„Maður fer að velta fyrir sér hvort þarna geti verið á ferðinni mann­réttinda­brot“

Snemma í gærmorgun tók lögregla bakpoka af annarri konunni í hvalveiðiskipinu. Í pokanum var meðal annars vatn, næring, svefnpoki og sími en hún hefur nú verið án vatns í vel rúman sólarhring.

Margrét Steinarsdóttir, framkvæmdastjóri Mannréttindaskrifstofu Íslands, var í hádegisfréttum Bylgjunnar spurð hvort lögreglan hefði haft lagalega heimild til þess að svipta mótmælandann eigum sínum.

„Þetta er auðvitað eignaupptaka og maður veltir fyrir sér heimildunum. Ef þetta væri í tengslum við rannsókn sakamáls og þetta væri sönnunargagn þá myndi þetta horfa öðruvísi við. En líka hitt, maður veltir fyrir sér hvort verið sé að gæta meðalhófs því þó svo að lögreglu beri auðvitað að tryggja almannaöryggi og allsherjarreglu þá er spurningin, hversu langt má ganga.“

Margrét heldur áfram og spyr hvort leyfilegt sé að setja heilsu og líf einstaklings í hættu.

„Sérstaklega þegar ekkert er vitað um viðkomandi einstakling; hvernig heilsufari er háttað og svo framvegis. Auðvitað eru grundvallarmannréttindi rétturinn til lífs og rétturinn til að þola ekki ómannúðlega meðferð eða refsingu.“

Telurðu þá að lögreglan sé á gráu svæði lagalega séð?

„Ég myndi segja það og að það ætti að skoða þetta mjög vel og ef málið færi fyrir dómstól síðar meir þá væri þetta eitthvað sem kæmi til alvarlegrar skoðunar, að mínu mati, því þarna er friðsamleg aðgerð þó þetta sé borgaraleg óhlýðni. Fólk missir ekki mannréttindi sín, þau eru varin af alþjóðasáttmálum og líka rétturinn til að mótmæla og þá þarf að hugsa fyrst og fremst hvort verið sé að ganga lengra en nauðsyn ber til miðað við það sem verið er að reyna að ná fram.“

Margrét segir að koma þurfi til alvarlegrar skoðunar hvort meðalhófs hafi verið gætt af hálfu lögreglu.

„Það er auðvitað bæði í alþjóðasamningum þá er að finna ákvæði sem leggja bann við pyntingum og ómannúðlegri meðferð og refsingu og svo framveig og maður fer að velta fyrir sér hvort þarna geti verið á ferðinni mannréttindabrot.“

Margrét bendir á að borgaraleg óhlýðni og samviskumótmæli hafi margsinnis knúið fram mörg framfaramál.

„Þá er nú hið fræga dæmi Rosu Parks sem neitaði að gefa eftir sæti sitt í strætó og var upphafið að því að aðskilnaðarstefna var afnumin í Bandaríkjunum og síðan voru friðsamleg mótmæli til dæmis Ghandi sem urðu líka til breytinga í Indversku þjóðfélagi þannig að það sýnir sig að samviskumótmæli þau geta haft áhrif og það er líka í rauninni varið af mannréttindasamningum. Þú átt, í krafti samvisku þinnar, að geta mótmælt löggjöf sem á einhvern hátt er óréttlát eða brýtur gegn réttindum, maður talar nú yfirleitt um mannréttindi en í þessu tilviki erum við að tala um dýr. En engu að síður, þetta er andstætt samvisku þessara einstaklinga sem eru að mótmæla og þeir eru að mótmæla meðferð sem þeim finnst vera ómannúðleg“.