Hvað gerir sveitar­stjórn Múlaþings nú?

Er það táknrænt eða tilviljun að ríkisvaldið tók hafnarsvæði Seyðisfjarðar, siglingaleið að samevrópskri ferjuhöfn undir mengandi stóriðju þann 11.09.2026?

Vald sveitarfélagsins

Sveitarfélagið Múlaþing fer með skipulagsvald innan netlaga sjávarjarða. Það er óumdeilt að strandsvæðaskipulag á skv. lögum að vera utan netlaga, en sú er ekki raunin í Seyðisfirði. Múlaþing getur nýtt sér skipulagsvald sitt og hafnað því að strandsvæðaskipulagið og notkun mengandi starfsemi fari inni á yfirráðasvæði sveitarfélagsins.

Múlaþing skilaði umsögn til HMS þann 16.03.2026 vegna byggingarleyfisumsóknar Kaldvíkur í Seyðisfirði. Í henni kemur m.a. fram að tryggja þurfi réttindi landeigenda, siglinga- og netöryggi.

Á fundi umhverfis- og framkvæmdaráðs 31.08.2026 óskaði fulltrúi VG eftir því að fjallað væri um stöðu strandsvæðaskipulags hvað Seyðisfjörð varðar. Við því var ekki orðið.

Eftirfarandi tillaga var lögð fram og samþykkt með 5 atkvæðum gegn 2.

„Umhverfis- og framkvæmdaráð sér ekki ástæðu til að bóka um málið, enda er málið í farvegi hjá því stjórnvaldi sem fer með forræði í slíkum málum, en sveitarfélagið hefur veitt umsagnir þegar eftir því hefur verið óskað.“

Bókun meirihlutans má skilja þannig að þau þekki ekki sinn lagalega rétt um forræði í málinu.

Hvað gerir sveitarstjórn Múlaþings nú?

Nýtir hún sér stjórnsýsluvald sitt og hafnar því að HMS virði ekki skipulagsvald sveitarfélagsins innan netlaga?

Sveitarfélaginu ber að tryggja rétt landeigenda á skipulagssvæði sínu.

Múlaþing á land og netlög að innri hluta eldissvæðisins í Sörlastaðavík þar sem ofanflóðahætta er mikil. Hluti eldisstöðvarinnar/mannvirkisins þar er á skilgreindu B-svæði í ofanflóðamati þar sem lögum skv. ekki má hafa atvinnustarfsemi.

Sveitarfélaginu er skylt að sjá til þess að sömu lög gildi um náttúruvá alls staðar í firðinum. Atvinnustarfsemi hefur verið lokað vegna náttúruvár í bænum sjálfum.

Úr áliti Skipulagsstofnunar um sjókvíaeldi í Seyðisfirði: „Fá ef nokkur fordæmi eru fyrir viðlíka andstöðu heimamanna við sjókvíaeldi.“ MAST kýs að sleppa þessu í greinargerð sinni og telur sig ekki þurfa að bregðast við andstöðu íbúanna.

Múlaþing verður að virða eigin skoðanakönnun, sem staðfestir vilja meirihluta íbúa á Seyðisfirði.

Hver fer með yfirráð á hafnarsvæði Seyðisfjarðar?

Hafnarsvæði Seyðisfjarðar nær út í fjarðarmynni. MAST gefur út rekstrarleyfi fyrir atvinnustarfsemi í hvítum ljósgeira Brimnesvita og í siglingaleið að samevrópskri ferjuhöfn. Vitalög verður að virða og Ísland þarf að standa við alþjóðlegar skuldbindingar varðandi öryggi siglinga. MAST ætlar greinilega ekki að gera það . Stofnunin hefur tekið ákvæði um öryggi siglinga út úr nýútgefnu rekstrarleyfi.

Hafnarsamband Íslands þarf að koma að málinu gagnvart ríkisvaldinu út frá því hvernig það er að þrengja að siglingaleið og sleppa þar með að uppfylla alþjóðlega staðla, sem gilda um siglingaleið að samevrópskri höfn.

Farice-1 sæstrengurinn liggur inn fjörðinn. Skv. tillögu að rekstrarleyfi var skilyrði um að enginn búnaður færi inn á helgunarsvæði strengsins. Þetta skilyrði var greinilega ekki hægt að uppylla og MAST fyrrir sig ábyrgð með því að taka skilyrðið út úr rekstrarleyfinu.

Forsendur útgáfu rekstrarleyfis úr greinargerð MAST:

"Matvælastofnun hefur fjarlægt skilyrði er snúa að strandsvæðisskipulagi, siglingaáhættu

og helgunarsvæði Farice úr rekstrarleyfum. Vísað er almennt í að eldið skuli vera í

samræmi við strandsvæðisskipulag og áhættumat siglinga. Matvælastofnun metur það

svo að það sé ekki á forsvari stofnunarinnar að hafa eftirlit með að slíkum skilyrðum sé

framfylgt heldur annarra yfirvalda."

MAST er sú stofnun sem fær öll gögn frá öðrum stofnunum til ítarlegrar yfirferðar og athugunar við ákvörðun um útgáfu rekstrarleyfis. Stofnunin getur því ekki fríað sig af því að taka ábyrgð á stærstu öryggismálunum þegar hún tekur ákvörðun um að setja sjókvíaeldi í Seyðisfjörð og vísa þeirri ábyrgð til annarra óskilgreindra aðila.

Þjóðaröryggi

Þjóðaröryggisráð undir forystu forsætisráðherra verður að koma saman vegna þeirrar stjórnsýsluákvörðunar MAST að vísa net- og siglingaöryggi frá sér. Netöryggi er þjóðaröryggismál tveggja þjóða og miklir almannahagsmunir í húfi, sem látnir eru víkja fyrir sérhagsmunum.

Ríkisstjórn Íslands þarf að hafa sömu áhyggjur af innlendri og erlendri ógn gagnvart öllu öryggi.

Byggingarleyfi

Kaldvík bíður enn eftir að fá byggingarleyfi samþykkt hjá HMS. Nú reynir á Ragnar Þór Ingólfsson félags- og húsnæðismálaráðherra Íslands. Stendur hann með lögvörðum réttindum landeigenda um að notkun mengandi starfsemi fari ekki inn á netlög þeirra? Kaldvík þarf lögum samkvæmt að skila inn leyfi fyrir því landi, sem fer undir notkun starfseminnar, en getur það ekki vegna andstöðu landeigenda og sveitarfélagsins skv. bókun þess. Niðurstaðan er ekki komin. Verður farið að lögum eða fær Kaldvík byggingarleyfið í hendurnar?

Almannahagsmunir, almannahagsmunir, almannahagsmunir umfram sérhagsmuni.

Ríkisstjórnin hefur síendurtekið sagt að almannahagsmunir gildi umfram sérhagsmuni.

Ráðherrar fara með yfirstjórn laga, sem undir þá heyra, og undirstofnanir þeirra eru þeim til aðstoðar við að framfylgja lögunum. Stofnanir hafa í mörgum tilfellum ekki staðið við þær skyldur og ráðherrar vilja ekki eða geta ekki gripið inn í.

Línur úr texta Bjartmar Guðlaugssonar koma upp í hugann.

„Ég á satt að segja ekkert einasta einasta orð.

Ekki eitt einasta, einasta, einasta, andskotans orð.“

Þjóðin þarf að standa þétt saman gegn ægivaldi sérhagsmunaaðilanna í samfélaginu.

Það er ekki hægt að laga Ísland öðruvísi en að byrja á að laga stjórnsýsluna.

Ég hef þetta ekki lengra í bili en það er af nægu að taka í Greinargerð MASTfyrir áhugasama. Kærufrestur vegna rekstrarleyfis til Úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála ÚUA er til 11.10.2026

Höfundur er stjórnarmaður í VÁ félagi um vernd fjarðar.