Myndlistarkonan Rúna er látin

Magnús Jochum Pálsson skrifar 6. maí 2026 10:37

Sigrún Guðjónsdóttir, ætíð kölluð Rúna, er látin á hundraðasta aldursári en hún lætur eftir sig fjögur börn og stórt höfundarverk. Vísir/Vilhelm

Myndlistarkonan Sigrún Guðjónsdóttir, betur þekkt sem Rúna, er látin, 99 ára að aldri. Listaferill Rúnu spannaði átta áratugi og starfaði hún þvert á ólíka miðla málaralistar, leirlistar, hönnunar og myndlýsinga. Hún var meðal ástsælustu myndlistarmanna þjóðarinnar, var sæmd riddarakrossi hinnar íslensku fálkaorðu og hlaut heiðursverðlaun Hönnunarverðlauna Íslands.

Rúna fæddist 15. nóvember 1926 og ólst upp í Hafnarfirði, dóttir hjónanna Guðjóns Guðjónssonar, sem var lengst af skólastjóri Barnaskóla Hafnarfjarðar, og Ragnheiðar Jónsdóttur, rithöfundar og kennara.

Rúna lærði við Handíða-og myndlistarskólanum sem unglingur og lauk kennaraprófi þaðan árið 1945, átján ára gömul. Þar kynntist hún Gesti Þorgrímssyni, þau giftu sig að námi loknu og fóru til Kaupmannahafnar þar sem bæði hófu nám við Konunglegu listaakademíuna, hún í málaralist og hann í myndmótun.

Rúna hlaut heiðursverðlaun Hönnunarverðlauna Íslands árið 2023 fyrir áhrif hennar á íslenska leirlist og brautryðjendastarf.

Þau hjónin voru alla tíð samhent og var jafnan talað um Gest og Rúnu. Hjónin komu heim frá Kaupmannahöfn sumarið 1947 með ungt sveinbarn og stofnuðu þá leirmunagerðina Laugarnesleir ásamt fleiri listamönnum.

Gestur lést snemma árs 2003 en börn þeirra eru Þorgrímur Gestsson blaðamaður, Ragnheiður Gestsdóttir, rithöfundur og myndlistarmaður; Guðjón Ingi Gestsson hugbúnaðarverkfræðingur og Ingibjörg Þóra Gestsdóttir fatahönnuður.

Postulín, leirlist, höggmyndir og málverk

Upp úr 1970 hóf Rúna að gera tilraunir með postulínsliti og brenndan glerung og þróaði tækni sem fól í sér þrykkingu á litum gegnum skapalón. Í aðdraganda þjóðhátíðar á Þingvöllum árið 1974 vann Rúna samkeppni um gerð veggplatta í tilefni hátíðarinnar en á þeim má sjá prófíla af andlitum, fiska og fugla. Þau mótíf urðu algeng í verkum Rúnu og þekkt á íslenskum heimilum.

Í kjölfarið skrifaði Rúna undir samning við dönsku Bing & Gröndahl-verksmiðjuna, fyrst Íslendinga. Hún átti í farsælu samstarfi við bæði Bing & Gröndahl og Villeroy & Boch við gerð nytjagripa og myndskreyttra flísa.

Þrír af þjóðhátíðarplöttunum sem Rúna gerði.

Víðsvegar má sjá stærri verk Rúnu á opinberum stöðum, til að mynda í höfuðstöðvum ÁTVR á Stuðlahálsi og í anddyri Seljakirkju í Breiðholti. Fyrir ofan inngang Laugardalshallar er þekkt verk eftir Rúnu og Gest, lágmynd af íþróttagörpum úr grófum hábrenndum steinleir, sem fyrst var hannað fyrir gömlu stúku Laugardalsvallar.

Rúna myndskreytti nokkurn fjölda bóka á sjöunda áratugnum og voru stílhreinar myndir hennar taldar ferskur andblær inn í myndheim íslenskra bókaskreytinga. Hún skrifaði einnig og myndskreytti barnabókina Rauði fiskurinn sem kom út 1972.

Rúna kenndi við keramikdeild Myndlista- og handíðaskóla Íslands á árunum 1973 til 1987 og var vinsæll kennari. Hún var virk í félagsmálum myndlistarmanna og var fyrsta konan sem veitti félagssamtökum myndlistarmanna forystu.

Síðustu ár ferilsins vann Rúna aðallega verk á japanskan pappír.

Hún var fyrsti bæjarlistarmaður Hafnarfjarðar árið 2005, var sæmd riddarakrossi hinnar íslensku fálkaorðu árið 2014 og hlaut heiðursverðlaun Hönnunarverðlauna Íslands fyrir framlag sitt til leirlistar árið 2023.

„Á meðan maður getur unnið er tilveran skemmtileg,“ sagði Rúna þegar henni voru veitt heiðursverðlaun Hönnunarverðlauna Íslands.

Gunnþóra Gunnarsdóttir ræddi við Rúnu fyrir Fréttablaðið árið 2016 þegar hún varð níræð en í tilefni af því var haldið málþing um ævi hennar og feril.

„Meðan ég tóri þá vakna ég glöð ef ég get eitthvað farið að gera. Það er mitt líf og tilvera,“ sagði Rúna í því viðtali.

Andlát Myndlist Hafnarfjörður