Play kvartaði undan Icelandair þremur vikum fyrir gjald­þrot

Fréttastofa hefur kvörtunina undir höndum en Samkeppniseftirlitið hefur ekki tekið afstöðu til hennar. Fjallað er um að 2. september hafi Jón Þór Þorvaldsson, formaður Félags íslenskra atvinnuflugmanna og starfsmaður Icelandair, verið til viðtals í Bítinu á Bylgjunni vegna málefna flugfélagsins sáluga Bláfugls. Það var þó umræða í þættinum um Play sem vakti mesta athygli. 

Jón Þór gagnrýndi áform Play um að færa starfsemi félagsins til Möltu og hvatti fólk til að lesa ársreikninga Play. Hann sjálfur læsi ekki annað úr þeim en að félagið stefndi í gjaldþrot, líkt og raungerðist í dag. 

Daginn eftir, 3. september, var Einar Örn Ólafsson, forstjóri Play, til viðtals í Bítinu á Bylgjunni þar sem hann sagði Jón Þór fara með dylgjur í viðtalinu. Icelandair hafi verið „örvæntingarfullt“ eftir skuldabréfaútboð Play, sem félagið hafi talið að myndi ekki ganga. 

„Svo kemur þetta örvæntingarfulla heróp frá þeim í kjölfarið á okkar tilkynningu um að fjármögnun sé lokið,“ sagði Einar Örn.

Hafi hrætt neytendur

4. september birti FÍA svo yfirlýsingu, sem var undirrituð af Jóni Þór, þar sem, samkvæmt kvörtun Play til Samkeppniseftirlitsins, má finna fleiri órökstuddar dylgjur gagnvart Play. 

„Við blasi að ummælin eru látin falla í því skyni að draga úr tiltrú neytenda og annarra viðskiptavina félagsins, s.s. birgja, á því og framtíð þess og beinlínis sett fram í þeim tilgangi að hræða neytendur frá því að eiga viðskipti við Play, samkeppnisaðila þess fyrirtækis sem starfsmaðurinn sem um ræðir starfar hjá, sem fyrir telst markaðsráðandi,“ segir í kvörtun Play. 

Enginn stjórnandi Icelandair stigið fram

Orð Jóns Þórs um að fjárfestar hafi verið lokkaðir að stofnun Play og að félagið selji ferðir sem það viti að verði ekki farið í gangi langt umfram allt sem eðlilegt gæti talist innan marka þess tjáningarfrelsis sem rúmast innan stöðu Jóns Þórs. 

„Sú staðreynd er ekki síður mikilvæg, að stjórn og forráðamenn Icelandair hafa ekki stigið fram og lýst því yfir með skýrum hætti að þessi orð starfsmanns þeirra séu ekki frá þeim eða Icelandair komin og að þeir geti ekki tekið undir þau,“ segir í kvörtuninni.

Orðræðan haft gríðarleg áhrif

Þögn stjórnar og forráðamanna Icelandair leiði óhjákvæmilega til þess að almenningur álykti sem svo að Jón Þór hafi látið þessi orð falla í nafni félagsins. 

„Háttsemin grefur undan trúverðugleika Play í augum almennings og getur leitt til þess að mögulegir viðskiptavinir félagsins telji „öruggara“ að versla við Icelandair,“ segir í kvörtuninni. „Viðskiptavinir skipuleggja útlandaferðir langt fram í tímann með tilheyrandi kostnaði og ofangreind orðræða hefur því gríðarlega alvarleg áhrif á félagið.“

Sjálfuppfyllandi spádómur um gjaldþrot?

Fáir, ef einhverjir, séu jafnviðkvæmir fyrir orðrómi um mögulegt gjaldþrot og flugfélög.

„Getur slíkur spádómur hreinlega orðið sjálfuppfyllandi spádómur (e. self-fulfilling prophecy), þó hann byggi á vísvitandi rangfærslum. Stjórn og forráðamenn Icelandair hafa með engu móti gert tilraun til að bregðast við framangreindi ófrægingu,“ segir í kvörtuninni. 

Höfðu óttast afskipti Icelandair

Vísað er til þess að þann 17. janúar síðastliðinn, níu mánuðum fyrir gjaldþrot Play, hafi félagið einnig sent erindi til Samkeppniseftirlitsins vegna áhyggna af því að Icelandair kæmi til með að grípa til sértækra aðgerða gegn Play í kjölfar áherslubreytinga á rekstrinum. Óskað var eftir því að Samkeppniseftirlitið myndi fylgjast gaumgæfilega með flugmarkaðinum og þannig koma í veg fyrir háttsemi sem gæti haft skaðleg áhrif á markaðinn. 

Í kvörtuninni var þess krafist að Samkeppniseftirlitið myndi beita ákvæðum 11. greinar samkeppnislaga gagnvart Icelandair en samkvæmt henni má eftirlitið leggja stjórvaldssekt á fyrirtæki sem brjóta lögin. Sem fyrr segir hefur Samkeppniseftirlitið ekki tekið afstöðu til kvörtunarinnar en einungis rúmar þrjár vikur eru síðan hún barst stofnuninni. 

Í tilkynningu Play til Kauphallar í morgun vegna yfirvofandi gjaldþrots kom fram að flugmiðasala hafi undanfarið gengið illa og vísaði þar til neikvæðrar umfjöllunar um reksturinn í fjölmiðlum, sem má rekja til orða Jóns Þórs. Þá voru fleiri ástæður nefndar, svo sem að rekstur félagsins hafi lengi verið undir væntingum og að ríkt hafi ósætti meðal hluta starfsmanna um breytingar á stefnu félagsins.