Getur Evrópusinni af hugsjón sannfært hrædda þjóð? Sigurjón Ólafsson skrifar 14. júlí 2026 16:31 Ég er mikill Evrópusinni og hef verið stuðningsmaður ESB aðildar Íslands í liðlega 30 ár út frá hugsjón. Ekki krónum og aurum. En það hjálpar til. Það er ekki auðvelt að vera einlægur stuðningsmaður ESB á Íslandi. Maður fer ekkert hátt með það. Við Íslendingar erum stolt þjóð en við erum líka hrædd þjóð. Sagan segir okkur það. Hvar værum við án NATO, EFTA, EES og bjórsins? Þegar Ísland gekk í NATO árið 1949 var mikil andstaða við aðildina. Þingið samþykkti hana en þjóðin var klofin. Það voru óeirðir. Ef við hefðum ekki NATO hvar værum við stödd í dag? Þegar þjóðin varð aðili að EFTA 1970 var líka stór hópur á móti aðild. Ef við hefðum ekki EFTA hvar værum við stödd í dag? Ef þjóðin hefði greitt atkvæði um EES samninginn 1994 er næsta víst að hún hefði hafnað honum. Ef við hefðum ekki EES hvar værum við stödd í dag? Þegar bjórinn var leyfður 1. mars 1989 var mikil andstaða á þingi við þá ákvörðun. Þar fóru fremstir í flokki andstæðingar erlendra áhrifa. Ef við hefðum ekki bjórinn í dag hvar værum við stödd í dag? Andstæðingar í þessum fjórum málum eiga merkilega nokkuð margt sameiginlegt. Óttinn við erlend áhrif trónir þar efst. Hrædda þjóðin stígur alltaf fram. Ég gæti líka nefnt litasjónvarpið en af tillitssemi við fólk sem var á móti því læt ég það vera. ESB er akkerið sem þjóðin þarf á umbrotatímum Þessi hrædda þjóð á sér sterka talsmenn sem margir hverjir (eða forverar) höfðu rangt fyrir sér í öllum tilvikum. Einn úr þeim hópi sem var á móti EFTA, EES og bjórnum er eitt helsta átrúnaðargoð NEI sinna í dag. Hefði hann haft tök á að vera á móti NATO er öruggt að hann hefði barist gegn þeirri aðild. Íslenska þjóðin er ung. Ungri þjóð, sem hefur vegnað vel, fylgir kokhreysti. Við teljum okkur ekki þurfa á stærri bróður að halda. Megin ástæðan fyrir því að okkur hefur vegnað vel er alþjóðakerfið og við höfum verið réttum megin innan kerfisins. En óbreytt staða er ekki ávísun á áframhaldandi vegsæld. Við höfum ekki upplifað stríð og ófrið sem meginlandið hefur mátt þola og gerir enn. Höfum hugfast að ESB er svo miklu meira en bara gjaldmiðill og efnahagssamstarf. ESB varð til út frá hugsjón um frið í álfunni. Og þannig vill ESB vera áfram. Ekki veitir af á þessum umrótatímum með ógnina úr vestri. Stórhættuleg þróun er í gangi víða í Evrópu vegna uppgangs fasískra afla og stjórnvöldum í Bandaríkjunum er engan veginn treystandi. Þau hafa þróast óhugnanlega hratt í átt að alræðisríki með einum sterkum leiðtoga, ásælni í nágrannaríki og gerræðislegum ákvörðunum sem hafa lamað alþjóðasamvinnu. Ég hef óbilandi trú á grundvallarhugsjónum ESB og það er grundvöllur tilveru okkar og komandi kynslóða. Að þessar þjóðir standi saman. Og þar á Ísland að vera og leggja sitt af mörkum sem friðelskandi lýðræðisþjóð. Óþolandi frændinn er líka í ESB Það skal viðurkennt að ESB er skrímsli þegar kemur að regluverki, seinagangi og alls kyns leiðindum en ESB er fjölskylda og þar viðgangast alls kyns leiðindi. Það er ekki til sú fjölskylda sem á ekki leiðinlega frændur, þar sem upp kemur misklíð og fólk rífst. Fullveldi Íslands er ekki ógnað með ESB aðild. Fullveldi smáríkja er ekki tryggt með því að einangra sig. Við eigum að vera fullir þátttakendur í evrópsku fjölskyldunni og ég vona að ég muni upplifa þann dag fyrir börnin mín og barnabörn. Ég er 57 ára gamall og átta mig á að ESB aðild mun ekki gjörbreyta mínu lífi en hún snýst um mín börn og barnabörn. Hvernig getur fólk á mínum aldri og eldra neitað framtíðarkynslóðum um þann sjálfsagða kost að vita hvað gæti komið úr aðildarviðræðum? Ef við segjum NEI þann 29. ágúst þá verður ESB aðild út af borðinu um ókomna tíð. Er það sanngjarnt að ræna framtíðarkynslóðum möguleika á betra lífi, kjörum, réttindum og hugsjón um frið? Kjósum því JÁ þann 29. ágúst. Fyrir börnin okkar. Höfundur er stjórnmálafræðingur, faðir og afi. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Skoðun: Þjóðaratkvæðagreiðsla um ESB-viðræður Mest lesið Ef Ísland gengur í Evrópusambandið flyt ég til Danmerkur Benedikt Jóhannesson Skoðun Skítamixsumarið mikla Hulda Hallgrímsdóttir Skoðun Gætum við haft það betra? Eydís Ásbjörnsdóttir Skoðun 30 dæmi um villandi framsetningu í efnahagsgreiningu Áfram Íslands Gauti B. Eggertsson Skoðun Ísland á eilífa hagsmuni en ekki eilífa bandamenn Lára Herborg Ólafsdóttir Skoðun Þarftu að vita mikið um ESB til að kjósa 29. ágúst? Árný Elínborg Ásgeirsdóttir Skoðun Já við fleiri verkfærum fyrir byggðir landsins Arna Lára Jónsdóttir Skoðun Þessir þröngsýnu ungu bændur Sunna Þórarinsdóttir Skoðun Þarf fimm háskólagráður til að segja já? Berglind Guðmundsdóttir Skoðun Það eru breyttir tímar Þóroddur Ingvarsson Skoðun Skoðun Skoðun Samningaviðræður um Evrópusambandsaðild, já eða nei? Magnús Tumi Guðmundsson skrifar Skoðun SFS, hagsmunir og sannleikurinn Þórólfur Matthíasson skrifar Skoðun Daði í baði Bjarnheiður Hallsdóttir skrifar Skoðun Hégómi Haukur Eggertsson skrifar Skoðun Við getum þetta sjálf – en hver græðir á því? Margrét Högnadóttir skrifar Skoðun Þarf fimm háskólagráður til að segja já? Berglind Guðmundsdóttir skrifar Skoðun Já, já eða nei Þorsteinn Bergsson skrifar Skoðun Hvar má sleppa taumnum? Sigvaldi Einarsson skrifar Skoðun Um sameiginleg verðmæti og veikleika stjórnkerfisins Sigurður Sigurðsson skrifar Skoðun Nei við hindrunum - Ákvarðanir um Ísland á Íslandi Guðmundur Fertram Sigurjónsson skrifar Skoðun Ísland á eilífa hagsmuni en ekki eilífa bandamenn Lára Herborg Ólafsdóttir skrifar Skoðun Lífeyrissjóðirnir og aðalfundur Icelandair Kjartan Björgvinsson skrifar Skoðun Ísland og Færeyjar, yfirráð yfir auðlindum og fullveldi Ásgeir Daníelsson skrifar Skoðun Evrópskir hægrimenn eru Evrópusinnar Svavar Halldórsson skrifar Skoðun Evrópa - frá velferð til vígvæðingar Ólöf Benediktsdóttir skrifar Skoðun Ekki láta plata þig þann 29. ágúst Sveinn Atli Gunnarsson skrifar Skoðun Hver á fiskinn – og hvar verða verðmætin til? Baldur Johnsen skrifar Skoðun Gögnin sýna að Evrópa er langmikilvægasta markaðssvæði Íslands Gísli Hjálmtýsson skrifar Skoðun Grænland – áttu við Ísland? Damien Degeorges skrifar Skoðun Skítamixsumarið mikla Hulda Hallgrímsdóttir skrifar Skoðun Vextir, verðbólga, verðtrygging og íslenska veðráttan Árni Rúnar Þorvaldsson skrifar Skoðun 30 dæmi um villandi framsetningu í efnahagsgreiningu Áfram Íslands Gauti B. Eggertsson skrifar Skoðun Já til að sjá – áhættuspil? Guðmundur Edgarsson skrifar Skoðun Það eru breyttir tímar Þóroddur Ingvarsson skrifar Skoðun Er íslensk útgerð og kvótakerfi góð ástæða til að kjósa já 29. ágúst? Arndís Vala Arnfinnsdóttir skrifar Skoðun Ef Ísland gengur í Evrópusambandið flyt ég til Danmerkur Benedikt Jóhannesson skrifar Skoðun ESB hefur styrkt gróðahyggju á kostnað félagshyggju Ögmundur Jónasson skrifar Skoðun Hver ætlar að hafa augun á boltanum? Hnikarr Bjarmi Franklínsson skrifar Skoðun Þessir þröngsýnu ungu bændur Sunna Þórarinsdóttir skrifar Skoðun Brexit rútan mætt til Íslands! Andrés Pétursson skrifar Sjá meira
Ég er mikill Evrópusinni og hef verið stuðningsmaður ESB aðildar Íslands í liðlega 30 ár út frá hugsjón. Ekki krónum og aurum. En það hjálpar til. Það er ekki auðvelt að vera einlægur stuðningsmaður ESB á Íslandi. Maður fer ekkert hátt með það. Við Íslendingar erum stolt þjóð en við erum líka hrædd þjóð. Sagan segir okkur það. Hvar værum við án NATO, EFTA, EES og bjórsins? Þegar Ísland gekk í NATO árið 1949 var mikil andstaða við aðildina. Þingið samþykkti hana en þjóðin var klofin. Það voru óeirðir. Ef við hefðum ekki NATO hvar værum við stödd í dag? Þegar þjóðin varð aðili að EFTA 1970 var líka stór hópur á móti aðild. Ef við hefðum ekki EFTA hvar værum við stödd í dag? Ef þjóðin hefði greitt atkvæði um EES samninginn 1994 er næsta víst að hún hefði hafnað honum. Ef við hefðum ekki EES hvar værum við stödd í dag? Þegar bjórinn var leyfður 1. mars 1989 var mikil andstaða á þingi við þá ákvörðun. Þar fóru fremstir í flokki andstæðingar erlendra áhrifa. Ef við hefðum ekki bjórinn í dag hvar værum við stödd í dag? Andstæðingar í þessum fjórum málum eiga merkilega nokkuð margt sameiginlegt. Óttinn við erlend áhrif trónir þar efst. Hrædda þjóðin stígur alltaf fram. Ég gæti líka nefnt litasjónvarpið en af tillitssemi við fólk sem var á móti því læt ég það vera. ESB er akkerið sem þjóðin þarf á umbrotatímum Þessi hrædda þjóð á sér sterka talsmenn sem margir hverjir (eða forverar) höfðu rangt fyrir sér í öllum tilvikum. Einn úr þeim hópi sem var á móti EFTA, EES og bjórnum er eitt helsta átrúnaðargoð NEI sinna í dag. Hefði hann haft tök á að vera á móti NATO er öruggt að hann hefði barist gegn þeirri aðild. Íslenska þjóðin er ung. Ungri þjóð, sem hefur vegnað vel, fylgir kokhreysti. Við teljum okkur ekki þurfa á stærri bróður að halda. Megin ástæðan fyrir því að okkur hefur vegnað vel er alþjóðakerfið og við höfum verið réttum megin innan kerfisins. En óbreytt staða er ekki ávísun á áframhaldandi vegsæld. Við höfum ekki upplifað stríð og ófrið sem meginlandið hefur mátt þola og gerir enn. Höfum hugfast að ESB er svo miklu meira en bara gjaldmiðill og efnahagssamstarf. ESB varð til út frá hugsjón um frið í álfunni. Og þannig vill ESB vera áfram. Ekki veitir af á þessum umrótatímum með ógnina úr vestri. Stórhættuleg þróun er í gangi víða í Evrópu vegna uppgangs fasískra afla og stjórnvöldum í Bandaríkjunum er engan veginn treystandi. Þau hafa þróast óhugnanlega hratt í átt að alræðisríki með einum sterkum leiðtoga, ásælni í nágrannaríki og gerræðislegum ákvörðunum sem hafa lamað alþjóðasamvinnu. Ég hef óbilandi trú á grundvallarhugsjónum ESB og það er grundvöllur tilveru okkar og komandi kynslóða. Að þessar þjóðir standi saman. Og þar á Ísland að vera og leggja sitt af mörkum sem friðelskandi lýðræðisþjóð. Óþolandi frændinn er líka í ESB Það skal viðurkennt að ESB er skrímsli þegar kemur að regluverki, seinagangi og alls kyns leiðindum en ESB er fjölskylda og þar viðgangast alls kyns leiðindi. Það er ekki til sú fjölskylda sem á ekki leiðinlega frændur, þar sem upp kemur misklíð og fólk rífst. Fullveldi Íslands er ekki ógnað með ESB aðild. Fullveldi smáríkja er ekki tryggt með því að einangra sig. Við eigum að vera fullir þátttakendur í evrópsku fjölskyldunni og ég vona að ég muni upplifa þann dag fyrir börnin mín og barnabörn. Ég er 57 ára gamall og átta mig á að ESB aðild mun ekki gjörbreyta mínu lífi en hún snýst um mín börn og barnabörn. Hvernig getur fólk á mínum aldri og eldra neitað framtíðarkynslóðum um þann sjálfsagða kost að vita hvað gæti komið úr aðildarviðræðum? Ef við segjum NEI þann 29. ágúst þá verður ESB aðild út af borðinu um ókomna tíð. Er það sanngjarnt að ræna framtíðarkynslóðum möguleika á betra lífi, kjörum, réttindum og hugsjón um frið? Kjósum því JÁ þann 29. ágúst. Fyrir börnin okkar. Höfundur er stjórnmálafræðingur, faðir og afi.
Skoðun 30 dæmi um villandi framsetningu í efnahagsgreiningu Áfram Íslands Gauti B. Eggertsson skrifar
Skoðun Er íslensk útgerð og kvótakerfi góð ástæða til að kjósa já 29. ágúst? Arndís Vala Arnfinnsdóttir skrifar