Myndin til­einkuð mömmu

Þetta segir Höskuldur Þór Jónsson, leikstjóri og höfundur söngvamyndarinnar Hvar er draumurinn? sem er til sýnis í öllum helstu bíóhúsum landsins um þessar mundir. Kvikmyndin hefur vakið töluverða athygli til þessa enda byggð á ástsælum lögum Sálarinnar hans Jóns míns sem flestir landsmenn kannast við. 

Vonarstjarnan enginn nýgræðingur 

Ekki nóg með að hafa leikstýrt myndinni þá skrifaði Höskuldur einnig handritið, framleiddi myndina og klippti og því sannkallaður þúsundþjalasmiður. Þó að þetta sé fyrsta kvikmynd Höskuldar og þrátt fyrir að vera aðeins 28 ára er hann langt frá því að vera nýgræðingur í bransanum. Hann er til dæmis einn af þeim sem komu að því að setja sumarleikhúsið Afturámóti á laggirnar en það hefur nú verið starfrækt þrjú sumur í röð með góðum árangri.

Þar hefur hann leikstýrt nokkrum verkum, til að mynda söngleiknum Með allt á hreinu með lögum Stuðmanna sem sló rækilega í gegn í sumar. Hann hefur tvisvar leikstýrt söngleik í Verzlunarskóla Íslands og þá leikstýrði hann sínum fyrsta söngleik, Ðe lónlí blú bojs, árið 2019 sem var sýndur á fjölum Bæjarbíós. Nokkrum árum síðar leikstýrði hann söngleiknum Hlið við hlið en þar var unnið með lög úr smiðjum Friðriks Dórs. 

 Það má því segja að Höskuldur sé ein helsta vonarstjarna íslensk menningarlífs. Blaðamaður sló á þráðinn til að rekja sögu þess hvernig lög þessarar ástsælu hljómsveitar urðu að söngvamynd þrátt fyrir enga styrki til framleiðslu þar sem úrvalslið hæfileikafólks gaf vinnu sína yfir mánaðarskeið sumarið 2025. 

Ýmsir úr upprunalegu sýningunni fengu traustið

Kvikmyndin hefur í raun verið í vinnslu í um fjögur ár en árið 2023 sýndi Höskuldur söngleikinn Hvar er draumurinn í Verzlunarskóla Íslands. Hugmyndin hafi komið til hans skömmu eftir að hann hafi fengið tækifæri til að leikstýra fyrir Nemendamótsnefnd Verzló þar sem ýmsir leikstjórar og leikarar stíga sín fyrstu skref. 

„Ég var bara í fríi og þá kom Sálin á fóninn og þá hugsaði ég auðvitað: Bíddu Sálin, af hverju hefur þetta ekki verið gert áður? Þá fór ég að skoða þetta og þróa. Verzló leist mjög vel á þetta, þannig að úr varð söngleikurinn Hvar er draumurinn?,“ segir Höskuldur á meðan hann hugsar um farinn veg en þess er gaman að geta að fjölmargir leikarar og dansarar úr söngleiknum 2023 bregður fyrir á hvíta tjaldinu í myndinni, í bakgrunni eða sem dansarar í stærri senum. 

Sigríður Ragnarsdóttir, sem fer með eitt aðalhlutverkanna í myndinni, fór einnig með sama hlutverk fyrir þremur árum þegar hún var enn í Verzlunarskólanum en hún er nú á leiklistarbraut í Listaháskóla Íslands. 

Þakklátur mömmu og Sálinni

Höskuldur tileinkar myndina móður sinni enda segist hann ekki vita um stærri aðdáanda Sálarinnar. 

„Sálin hefur lengi loðað við mann. Maður er alinn upp á heimili þar sem að Sálin var mikið spiluð, þannig að maður fékk þetta alveg beint í æð. Mamma mín spilaði hana mjög mikið. Maður á ófáar góðar og hlýjar minningar af því þegar maður sat í aftursætinu í bíl með mömmu á rúntinum og hún var alltaf með Sálina skrúfaða upp í botn. Við höfum nú nokkrum sinnum þurft að klípa okkur í gegnum þetta ferli. Að fá að taka þennan efnivið og þennan tónlistararf og fá tækifæri og traust til að skapa úr því,“ segir hann og tekur fram að hann sé ævinlega þakklátur meðlimum Sálarinnar.

„Það er ekki sjálfsagður hlutur að fá það traust og þeir voru til í að hleypa mér bara svolítið með lausan tauminn. Ég náttúrulega bara tek þetta og sé eitthvað í þessu og fæ að búa til eitthvað og skapa sögu í kringum þetta.“

Það má segja að um ákveðið fjölskylduverkefni sé að ræða en til að mynda eru flestir sem koma að myndinni með einum eða öðrum hætti úr sama vinahópnum. Þá er kærasta Höskuldar, Hekla Nína Hafliðadóttir, framleiðandi myndarinnar ásamt Höskuldi.

„Það var náttúrulega draumur í dós. Hún er búin að vera algjör klettur og frábært að fá hana með mér í þetta. Það er mjög mikið að bera þetta einn og hún er búin að bera mig á herðum sér í þessu öllu. Það var ekki annað hægt en að fá hana með í þetta og hún stóð sig eins og hetja. Bæði á tökutímabilinu og í aðdraganda forsýningarinnar,“ segir hann og bætir við að gott fólk skipti öllu máli þegar haldið er í verkefni sem þetta án styrkja og án baklands. 

Höskuldur segir í rauninni að það hafi ekki neitt annað komið til greina annað en að gera Hvar er draumurinn? að kvikmynd eftir að hafa sýnt það í Verzló. Hann kveðst þó glaður að hafa ekki vitað um hvers konar óvissuferð var að ræða þegar haldið var af stað enda sé gífurleg vinna að baki með alls konar hæðum og lægðum. Nokkrum dögum eftir frumsýningu er hann enn algjörlega búinn á því.

„Þetta er náttúrulega mikið spennufall og maður er nú svolítið svona eins og sprungin blaðra. Maður er náttúrulega búinn að leggja líf og sál í þetta allt saman. Þetta er vissulega mjög mikið spennufall og nú er maður búinn að senda þetta frá sér og vonandi líkar fólki vel við og orðið spyrst vel út. Vonandi á þetta sér eitthvað gott líf núna.“

„Þetta er dýrt spaug“

Hann segir viðbrögðin hingað til ekki hafa leynt sér. Jákvæðum skilaboðum hafi rignt yfir forsvarsmenn myndarinnar undanfarna daga. Hann segir miðasölu og annað þó vera algjört aukaatriði og tekur fram að mikilvægast séu þær góðu stundir sem einkenndu ferlið og sú staðreynd að hafa tekist að framleiða mynd í fullri lengd.

„Það er algjör bónus hversu vel mun seljast á þetta. Við erum ekki að gera þetta fyrir peningana. Þetta er algjört ástríðuverkefni og tækifæri fyrir alla sem komu að þessu að fá að skapa. Það er stærsti þátturinn í þessu. Að skapa þessa kvikmynd og sýna á stóra tjaldinu.“

Hann segist þakklátur öllum þeim sem lögðu hönd á plóg í að gera þetta að veruleika en fjöldi fólks gaf vinnuna sína. Þar á meðal eru leikarar sem teljast með þeim efnilegustu hér á landi og hafa þegar gert sig gilda á fjölum Borgarleikhússins og Þjóðleikhússins. 

„Maður hefði aldrei getað gert þetta nema allir hefðu verið til í það. Ég bauð fólki að vera með og taka þátt í einhverju sem myndi ekkert endilega gefa neinn aur eða skilja skilding eftir sig. Þannig að allir komu inn í þetta á þeim forsendum að við ætluðum að reyna að skapa eitthvað. Þetta er dýrt spaug.“

Hann tekur fram að þrátt fyrir að ferlið hafi verið ævintýralega skemmtilegt hafi það ekki verið neinn dans á rósum. Nóg var um alls konar áskoranir enda um fámennt framleiðsluteymi að ræða.

„Þetta var klárlega mjög þungur róður. Við auðvitað byrjuðum að reyna að fara hina hefðbundnu leið að fá einhverja styrki og sóttum um svona temmilega litla styrki. Þetta er náttúrulega fyrsta kvikmyndin manns og þá eins og kannski er eðlilegt að þá er erfitt að fá fullan styrk. En við allavega sóttum um en það gekk ekkert. En maður lét það ekkert stoppa sig sko, þannig að þá var bara ákveðið að kýla á þetta.“

„Ég sé ekki eftir neinu“

Draumurinn sem margir leita að hafi svo sannarlega verið til staðar þetta sumar þar sem góðra vina hópur kom saman til að gera bíó.

„Ég sé ekki eftir neinu. Þetta var einhver besti tími lífs okkar í rauninni. Við komum saman þarna einn mánuð, góður hópur og skutum bíómynd. Þetta var bara ógeðslega gaman. En eins og þú segir að þá kostar þetta líka rosa mikla vinnu og svona ákveðnar fórnir. Að vera þarna launalaust og ekkert endilega vitandi hvort það kæmi einhver peningur í kassann til þess að borga upp skuldirnar og þess háttar,“ segir hann og heldur áfram:

„Þetta tökutímabil var bara eitt stórt hláturskast. Þetta er náttúrulega það sem maður býður svolítið heim þegar maður tekur vinahóp og setur hann í þessar aðstæður. Fólk var þarna bara á hjartanu.“

Hann tekur fram að þetta muni þó alltaf borga sig enda hafi verkefnið reynst hinn besti skóli. 

„Kvikmyndagerð er náttúrulega algjör frumskógur. Þú ert ekki að gera neitt nema að leysa vandamál allan daginn. Alltaf að bregðast við einhverju og reyna að leysa hverja áskorunina á eftir annarri. Þú ert endalaust að finna einhverjar lausnir og reyna að komast í gegnum þetta.“

Draumurinn að vera bæði í kvikmyndum og leikhúsi

En hvað er framundan hjá Höskuldi núna? Maður hefur séð þig á sviðinu, bæði í persónu sem dansari og sem leikstjóri. Núna leikstýrir þú bíómynd, ertu meira að færa þig yfir í þá sálma? 

„Draumurinn er svolítið að vera þarna beggja vegna. Bíóið hallar rosalega á mig þessa stundina en á sama tíma á leikhúsið alltaf hjartað mitt líka. Ég var einmitt að setja upp söngleik þarna í Háskólabíói í sumar og það var líka rosalega gaman. Maður vonar nú innilega að þetta sé ekki mín fyrsta eða síðasta bíómynd. Núna ætlar maður svolítið að safna kröftum og byrja að vinna í einhverjum hugmyndum og þróa það áfram.“