Hella sér yfir Lands­virkjun vegna út­boðs á vindmyllum

Fréttatilkynning 

Í gær, miðvikudaginn 17. janúar 2024, auglýsti Landsvirkjun fyrirhugað útboð á vindmyllum fyrir Búrfellslund.

Sveitarstjórn Skeiða- og Gnúpverjahrepps mótmælir harðlega vinnubrögðum Landsvirkjunar í undirbúningi að Búrfellslundi og bendir á að stjórnvöldum er ekki heimilt að veita leyfi tengt Búrfellslundi samkvæmt lögum um verndar- og orkunýtingaráætlun nr. 48/2011.

Búrfellslundur sem samþykktur var í nýtingarflokk af Alþingi í júní 2022 var hannaður í mismunandi útfærslum í Skeiða- og Gnúpverjahreppi og Rangárþingi Ytra. Í umhverfismatinu sem liggur til grundvallar afgreiðslu Rammaáætlunar og Alþingis er gert ráð fyrir að nýta núverandi raforkuinnviði svæðisins sem að megninu til eru í Skeiða- og Gnúpverjahreppi. Virkjanakosturinn Búrfellslundur sem samþykktur var í nýtingarflokk samkvæmt lögum um verndar- og orkunýtingaráætlun 48/2011 er því háður samþykki bæði Skeiða- og Gnúpverjahrepps og Rangárþings Ytra. Þann 8. júní 2023 nýtti sveitarstjórn Skeiða- og Gnúpverjahrepps sér 7.gr. laga um verndar- og orkunýtingaráætlunar nr. 48/2011 og fór fram á frestun á virkjanakostinum. Skýrt kemur fram í lögunum að sé farið fram á frestunina skuli fara með virkjanakostinn eins og hann sé í biðflokki og því er stjórnvöldum ekki heimilt að veita leyfi tengt virkjanakostinum. 

Sveitarstjórn Skeiða- og Gnúpverjahrepps telur það vera ámælisvert að Landvirkjun skuli reyna að fara í kringum lög og vinna gegn hagsmunum nærsamfélagsins. Slík vinnubrögð eru ekki til þess að skapa sátt um komandi orkuöflun sem nauðsynlegt er að ráðast í. 

Búrfellslundur sem Landsvirkjun vinnur að mun verða gríðarlegt inngrip í hálendi Íslands með sjónrænt áhrifasvæði í kringum 1.000 ferkílómetra. Búrfellslundur mun takmarka möguleika Skeiða- og Gnúpverjahrepps til uppbyggningar í ferðaþjónustu og útivist á svæðinu. Sú útfærsla af Búrfellslundi sem nú er kynnt er á sveitarfélagamörkum Skeiða- og Gnúpverjahrepps og Rangárþings Ytra. Ljóst er að ekkert sveitarfélag getur samþykkt að slík uppbyggingaráform verði keyrð áfram gegn vilja sveitarfélags. Fyrirhugaður Búrfellslundur er innan miðhálendislínunnar. Aðeins rúmir 2 km eru frá skilgreindu svæði Búrfellslundar að Þjóðlendunni í Þjórsárdal þar sem er að finna stærstu friðlýsingu minja á Íslandi. Bygging Búrfellslundar myndi vinna gegn hagsmunum nærsamfélagsins og valda óbætanlegu tjóni til framtíðar. 

Búrfellslundur mun valda margfalt meira tjóni fyrir íslenskt samfélag heldur en sú orka sem hann á að skapa til skamms tíma. Búrfellslundur mun framleiða 440GWst á ári og miðað við meðalverð Landsvirkjunar á rafmagni þýðir það 2,5 milljarðar í tekjur á ári. Til að setja hlutina í samhengi þá voru tekjur ferðaþjónustu á Íslandi árið 2022 1,7 milljarður á dag eða 635 milljarðar á ári samkvæmt upplýsingum frá viðskiptaráðuneytinu. Hálendi Íslands er mun verðmætara fyrir fyrir þjóðina óraskað í ferðaþjónustu og útivist heldur en að raska því með vindmyllum sem hægt er að staðsetja um land allt. Þess má geta að mun meiri orka fengist með því að laga flutningskerfi raforku og nýta ónýtt afl í núverandi virkjunum Landsvirkjunar. 

Vert er að benda á að í samráðsgátt stjórnvalda er til umsagnar drög að lögum um vindorku á Íslandi. Þar er tilgreint að ekki eigi að byggja vindorkuver á friðlýstum svæðum A og B hluta náttúruminjaskrár, ekki hjá friðlýstum menningarminjum, ekki á svæðum sem eru á heimsminjaskrá UNESCO, Ramsar svæðum né innan marka miðhálendislínu Íslands.

Mikilvægt er að benda á að um 50% af uppsettu afli Landsvirkjunar er á Þjórsár- og Tungnaársvæðinu, í kringum 1.050MW, þar sem Búrfellslundur á að rísa. Flestir ónýttir virkjunarkostir Landsvirkjunar í vatnsafli eru á Þjórsár- og Tungnaársvæðinu og er hægt að auka uppsett afl með nýju vatnsaflsvirkjunum og stækkun á núverandi vatnsaflsvirkjunum upp í u.þ.b. 1.800MW. 

Í ljósi náttúruhamfara á Reykjanesi er glapræði að ætla að byggja vindorkuver sem er óháð staðsetningu á virku eldfjallasvæði og á sama stað og flestar vatnsaflsvirkjanir landsins eru staðsettar, frekar en að dreifa áhættunni og leggja áherslu á að staðsetja vindorkuver á öðrum svæðum en Þjórsár- og Tungnaársvæðinu. Áhættan af því að byggja Búrfellslund er einfaldlega of mikil með þjóðaröryggi landsins í húfi.

f.h. sveitarstjórnar Skeiða- og Gnúpverjahrepps 

Haraldur Þór Jónsson

Oddviti / Sveitarstjóri