar erfiðri reynslu. Fyrir mjög marga af kynslóðinni sem fæddist um miðja síðustu öld, og auðvitað ótal aðra sem voru foreldrar þeirrar kynslóðar. Þá er það ansi löng bið að fá ekki staðfestingu á því að reynsla þeirra gufaði ekki upp si svona fyrr en á sjötugs eða áttræðisaldri. Grimm orð sem sögð voru frá fordómum og þröngsýni hafa um aldir haft langtíma erfiðar afleiðingar höfnunar og sára. Af því að eins og viðhorfin voru þá, að engin viðurkenning, skilningur eða innsæi um slíkt var í gangi, nema kannski í fáum þroskuðum einstaklingum.Það er auðvitað mikill léttir og frelsun í og fyrir þau sem hafa lifað með slíkt um borð í sér. Bækur Peter A Levine væru mjög gagnlegur og góður lestur af því að hann fer í svo mörg atriði um að heila, eða snúa við afleiðingum þess sem einstaklingar hafa upplifað. Thomas Hubl er sá sem sagði þau orð að erfiðar tilfinningar fari framhjá heilanum og beint inn í taugakerfin þar sem þær sitji og fari svo líka niður kynslóðirnar. Ef og þegar foreldrar hafa ekki fengið að lifa sínu eigin planaða lífi, þá verða samtölin mest yfirborðskennd. Slíkar samræður sýna ekki viðkomandi einstakling í einlægni þess sem hann eða hún eru og hafa reynt. Það þýðir þá að orka slíks veikir tengingar við afkomendur eða hreinlega enda þær algerlega. Slíkt getur virkað sem frelsun, og eða einnig verið sársaukafullt í söknuði yfir skortinum á þráðum tengingum. Sem sendir þá hina óunnu reynslu niður næstu kynslóðir. Höfundur er Íslendingur sem hefur verið búsettur í Ástralíu um langan tíma. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Matthildur Björnsdóttir Mest lesið Opnum dyr fyrir innviðafjárfestingu um allt land Logi Einarsson Skoðun Fleiri valkostir og sterkari staða ef við segjum já Ragna Sigurðardóttir Skoðun Ísland, Evrópa og áhrifasvæði stórvelda Þorsteinn Kristinsson Skoðun Eru 532 milljarðar minni tala en 245 milljarðar? Egill Almar Ágústsson Skoðun Referendum: Gratitude and Outlook from the Swiss Substitute Carl Baudenbacher Skoðun Eldra fólk ætti alls ekki að kjósa nei Björn B Björnsson Skoðun Hvað kostar „þetta reddast“? Guðríður Lára Þrastardóttir Skoðun Hvaða þýðingu hefur óvissa um aðildarsamning að ESB? Jón Jónsson Skoðun 600 þúsund manna Ísland – ætlum við að byggja það sjálf? Eyjólfur Ingvi Bjarnason Skoðun Hóparnir þrír sem segja JÁ Rúnar Vilhjálmsson Skoðun Skoðun Skoðun Er ég að bregðast börnunum mínum með því að segja NEI? Monika Margrét Stefánsdóttir skrifar Skoðun Gamli sáttmálinn og sá nýi Aðalsteinn Már Þorsteinsson skrifar Skoðun Er betra? Sigþrúður Ármann skrifar Skoðun Útgerðarauðvaldið vill í ESB - ég segi nei Ögmundur Jónasson skrifar Skoðun Gervigreind, gagnaver og tækifæri Íslands Eymundur Sigurðsson skrifar Skoðun Sveitirnar þagna Walter Fannar Kristjánsson skrifar Skoðun Áður en lengra er haldið Þórarinn Ingi Pétursson skrifar Skoðun Erum við of fljót að kenna samfélagsmiðlum um? Elísabet Reynisdóttir skrifar Skoðun Börn læra ekki fyrir framtíð sem þau skynja ekki Helgi S. Karlsson skrifar Skoðun Danir, ESB og staða Íslands Finnur Torfi Magnússon skrifar Skoðun Hvað kostar „þetta reddast“? Guðríður Lára Þrastardóttir skrifar Skoðun Frá öllum til allra með nútímalegum sjúkratryggingum Sigurður H. Helgason skrifar Skoðun Tækifærið er núna Agnar H. Johnson skrifar Skoðun Einelti og samskiptahættir kvenna á Íslandi Vigdís Ásgeirsdóttir skrifar Skoðun 600 þúsund manna Ísland – ætlum við að byggja það sjálf? Eyjólfur Ingvi Bjarnason skrifar Skoðun Hlaupið er búið - en láttu það ekki stoppa þig Sigrún Elva Einarsdóttir skrifar Skoðun Aðildarviðræður eru ekki prufuáskrift Guðbjörg Oddný Jónasdóttir skrifar Skoðun Trump á ekki að vera ástæðan Friðjón R. Friðjónsson skrifar Skoðun Hvernig lækka vextir með upptöku evru? Gauti B. Eggertsson skrifar Skoðun Eldra fólk ætti alls ekki að kjósa nei Björn B Björnsson skrifar Skoðun Fleiri valkostir og sterkari staða ef við segjum já Ragna Sigurðardóttir skrifar Skoðun Samkeppniseftirlitið eitt og sér Sigurjón Þórðarson skrifar Skoðun Opnum dyr fyrir innviðafjárfestingu um allt land Logi Einarsson skrifar Skoðun Hinn ólánsami Ólafur Ragnar Lúðvík Bergvinsson skrifar Skoðun Milljarða ávinningur af evru – fyrir heimilin, fyrirtækin, ríkið, sveitarfélögin og þjóðina alla Baldur Pétursson skrifar Skoðun Skipulag sem má ekki borga sig! Íris Björk Hreinsdóttir skrifar Skoðun Ísland, Evrópa og áhrifasvæði stórvelda Þorsteinn Kristinsson skrifar Skoðun Hvaða þýðingu hefur óvissa um aðildarsamning að ESB? Jón Jónsson skrifar Skoðun Ástkæra, ylhýra, orðljóta málið… mitt Íris Erlingsdóttir skrifar Skoðun Referendum: Gratitude and Outlook from the Swiss Substitute Carl Baudenbacher skrifar Sjá meira
Mynd af þolendum sem höfðu ekki val Setjum okkur í spor kvenna fyrr á tímum, og þegar þjóðin bjó í torfhýsum. Það voru engar getnaðar varnir í boði. Karlveldið allsráðandi heima og að heiman. Sem af þeim sem stjórnuðu í stjórnmálum sem trúarbrögðum. Viðhorfin voru grimm að okkar mati í dag sem myndum ekki vilja lifa við þá hugsun sem stýrði svo miklu. Hugsa sér konur sem urðu að vera þolendur of frekrar kynlífsfíknar eiginmanns sem þær sáu sig ekki getað neitað um aðgang að líkama sínum. Kannski voru sumir tillitssamari en aðrir. Og sumar konur kannski ekki eins svaka miklar barneignamaskínur heldur. Þess vegna ekki alveg eins oft barnshafandi og aðrar. Það var ung kona sem var ein af ótal systkinum sem foreldrar urðu að senda í ótal áttir, vegna eigin fjárhagslegrar fátæktar. Ein þeirra fór í vinnu hinum megin á landinu sem orgelleikari, af því að hún hafði lært að spila á orgel. Þar hitti hún svo mann. Þau urðu ástfangin af hvert öðru. Þau voru fædd á árum sem byrjuðu með tölunni átján hundruð. Þau voru það heppin, að hafa bæði fag til að vinna við, og sjá sér farborða frá. Það athyglisverða varð að þau eignuðust bara fimm börn. Þegar hún kom frá þessum stóra fjölmenna systkinahóp sem höfðu ekki fengið að vera saman vegna fátæktar foreldra. Sú staðreynd að börnin urðu bara fimm, sýnir að þau hugsuðu um og þekktu lögmál orsaka og afleiðinga kynmaka. Svo að hann sýndi henni greinilega þá tillitssemi sem kæmi í veg fyrir að þau hlæðu of mörgum börnum niður. Skoðun á þeim kringumstæðum seinna, sýndi að það að verða móðir, var ekki hátt á óskalistanum í henni. Sem var skiljanlegt við að koma frá slíkum bakgrunni. Hugur og hjörtu voru meira með systkinum sem höfðu ekki fengið að vera í lífi hvers annars. Svo að þegar þeirra eigin börn voru komin af höndum, og þau fluttu til borgarinnar fór öll þörf hennar í að hitta systkinin sín. En áhuginn lítill fyrir eigin afkomendum. Hin týndu systkini hennar skiptu öllu máli og hann eiginmaðurinn var með henni í að sinna því. Þarna var komið nokkurt magn af ýmsum tilfinningum sem ekki var algengt að væru tjáð. Svo að þau ótjáðu atriði fortíðarinnar, sátu og voru þar inni í þeim alla ævi. Það þýddi ekki að þau myndu hverfa við fráfall þeirra. Þau lúrðu í taugakerfunum, og fóru á hina ýmsa vegu í börnin þeirra, og niður næstu kynslóðir á einhvern hátt í einhverju formi. Veruleiki í leyni sem enginn skildi eða vissi, né myndi þjóðin hafa viljað ljá þeim fræðum eyra, né hugsa um á þeim tímum. Í næstu kynslóð, kynslóð barna, og svo meira barnabarna þeirra, birtust allskonar dæmi um hin ótjáðu ósýnilegu atriði niðurflæðis frá fortíðinni. Og stíft íhald í Goðsagnir sem standast ekki veruleikann. Innvírað sjálf virði var sjaldan í þessum fyrri kynslóðum og er því miður ekki heldur nógu oft í konum í dag Það sem prestar sögðu þjóðinni um að allar mannverur hefðu virði, reyndist oftast meira í orði en á borði, á tímum karlveldis. Karlhormónar gerðu þeim auðveldara með að telja sig vera fulla af því virði. En ef við skoðum sumt í hegðun þeirra í dag. Þá er það í raun oft frá öryggisleysi sem þeir þora ekki að viðurkenna fyrir sjálfum sér, hvað þá öðrum, eða konum. Þegar í konum reyndist og reynist dæmið, í raun enn allt annað. Með karlkyn er slæma hegðunin þegar og ef þeir hafa ekki fengið gott uppeldi. Og stelpur frekar þolendur er þær eru ekki víraðar fyrir sjálfsstyrk frá upphafi tilveru sinnar. Ég uppgötvaði þetta ekki fyrr en eftir að koma til Ástralíu, fara á námskeið til að finna sjálfa mig, hreinsa orkuhjúpana til að finna hver ég væri annað en það sem ég upplifði mig vera séða heima. Svo að sjá og heyra endalausar sögur af konum sem voru drepnar af mökum sínum. Þá skildi ég og skynjaði það að þessi skortur á virði sínu á það til að afvegaleiða okkur í sambönd sem eru ekki byggð á dýpt verðmætamats okkar, en því miður kynhvöt og útliti, og svo óttinn við að ganga ekki út. Ef það virði byggist ekki í mannverum og hér meina ég það meira fyrir konur, frá ást og uppbyggingu frá foreldrum frá fyrsta degi. Þá er ekki líklegt að það verði til staðar fyrir lífsbaráttuna seinna. Þá verður maður að hefja þá vinnu fyrir sig í sér og það tekur sinn tíma. Til dæmis er gagnlegt að hefja þá vinnu gegn meðvirkni. „Co-dependency“. Sú vinna leiðir til þess að átta sig á eigin eiginleikum, kostum göllum, verðgildum og viðhorfum. Engin af þeim fræðum sem eru föl núna í formi bóka og námskeiða til að læra um okkur sjálf sem mannverur, voru til eða í boði á Íslandi. En konum endalaust innrætt að það væri dyggð að vera undirgefin eiginmanninum í öllu. Slík viðhorf hafa gert mannkyni meira tjón en gagn þegar vel sé skoðað. Börn þessara hjóna sýndu og upplifðu litríka blöndu af ýmsu. Atriði af ýmsu tagi sem ekki verður farið í hér. Af því að hér er verið að tala um mikilvægi þess að mannverur tjái sig upphátt á ýmsa vegu um hvað þeim líkaði eða ekki í því umhverfi sem þau komu frá. Ef það er ekki gert. Eins og sagan veit að var ekki vel séð. Þá á það til að kosta ansi mikið á tilfinningalega skalanum í sumum fjölskyldunum sem koma frá svo allt öðrum tímum og viðhorfum. Það virtist ekki mega koma með skoðun, skilgreiningu og niðurstöðu um það sem þyrfti að breyta á leið til meiri þroska og mannúðar. Gegnsæi á atriðin eru mikilvæg. Þegar fordómar og sár setja mikilvæg lífsferli í lás á tímum sem enginn skildi langtíma aðskilnað, vanrækslu eða áhrif áhrif slæmra orða á mannverur í ótal ár og það án vitna. Það er þá tvennskonar þjófnaður úr tilveru mannverunnar. Það að séð væri um að engin vitni væru að slíku, skapaði þá fullkomnar kringumstæður til að lítillækka tilveru þeirrar mannveru, með skáldskap við aðra um þann einstakling. Þá er mikið af fornum, þögguðum, menguðum erfiðum tilfinningum á leið niður til næstu kynslóða. Atriði sem birtast þá auðvitað á mismunandi hátt í mismunandi einstaklingum. En ef þessir hlutir fá að verða hluti af umræðunni, þá er meiri von um nýjan og hollari veruleika um ferð unga fólksins í lífi sínu frá að hreinsa losa kerfin við eitthvað af því sem situr í kerfunum. Þegar einmenningarþjóðin mátti í raun ekki gagnrýna það sem trúarbrögðin héldu fram, eða stjórnvöldin sem vildu halda þjóðinni í þröngum veruleika-ramma. Veruleika ramma sem ég sé að hefur ekki horfið algerlega, en mun minnka nú þegar þjóðin og unga fólkið eru að fá að segja sögur sínar af allskonar erfiðri reynslu. Fyrir mjög marga af kynslóðinni sem fæddist um miðja síðustu öld, og auðvitað ótal aðra sem voru foreldrar þeirrar kynslóðar. Þá er það ansi löng bið að fá ekki staðfestingu á því að reynsla þeirra gufaði ekki upp si svona fyrr en á sjötugs eða áttræðisaldri. Grimm orð sem sögð voru frá fordómum og þröngsýni hafa um aldir haft langtíma erfiðar afleiðingar höfnunar og sára. Af því að eins og viðhorfin voru þá, að engin viðurkenning, skilningur eða innsæi um slíkt var í gangi, nema kannski í fáum þroskuðum einstaklingum.Það er auðvitað mikill léttir og frelsun í og fyrir þau sem hafa lifað með slíkt um borð í sér. Bækur Peter A Levine væru mjög gagnlegur og góður lestur af því að hann fer í svo mörg atriði um að heila, eða snúa við afleiðingum þess sem einstaklingar hafa upplifað. Thomas Hubl er sá sem sagði þau orð að erfiðar tilfinningar fari framhjá heilanum og beint inn í taugakerfin þar sem þær sitji og fari svo líka niður kynslóðirnar. Ef og þegar foreldrar hafa ekki fengið að lifa sínu eigin planaða lífi, þá verða samtölin mest yfirborðskennd. Slíkar samræður sýna ekki viðkomandi einstakling í einlægni þess sem hann eða hún eru og hafa reynt. Það þýðir þá að orka slíks veikir tengingar við afkomendur eða hreinlega enda þær algerlega. Slíkt getur virkað sem frelsun, og eða einnig verið sársaukafullt í söknuði yfir skortinum á þráðum tengingum. Sem sendir þá hina óunnu reynslu niður næstu kynslóðir. Höfundur er Íslendingur sem hefur verið búsettur í Ástralíu um langan tíma.
Skoðun Milljarða ávinningur af evru – fyrir heimilin, fyrirtækin, ríkið, sveitarfélögin og þjóðina alla Baldur Pétursson skrifar