Til verði evrópskt heims­veldi

Kæmi til þess að Ísland gengi í Evrópusambandið færi vægi landsins við ákvarðanatöku innan sambandsins fyrst og fremst eftir íbúafjöldanum hér á landi líkt og annarra ríkja innan þess. Um það yrði ekki samið í umsóknarferlinu kæmi til þess. Þannig yrði vægi Íslands í ráðherraráði Evrópusambandsins, valdamestu stofnun þess, aðeins um 0,08% eða á við um 5% hlutdeild í einum þingmanni á Alþingi. Staðan yrði margfalt verri fyrir Grænland ef landið yrði hluti sambandsins, eða aðeins 0,01% vægi, enda búa þar aðeins um 67 þúsund manns. Þetta yrði það sem Evrópusambandssinnar kalla sætið við borðið.

Með öðrum orðum hefðum við Íslendingar vægast sagt sáralítið vægi ef eitthvað í raun þegar teknar væru ákvarðanir á vettvangi Evrópusambandsins, þar á meðal sem vörðuðu mikilavæga hagsmuni okkar eins og sjávarútvegs- og orkumál, og Grænlendingar enn minna. Við eins og Grænlendingar yrði með öðrum orðum undir vald sambandsins settir. Aðrir réðu eftirleiðis ferðinni, aðallega fjölmennustu ríkin, og við yrðum allajafna að vona að ákvarðanir sem teknar væru hentuðu okkur þrátt fyrir að þær yrðu eðli málsins samkvæmt seint teknar með okkar hagsmuni og aðstæður í huga.

Mikil áherzla hefur verið lögð á það af hálfu Evrópusambandsins að fá Ísland, Noreg og Grænland í raðir þess sem meðal annars birtist nýverið í skýrslu um norðurslóðir sem samþykkt var með miklum meirihluta atkvæða á þingi sambandsins í nóvember. Þar er hvatt til þess að Evrópusambandið beiti sér fyrir því að ríkin þrjú gangi í sambandið og þar með undir vald þess líkt og áður hefur verið rakið, meðal annars í krafti fjármuna og afskipta af innanríkismálum þeirra líkt og fyrirhuguðu þjóðaratkvæði hér á landi, á sama tíma og lögð er áherzla á mikilvægi náttúruauðlinda þeirra fyrir hagsmuni þess.

Með öðrum orðum er ekki einungis verið að tala um aðgang að umræddum auðlindum, eins og Helgi Hrafn Gunnarsson, stjórnarmaður í Evrópuhreyfingunni, vildi meina í grein á Vísi nýverið þar sem hann svaraði grein sem ég hafði skrifað skömmu áður þar sem ég benti á að Donald Trump Bandaríkjaforseti væri ekki einn um það að ásælast auðlindir Grænlendinga. Það sama ætti til dæmis við um Evrópusambandið. Helgi kaus þar að horfa eingöngu á áðurnefnda skýrslu en ekki hvað felst í inngöngu í sambandið sem ég hefði talið að stjórnarmaður í Evrópuhreyfingunni væri með á hreinu.

Ég vitnaði í grein minni til ræðu Valérys Giscard d’Estaing, fyrrverandi forseta Frakklands og aðalhöfundar Stjórnarskrár Evrópusambandsins sem var endurskírð Lissabon-sáttmálinn til þess að hindra það að kosið yrði um hana í fleiri ríkjum sambandsins eftir að franskir og hollenzkir kjósendur höfnuðu henni árið 2005. Þar talaði Giscard d’Estaing um það að Evrópusambandið væri tilraun til þess að sameina Evrópu líkt og reynt hefði verið af stórveldum fyrri alda en í þetta sinn með pennanum í stað sverðsins. Markmiðið væri með öðrum orðum í grunninn það sama en aðferðin önnur.

Helgi vildi meina að það sem mestu máli skipti væri aðferðin sem beitt væri til þess að ná markmiðinu en ekki markmiðið sjálft. Vissulega er ekki sama hvernig staðið er að málum en markmiðið er þó eðli málsins samkvæmt meginatriðið. Í þessu tilfelli yfirstjórn Grænlands og nýtingu auðlinda þess. Hitt er annað mál að penninn er alls engin trygging fyrir því að haldið sé á málum með ásættanlegum hætti. Afskipti af innanríkismálum, eins og Evrópusambandið hefur til dæmis í hyggju í aðdraganda þjóðaratkvæðisins fyrirhugaða hér á landi, flokkast þannig til að mynda undir beitingu pennans.

Hins vegar kemur það ekki mjög á óvart að Helgi sjái ekkert athugavert við markmiðið í ljósi þess að hann á jú sæti í stjórn Evrópuhreyfingarinnar sem aftur er aðili að evrópsku samtökunum European Movement International sem stofnuð voru árið 1948 með það að markmiði að til yrði evrópskt sambandsríki. Sem aftur hefur verið lokamarkmiðið með Evrópusambandinu og forverum þess frá upphafi. Forseti samtakanna, Guy Verhofstadt, var heiðursgestur landsþings Viðreisnar síðasta haust þar sem hann kallaði ekki aðeins eftir því að til yrði sambandsríki heldur evrópskt heimsveldi.

Höfundur er sagnfræðingur og alþjóðastjórnmálafræðingur (MA í alþjóðasamskiptum með áherzlu á Evrópufræði og öryggis- og varnarmál).