Ekki lengur gert ráð fyrir að fanga­verðir starfi í brottfararstöð

Samkvæmt frumvarpinu er brottfararstöð skilgreind sem „staður þar sem útlendingur sætir frelsisskerðingu samkvæmt lögum um útlendinga vegna ákvörðunar um að hann skuli yfirgefa landið og þegar mál sem getur leitt til slíkrar ákvörðunar er til meðferðar hjá stjórnvöldum.“

Við upphaf vistunar í brottfararstöð samkvæmt frumvarpinu er gert ráð fyrir að ýmsar persónuupplýsingar um einstaklinga verði teknar niður, svo sem ljósmynd, fullt nafn, kyn, fæðingardagur og þjóðerni eða eftir atvikum ríkisfangsleysi, upplýsingar um tungumálakunnáttu, heilsufar og sjúkrasögu. 

Sér vistarverur fyrir konur og karla

Þá skal upplýsingum um hvenær einstaklingur var frelsissviptur haldið til haga auk þess sem viðkomandi skal kynnt um réttindi sín og skyldur auk þess sem honum verður heimilt að hafa samband við lögmann, aðstandendur, fulltrúa heimalands og/eða viðurkennd mannúðarsamtök.

Þá er gert ráð fyrir að vistarverur karla og kvenna verði aðskildar, en þó skuli fjölskyldum séð fyrir sérstökum vistarverum. Í þriðja kafla frumvarpsins er gert ráð fyrir heimild til valdbeitingar, líkamsleitar og leitar í vistarverum ef nauðsyn þykir og beitingu agaviðurlaga svo fátt eitt sé nefnt.

Verði frumvarpið að lögum er gert ráð fyrir að þau taki gildi þann 1. mars á næsta ári og að brottfararstöð taki til starfa þann 12. júní sama ár.

Starfsfólk í stað fangavarða

Þess má einnig geta að samkvæmt frumvarpinu er ekki lengur gert ráð fyrir að fangaverðir verði ráðnir til starfa í brottfararstöð, heldur muni lögreglunni á Suðurnesjum vera falið að ráða „starfsfólk“ sem muni sinna störfum við miðstöðina. Hlutverk fangavarða var meðal þess sem gagnrýnt var í umsögnum um frumvarpið sem fram komu á meðan það var í samráðsgátt. Þannig gerðu til að mynda Mannréttindastofnun Íslands og Bjarkarhlíð athugasemdir við það í sínum umsögnum að starfsfólk ætti að mestu leyti að vera fangaverðir. 

Í frumvarpinu sem nú hefur verið dreift á þingi er hins vegar gert ráð fyrir að lögreglustjórinn á Suðurnesjum ráði starfsfólk brottfararstöðvar. „Það starfsfólk brottfararstöðvar sem talið er nauðsynlegt að hafi valdbeitingarheimildir þarf að hljóta viðeigandi þjálfun. Ráðherra setur reglugerð um þær kröfur sem gerðar eru til þjálfunar og námskeiða hjá starfsfólki brottfararstöðvar, þar á meðal sérstakar kröfur hvað varðar þjálfun starfsfólks með valdbeitingarheimildir,“ segir meðal annars um þetta efni í greinargerð með frumvarpinu.

Fréttin hefur verið uppfærð.