Aukin veikindaforföll ekki vegna einstaklingsbundinna vandamála Oddur Ævar Gunnarsson skrifar 26. janúar 2026 16:46 Kolbrún Halldórsdóttir formaður BHM. Vísir/Vilhelm Of einföld mynd hefur verið dregin upp af veikindaforföllum á vinnumarkaði og látið að því liggja að þau séu einstaklingsbundin heilbrigðisvandamál. Nýjustu gögn frá Noregi, Svíþjóð og Danmerku benda hinsvegar til þess að kerfislægar ástæður liggi að baki, álag, mannekla og sífellt kröfuharðara vinnuumhverfi þar sem streita, kvíði og þunglyndi vegi sífellt þyngra. Þetta er meðal þess sem fram kemur í nýrri greiningu BHM á veikindaforföllum og streitu á vinnumarkaði með samanburði við þróuun á Norðurlöndum. Þar segir meðal annars að álagstengdir sjúkdómar og stress séu þekktir áhrifavaldar, sem bitni ekki síst á fólki í framlínu opinberrar þjónustu. „Þann hóp þekkir BHM vel, þar er m.a. um að ræða fjölmennar kvennastéttir og háskólamenntaða sérfræðinga. Aukið álag, mannekla og kröfuharðara vinnuumhverfi hefur áhrif á þjónustugæði, starfsánægju og getu samfélagsins til að halda í dýrmætan lykilmannauð. Það kallar á samstillt átak að færa til betri vegar það sem aflaga hefur farið.“ Segir að mikilvæg áskorun sé fólgin í skráningu tölfræðiupplýsinga sem sé mun nákvæmari hjá nágrönnum Íslands á hinum Norðurlöndunum. Segir í tilkynningunni að BHM telji nauðsynlegt að horfa heildstætt á málin til að dýpka umræðuna. „Í því sambandi þarf að leggja fleira til grundvallar en veikindaforföll ein og sér, t.d. þarf að efla vinnuvernd og forvarnir með kerfislægri nálgun og styrkja snemmtæka starfsendurhæfingu og endurkomu til vinnu, með lærdómi af reynslu nágrannalanda. Rýna þarf kerfin, sem við höfum byggt upp og ná samkomulagi um þróun þeirra til framtíðar.“ Vinnumarkaður Stéttarfélög Heilsa Mest lesið „Þetta er mikið áfall fyrir okkur fjölskylduna“ Innlent Kourani gæti losnað eftir þrjá mánuði eftir lagabreytingu Innlent Fleiri bitnir af hundunum Innlent Nýtt og mikið golfsvæði í Hafnarfirði komið á veg Innlent Fasteignamat lækkar að raunvirði Innlent Steinsofandi þegar drunurnar riðu yfir: „Er þetta kjarnorkusprengja?“ Erlent Áttu ekki von á að þurfa að fara með málið fyrir dóm Innlent Sex úr sömu fjölskyldu skotnir til bana Erlent Ari missti af fyrsta fundinum Innlent Furðar sig á því að þeir sem vildu minnka báknið fjölgi ráðum Innlent Fleiri fréttir „Ávirðingarnar sem þetta fólk lét út úr sér eru því sjálfu til skammar“ Sumaráætlun Herjólfs frestað Leit að eftirmanni Höllu Bergþóru hafin Fær annan skóla undir sinn væng Faldi rúmar þrjátíu milljónir í peningaskáp Skjálftahrinan mallar enn Ari missti af fyrsta fundinum Kourani gæti losnað eftir þrjá mánuði eftir lagabreytingu Situr rúma viku á þingi fyrir sumarfrí „Heiður lífs míns að vera borgarstjóri“ Fordæma innbrot í Reykjabú Mun örugglega leita ráða hjá Heiðu „Greiddi smyglurum verulegar upphæðir til að komast á leiðarenda“ Ljósið fékk langtímasamning Ætlar ekki í varaformannsframboð Verði hægt að sækja um skilnað án þess að gefa upp ástæðu Yfir 70 þúsund horfðu á kappræðurnar á Sýn Áttu ekki von á að þurfa að fara með málið fyrir dóm Bein útsending: Lyklaskipti í borginni Horfði á gamla fundi til að undirbúa sig „Góður dagur fyrir nýja tíma í Reykjavík“ Fyrsti fundur borgarstjórnar, ný rannsóknarnefnd og bein Jónasar Rannsóknarnefnd mun skoða aðstæður barna á einkaheimilum Furðar sig á því að þeir sem vildu minnka báknið fjölgi ráðum Fasteignamat lækkar að raunvirði „Þetta er mikið áfall fyrir okkur fjölskylduna“ Nýtt og mikið golfsvæði í Hafnarfirði komið á veg Bein útsending: Kynna fasteignamat ársins 2027 Brotist inn í Reykjabú og annað „manifestó“ skilið eftir Breyta hlaupaleiðum í Reykjavíkurmaraþoninu Sjá meira
Þetta er meðal þess sem fram kemur í nýrri greiningu BHM á veikindaforföllum og streitu á vinnumarkaði með samanburði við þróuun á Norðurlöndum. Þar segir meðal annars að álagstengdir sjúkdómar og stress séu þekktir áhrifavaldar, sem bitni ekki síst á fólki í framlínu opinberrar þjónustu. „Þann hóp þekkir BHM vel, þar er m.a. um að ræða fjölmennar kvennastéttir og háskólamenntaða sérfræðinga. Aukið álag, mannekla og kröfuharðara vinnuumhverfi hefur áhrif á þjónustugæði, starfsánægju og getu samfélagsins til að halda í dýrmætan lykilmannauð. Það kallar á samstillt átak að færa til betri vegar það sem aflaga hefur farið.“ Segir að mikilvæg áskorun sé fólgin í skráningu tölfræðiupplýsinga sem sé mun nákvæmari hjá nágrönnum Íslands á hinum Norðurlöndunum. Segir í tilkynningunni að BHM telji nauðsynlegt að horfa heildstætt á málin til að dýpka umræðuna. „Í því sambandi þarf að leggja fleira til grundvallar en veikindaforföll ein og sér, t.d. þarf að efla vinnuvernd og forvarnir með kerfislægri nálgun og styrkja snemmtæka starfsendurhæfingu og endurkomu til vinnu, með lærdómi af reynslu nágrannalanda. Rýna þarf kerfin, sem við höfum byggt upp og ná samkomulagi um þróun þeirra til framtíðar.“
Vinnumarkaður Stéttarfélög Heilsa Mest lesið „Þetta er mikið áfall fyrir okkur fjölskylduna“ Innlent Kourani gæti losnað eftir þrjá mánuði eftir lagabreytingu Innlent Fleiri bitnir af hundunum Innlent Nýtt og mikið golfsvæði í Hafnarfirði komið á veg Innlent Fasteignamat lækkar að raunvirði Innlent Steinsofandi þegar drunurnar riðu yfir: „Er þetta kjarnorkusprengja?“ Erlent Áttu ekki von á að þurfa að fara með málið fyrir dóm Innlent Sex úr sömu fjölskyldu skotnir til bana Erlent Ari missti af fyrsta fundinum Innlent Furðar sig á því að þeir sem vildu minnka báknið fjölgi ráðum Innlent Fleiri fréttir „Ávirðingarnar sem þetta fólk lét út úr sér eru því sjálfu til skammar“ Sumaráætlun Herjólfs frestað Leit að eftirmanni Höllu Bergþóru hafin Fær annan skóla undir sinn væng Faldi rúmar þrjátíu milljónir í peningaskáp Skjálftahrinan mallar enn Ari missti af fyrsta fundinum Kourani gæti losnað eftir þrjá mánuði eftir lagabreytingu Situr rúma viku á þingi fyrir sumarfrí „Heiður lífs míns að vera borgarstjóri“ Fordæma innbrot í Reykjabú Mun örugglega leita ráða hjá Heiðu „Greiddi smyglurum verulegar upphæðir til að komast á leiðarenda“ Ljósið fékk langtímasamning Ætlar ekki í varaformannsframboð Verði hægt að sækja um skilnað án þess að gefa upp ástæðu Yfir 70 þúsund horfðu á kappræðurnar á Sýn Áttu ekki von á að þurfa að fara með málið fyrir dóm Bein útsending: Lyklaskipti í borginni Horfði á gamla fundi til að undirbúa sig „Góður dagur fyrir nýja tíma í Reykjavík“ Fyrsti fundur borgarstjórnar, ný rannsóknarnefnd og bein Jónasar Rannsóknarnefnd mun skoða aðstæður barna á einkaheimilum Furðar sig á því að þeir sem vildu minnka báknið fjölgi ráðum Fasteignamat lækkar að raunvirði „Þetta er mikið áfall fyrir okkur fjölskylduna“ Nýtt og mikið golfsvæði í Hafnarfirði komið á veg Bein útsending: Kynna fasteignamat ársins 2027 Brotist inn í Reykjabú og annað „manifestó“ skilið eftir Breyta hlaupaleiðum í Reykjavíkurmaraþoninu Sjá meira