Svona gerum við… fjár­magn til á­fengis- og vímuefnameðferðar aukið um 850 milljónir

Í stefnuyfirlýsingu ríkisstjórnar Kristrúnar Frostadóttur, sem reyndar á árs afmæli í dag, er meðal áhersluatriða að fjármagna meðferðarúrræði vegna fíknivanda. Í heilbrigðisráðuneytinu hefur á árinu verið unnið með margvíslegum hætti að málefnum sem tengjast fíknivanda. Sérfræðingum heilbrigðisráðuneytis og Sjúkratrygginga sem og öllum samstarfsaðilum eru færðar þakkir fyrir frábært starf og samstarf á árinu.

Tímamóta samningur við SÁÁ

Á föstudag urðu gleðileg tímamót þegar Sjúkratryggingar Íslands og SÁÁ skrifuðu undir heildarsamning um þjónustu vegna fíknivanda til fjögurra ára. Fjárhagsrammi samningsins er nú rúmlega tveir milljarðar á ári sem er aukning upp á 500 milljónir frá fyrri samningum. Samningurinn leggur aukna áherslu á hvata sem tengjast árangri og afköstum, auk þess sem gæðaviðmið eru skilgreind með skýrari hætti. Áhersla er kostnaðargreiningar og skilvirka nýtingu fjármuna.

Það er sérstakt ánægjuefni að samningurinn kveði á um aukinn stuðning við börn fíknisjúklinga og fjölskyldur þeirra, meðal annars með sálfræðiþjónustu og fræðslu en slíkt er mikilvæg forvörn. Þá er löngu tímabært að ríkið gefi sig að meðferð við spilafíkn.

Önnur úrræði

Einstaklingar með vímuefnavanda sækja að mestum hluta meðferð og/eða endurhæfingu til SÁÁ, Hlaðgerðarkots á vegum Samhjálpar, Meðferðarheimilisins Krýsuvíkur og meðferðareiningar fíknisjúkdóma á Landspítala. Undanfarin ár hafa þau félagasamtök sem sinna áfengis- og vímuefnameðferðum ítrekað bent á að fjármagn sem þeim er ætlað samkvæmt fjárlögum hvers árs dugi ekki til að standa undir sífellt aukinni þjónustuþörf. Við þessu hefur nú verið brugðist og aukið verulega á fjármagn til málaflokksins. Heildarfjármagn til áfengis- og vímuefnameðferðar nemur nú rúmum 3,2 milljörðum króna á ári sem er aukning upp á 850 milljónir. Í sumar var veitt um 350 milljóna króna viðbótarframlagi af fjáraukalögum til að styrkja fyrirliggjandi úrræði. Þá hefur verið stutt við starf Ylju neyslurýmis, Matthildar skaðaminnkunar og nýsköpunarverkefnið Prescriby fékk áfram styrk til að þróa þjónustu til niðurtröppunar ópíóíða.

Í liðinni viku var undirritaður samningur við Rauða krossinn um framlengdan og breyttan samning um skaðaminnkandi þjónustu Frú Ragnheiðar sem um árabil hefur sinnt skaðaminnkandi þjónustu við einstaklinga sem nota vímuefni. Markmiðið er að koma í veg fyrir ótímabær dauðsföll og óafturkræfan skaða sem og að auka lífsgæði og bæta heilsufar einstaklinga sem nota vímuefni.

Heildræn stefna í vímuefnamálum væntanleg

Í heilbrigðisráðuneytinu er unnið að heildarstefnu fyrir áfengis- og vímuvarnir og hillir undir lok þeirrar vinnu. Stefnan mun taka til forvarna, meðferðar, eftirfylgni, endurhæfingar og lagaumhverfis og taka mið af mismunandi þörfum ólíkra hópa. Þá skilaði annar hópur drögum að stefnu og aðgerðaráætlun stjórnvalda í skaðaminnkun fyrr á þessu ári og er vinna samkvæmt henni þegar hafin. Þessar tvær stefnur og aðgerðaráætlanir munu saman mynda heildræna stefnu í vímuefnamálum þar sem byggt verður á aðgengi að viðeigandi þjónustu, mannréttindum, mannúð og inngildingu en meginviðfangsefni stefnanna eru á sviði forvarna, snemmtækra inngripa, fjölbreyttra meðferða, endurhæfingar og skaðaminnkunar.

Á árinu var skipaður stýrihópur með fulltrúum stofnana og félagasamtaka sem sinna áfengis- og vímuefnameðferð til að efla samskipti og samhæfingu milli þjónustuveitenda og stuðla að tímanlegri og skilvirkri þjónustu fyrir notendur. Á vorþingi var lögum breytt þannig að neyslurými geti nýst fleiri notendum. Þá gerði Heilbrigðisráðuneytið samning við Háskólann á Akureyri til undirbúnings náms í áfengis- og vímuefnameðferð.

Loks skal nefnt að á vegum mennta- og barnamálaráðuneytis, sem fer með málefni barna með fíknivanda, fer nú fram markviss skoðun og uppbygging þess málaflokks í samvinnu við heilbrigðisráðuneytið.

Fjármagn aukið um 850 milljónir

Til að árangur náist er lykilatriði að fjármagn fylgi metnaðarfullum stefnum, aðgerðaráætlunum og áformum. Í stefnuyfirlýsingu ríkisstjórnarinnar var, eins og fyrr sagði, lögð sérstök áhersla á að fjármagna meðferðarúrræði við fíknivanda en sú áhersla endurspeglast í þessum verulega auknu fjárframlögum til málaflokksins, fyrst í fjáraukalögum og svo í fjárlögum.

Svona vinnum við í ríkisstjórn Kristrúnar Frostadóttur, setjum okkur markmið, forgangsröðum, vinnum að raunhæfum lausnum, fjármögnum þær og látum verkin tala.

Höfundur er heilbrigðisráðherra.