Hröð og slæm þróun á fast­eigna­markaði

Í dag er 61 prósent íbúðarhúsnæðis í Reykjavík í eigu einstaklinga sem áttu einungis eina íbúð en fyrir tuttugu árum var hlutfallið um 75 prósent. Samkvæmt spá Baldurs Jezorski fasteignasala gæti hlutfallið fallið niður í 34 prósent á næstu fjörutíu árum. Síðustu tuttugu ár hefur magn íbúðahúsnæðis í eigu lögaðila aukist jafnt og þétt. Baldur segir þetta óhugnalegar tölur.

„Ástæðan fyrir því að þetta er að gerast er að þetta er einn besti fjárfestingarkosturinn á Íslandi. Það er ekki hægt að benda á leigufélög sem vonda kallinn. Fjölskyldur sem eiga umframpening spyrja fjármálaráðgjafa sinn og hann svarar þeim að setja þetta í steypu,“ segir Baldur. 

Ómögulegt eftir tvær kynslóðir

Svipaða, en mun hægari þróun, má sjá í öðrum sveitarfélögum höfuðborgarsvæðisins. Það þurfi að bregðast við.

„Ef nákvæmlega sama þróun heldur áfram eru leigufélögin að fara að eignast allar eignir á Íslandi. Sérstaklega í Reykjavík. Þar er hröð og slæm þróun. Það verður erfiðara fyrir einstaklinga og fyrstu kaupendur að komast inn á markaðinn. Ég held að eftir tvær kynslóðir verði það bara nær ómögulegt. Markaðurinn breytist það mikið að það verði ekki hægt að safna fyrir íbúð, það verði það dýrt að keppa við leigufélögin og fjárfesta,“ segir Baldur. 

Lífeyrissjóðir hugsi sig um

Ríki og sveitarfélög geti lagt sitt af mörkum.

„Maður vill aldrei setja einhver boð og bönn en ef við viljum snúa þessari þróun er það helst með því að stíga á bremsuna hjá þessum stóru félögum. Endurskoða skattaívilnanir, það er hvati fyrir einstaklinga sem eiga nokkrar íbúðir að setja þær inn í félög. Lífeyrissjóðirnir mættu líka kannski aðeins stoppa og hugsa hvort þeir vilji taka þessa ávöxtun á kostnað framtíðarfasteignaeigenda. Vilja þeir vera í samkeppni við fyrstu kaupendur næstu kynslóðir eða mögulega búa til kaupleigukerfi,“ segir Baldur.