Bindur vonir við að hjarðó­næmi náist á næstu vikum eða mánuðum

Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir og Már Kristjánsson, yfirlæknir Covid-göngudeildar á Landspítalanum, ræddu framkvæmd sóttvarnaraðgerða á opnum fjarfundi velferðarnefndar Alþingis sem lauk upp úr hádegi í dag.

Þórólfur sagði faraldurinn hafa verið í mikilli uppsveiflu undanfarið en með ómíkron hafi veiran komist á mikið flug. Daglega er fjöldi greindra í kringum þúsund til ellefu hundruð og þó að delta afbrigðið sé enn að greinast í nokkrum mæli er líklegt að ómíkron muni taka yfir bráðlega.

„Mínar horfur núna fyrir næstu vikur og mánuði eru þær að með útbreiddri bólusetningu til að koma í veg fyrir alvarleg veikindi, og svo með útbreiddum sýkingum sem eru að smita þetta ómíkron afbrigði, þá náum við að byggja hérna upp gott ónæmi í samfélaginu sem mun hægt og bítandi sljákka í þessari útbreiðslu, það er þetta svokallaða hjarðónæmi,“ sagði Þórólfur

„Hvenær það tekst er kannski erfitt að segja en ég held að það gæti tekið með sama hraða einhverjar vikur eða einhverja mánuði, það er hugsanlegt,“ sagði Þórólfur

Hingað til hafa um 0,3 prósent þeirra sem greinast með ómíkron hér á landi þurft að leggjast inn á spítala en að sögn Þórólfs er enn margt á huldu um afbrigðið og ekki mikil reynsla komin. Ekki er enn vitað hvernig ómíkron leggst í börn og eldri einstaklinga en það er nú helst að greinast hjá ungu fullorðnu fólki.

Þá er ljóst að bóluefnin veita ekki mikla vernd gegn smiti en þau verndi þó gegn alvarlegum veikindum, sérstaklega með örvunarskammt hjá fullorðnum.

„Ég held að við séum á ákveðnum krossgötum núna, með þessa miklu útbreiðslu og þessar takmarkanir sem eru í gangi. Takmarkið með sóttvarnaráðstöfunum er í rauninni það að ná að halda faraldrinum þannig í fjölda að innlagnir verði ekki gríðarlega miklar,“ sagði Þórólfur.

Spár gera ráð fyrir að 90 verði inniliggjandi undir lok mánaðar

Landspítali starfar nú á neyðarstigi en nú eru 39 Covid-sjúklingar inniliggjandi á spítalanum. Sjö eru á gjörgæslu, þar af fjórir í öndunarvél. Á hverjum degi eru um 200 starfsmenn spítalans í einangrun vegna Covid.

„Með þessar tvær ógnir, smit meðal starfsmanna og smit meðal starfsmanna, og þetta víðfeðma smit í samfélaginu, þá hefur þurft að gera víðtækar breytingar á starfsemi spítalans,“ sagði Már. „Með þessum auknu umsvifum þá erum við í rauninni ekki að mæta því þjónustuheiti sem að Landspítalinn hefur gagnvart samborgurum. Við höfum þurft að fresta aðgerðum, við þurfum að ýta verkefnum undan okkur, við þurfum að fresta komum á dag og göngudeildir

Már fór yfir spárnar fyrir Landspítala en gert er ráð fyrir að þúsund manns muni greinast smitaðir á dag út mánuðinn og að allt að 90 verði inniliggjandi á spítala, þar af 20 á gjörgæslu. Að sögn Más getur það haft mikil áhrif á aðra starfsemi spítalans.

„Okkar helsta áskorun er þessi mikli fjöldi í samfélaginu sem gerir það að verkum að verkefni sem að við alla jafna höfum verið að sinna hafa hliðrast til. Það besta sem við getum gert og köllum eftir er að draga úr umfangi veikinnar í samfélaginu, það er í rauninni það úrræði sem er helst til bjargræðis á spítalanum,“ sagði Már.

Á brúninni að þurfa að skrúfa niður í samfélaginu

Til að halda innlögnum í skefjum þurfi að ná fjölda þeirra sem greinast daglega niður í um 500 að sögn Þórólfs en í gær greindust um tólf hundruð manns. 

„Okkar takmark ætti að vera, ef við ætlum virkilega að láta spítalakerfið og heilbrigðiskerfið okkar ráða við þetta, þá þyrftum við að ná kúrfunni niður í um það bil 500 á dag og við erum með ákveðin plön um hvernig við getum aflétt og hvernig við getum litið á þetta til lengri tíma með það fyrir augum að ná kúrfunni niður,“ sagði Þórólfur.

Hann segir tvo valmöguleika nú í stöðunni, annað hvort að efla afkastagetu Landspítala en ef það takist ekki þurfi að grípa til aðgerða til að hefta útbreiðslu veirunnar.

„Ég held að við séum alveg á brúninni að þurfa hreinlega að segja nú þurfum við að skrúfa niður í samfélaginu, við þurfum að hægja á öllu til þess að reyna að ná þessari kúrfunni niður ef við viljum ekki lenda í þessu sem að Már er búinn að vera að lýsa og spár segja til um. Við höfum í rauninni ekkert annað val ef við ætlum að reyna að komast fram hjá því að lenda í þessari alvarlegu stöðu,“ sagði Þórólfur.

Sjálfur lagði Þórólfur ekki til hertar aðgerðir í minnisblaði sínu til heilbrigðisráðherra og tilkynnti Willum Þór Þórsson heilbrigðisráðherra skömmu eftir hádegi að núverandi samkomutakmarkanir myndu haldast óbreyttar næstu þrjár vikurnar.