Stöðugt Ísland og skattlagning nýrra markaða Haukur Viðar Alfreðsson skrifar 5. mars 2021 09:00 Eitt stærsta verkefni næstu ára verður að koma hjólum atvinnulífsins aftur á hreyfingu. En það skiptir líka miklu máli hvernig ramma við höfum utan um atvinnulífið og efnahaginn. Það er mikilvægt að við hugum að því hvernig við ætlum að takast á við nýja markaði og hvernig megi koma í veg fyrir og grynnka þær tíðu sveiflur sem verða á íslenska efnahagnum. Skattlagning nýrra markað Hér á landi hefur stundum verið fjallað um hvernig fyrirtæki færi með ósiðlegum, en löglegum, leiðum tekjur á milli landa án þessa að greiða af þeim skatta. Til dæmis má nefna hvernig stór hluti tekna álveranna færist erlendis í gegnum vaxtagreiðslur og þannig rýrist skattstofn þeirra verulega eða hvernig íslenskar útgerðir selja afla til tengdra fyrirtækja erlendis til þess að lækka tekjur sínar hér á landi. Það er hins vegar mjög stór og ört vaxandi markaður sem starfar á Íslandi en er að mjög litlu leiti skattlagðar. Hér er ég að tala um netfyrirtæki. Það er til umfjöllunar að skattleggja erlenda miðla og efnisveitur til að jafna stöðu innlendra og erlendra fjölmiðla en það er ekki nema hluti af því sem um ræðir. Tökum dæmi. Íslendingur notar Facebook og við það safnar Facebook gögnum um Íslendinginn sem það selur svo áfram og hagnast. Facebook fékk enga greiðslu frá Íslendingnum en það aflaði engu að síður tekna á íslenskum markaði, því engar hefðu tekjurnar verið án Íslendingsins. Annað dæmi gæti verið einmitt um auglýsingar á netmiðlum. Hvað ef auglýsing á Instagram er beint að Íslendingum en er greidd af erlendum aðila til Instagram? Það eru að eiga sér stað viðskipti sem byggja á íslenskum markaði en eru þó ekki á Íslandi. Það hlýtur að vera að af þessum viðskiptum eigi að greiða skatta til íslenska ríkisins rétt eins og af öðrum viðskiptum á Íslandi, en framkvæmdin er snúin. Þessar pælingar eru þó ekki glænýjar eða frá mér komnar, raunar er unnið hörðum höndum í nefndum hjá OECD að finna lausnir á hvernig tækla á hin ýmsu vandamál við skattheimtu sem sprottið hafa upp með aukinni tækni og hnattvæðingu. En við Íslendingar verðum að passa að fylgjast vel með og huga sjálf að lausnum. Það gengur ekki að hér séu stærðarinnar markaðir sem starfi skattfrjálst. Stöðugt Ísland Verðbólga og sveiflur í efnahagnum er ekkert nýtt á Íslandi. En það er dýrt fyrir okkur að leyfa því að vera þannig. Þegar við erum að byggja upp efnahaginn þurfum við einnig að vinna að því að minnka þessar sveiflur. Liður í því er vitanlega að skattleggja þá starfsemi sem starfar hér gott sem skattlaust og í því samhengi má hugsa út í dæmin sem ég nefndi að ofan. Til þess að svo megi verða þurfum við hins vegar að breyta okkar kerfum og loka þeim glufum sem þar eru. Þá er einnig verðugt að huga að því að lögleiða hluta svarta markaðsins sem þegar veltir um 10 milljörðum árlega og veldur miklum skaða í núverandi ástandi. Eitt af vandamálum skattkerfa á flestum stöðum heimsins er að þau ýta undir óhóflega lántöku fyrirtækja. Það er vegna þess að vaxtagreiðslur teljast frádráttarbærar frá tekjuskattstofni fyrirtækja og lækka því skattbyrði, en hlutafjár fjármögnun nýtur ekki slíkra hlunninda. Þessi leitni í óhóflega lántöku getur svo aukið gjaldþrotalíkur fyrirtækja, ýtt undir og dýpkað efnahagskreppur og haft ýmsan samfélagslegan kostnað. Dæmi um slíkan kostnað eru áðurnefnd undanskot tekna til lágskattalanda í gegnum vaxtagjöld. Við þurfum því að horfa til lausna sem jafna stöðu skulda og eiginfjár til þess að ná meiri stöðugleika á efnahaginn. Við eigum ekki að sætta okkur við að sitja föst í kerfi þar sem leyfir skatta undanskot og kyndir undir óstöðugleika. En við þurfum einnig að koma böndum á húsnæðismarkaðinn. Það gengur ekki að eitt stærsta lífskjara mál Íslendinga sé hendingu háð. Fari allt eftir hvort þú ert heppinn með verðlag þegar þú kemst á markaðinn. Munurinn á því að hafa keypt sér húsnæði árið 2002, 2007, 2012 eða 2017 er vægast sagt svakalegur. Sumir hafa komist inn á „góðum“ punkti (m.v. laun var 2002 best af þessum punktum, svo 2012) og fyrir vikið verður lífsbaráttan mun auðveldari restina af ævinni. Aðrir komu inn á verri punkti og líða heldur betur fyrir það. Þetta er óviðunandi. Og heilt yfir hefur verðlag á húsnæði hækkað langt umfram neysluverð og laun seinustu áratugi. Þessu verður að sporna við. Við verðum að auka framboðið og minnka sveiflurnar í framboðinu. En framboðið þarf ekki allt að vera í höndum sölu frá einkaaðilum. Við eigum að vera horfa til þess að ríkið eða lífeyrissjóðir stígi inn með leiguhúsnæði og félagslegum lausnum. Húsnæðisverð á ekki að vera að auka hér á sveiflur í kerfinu og húsnæði á ekki að vera lúxus vara fyrir heppna. Þá þurfum við einnig að reyna ná tökum á þeirri verðbólgu sem alltaf geysir hér á Íslandi sama hvernig viðrar nánast. Það sem hefur keyrt verðbólgu áfram á Íslandi hefur löngum verið íslenska krónan, en þegar gengi hennar lækkar verður innflutningur dýrari sem hækkar svo verðlag. Svo það er fullt tilefni til þess að endurskoða hvort við viljum krónuna. Heilt á litið þurfum við einfaldlega stjórnvöld sem detta ekki alltaf í það að benda á að það séu launahækkanir þeirra lægst launuðu sem setji hér allt úr skorðum, en kippa sér á sama tíma ekkert upp við að gefa forstjórum ríkisfyrirtækja verulegar launahækkanir. Höfundur er viðskiptafræðingur og frambjóðandi í prófkjöri Pírata í Reykjavík 2021. Viltu birta grein á Vísi? Sendu okkur póst. Senda grein Skoðun: Kosningar 2021 Haukur V. Alfreðsson Skattar og tollar Píratar Mest lesið Fyrst flúðu þau Reykjavíkurborg… Diljá Mist Einarsdóttir Skoðun Villtur lax eða villt græðgi – sveitin í skotlínu Jóhann Helgi Stefánsson Skoðun Aðför ríkisstjórnar Kristrúnar Frostadóttur að flóttafólki Hópur stjórnarkvenna í Solaris Skoðun Hanna Katrín og Co, koma til bjargar Björn Ólafsson Skoðun Vladímír Pútín: Hvað er að marka hann? Steinar Björgvinsson Skoðun Konur og menntun Sigríður Ingibjörg Ingadóttir,Steinunn Bragadóttir Skoðun Vegamál á tímum skattahækkana og vantrausts Benedikt S. Benediktsson Skoðun Þegar innflutningurinn ræður ríkjum Anton Guðmundsson Skoðun Örlög Úkraínu varða frið og öryggi á Íslandi Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir Skoðun Flokkur fólksins eða flokkun fólksins? Halldóra Lillý Jóhannsdóttir Skoðun Skoðun Skoðun Sigrar og raunir íslenska hestsins Elín Íris Fanndal skrifar Skoðun Reykjavíkurborg á flestar félagslegar íbúðir en Garðabær rekur lestina Heimir Már Pétursson skrifar Skoðun Góðir grannar Landsvirkjunar og við hin Kjartan Ágústsson skrifar Skoðun Hittumst á rauðum sokkum 1. maí Finnbjörn A. Hermannsson,Kolbrún Halldórsdóttir,Magnús Þór Jónsson,Sonja Ýr Þorbergsdóttir skrifar Skoðun Mikilvægi orkuspáa Ingvar Júlíus Baldursson skrifar Skoðun Þegar innflutningurinn ræður ríkjum Anton Guðmundsson skrifar Skoðun Vladímír Pútín: Hvað er að marka hann? Steinar Björgvinsson skrifar Skoðun Örlög Úkraínu varða frið og öryggi á Íslandi Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir skrifar Skoðun Vegamál á tímum skattahækkana og vantrausts Benedikt S. Benediktsson skrifar Skoðun Konur og menntun Sigríður Ingibjörg Ingadóttir,Steinunn Bragadóttir skrifar Skoðun Aðför ríkisstjórnar Kristrúnar Frostadóttur að flóttafólki Hópur stjórnarkvenna í Solaris skrifar Skoðun Hanna Katrín og Co, koma til bjargar Björn Ólafsson skrifar Skoðun Villtur lax eða villt græðgi – sveitin í skotlínu Jóhann Helgi Stefánsson skrifar Skoðun Fyrst flúðu þau Reykjavíkurborg… Diljá Mist Einarsdóttir skrifar Skoðun Fyrst flúðu þau Reykjavíkurborg… Diljá Mist Einarsdóttir skrifar Skoðun Er útlegð á innleið? Reyn Alpha Magnúsdóttir skrifar Skoðun Leiðsögundurinn Gaur gerir mig að betri manneskju Þorkell J. Steindal skrifar Skoðun Börn á flótta – nýtt líf, nýtt tungumál og nýtt tækifæri í íslenskum grunnskólum Friðþjófur Helgi Karlsson skrifar Skoðun Skólarnir lokaðir - myglan vinnur Guðmundur Þórir Sigurðsson skrifar Skoðun Flokkur fólksins eða flokkun fólksins? Halldóra Lillý Jóhannsdóttir skrifar Skoðun Betri nýting á tíma og fjármunum Reykjavíkurborgar 2/3 Magnea Gná Jóhannsdóttir skrifar Skoðun Hver ætlar að bera ábyrgð á mannslífi? Sævar Þór Jónsson skrifar Skoðun Horfumst í augu Kristín Thoroddsen skrifar Skoðun 30 silfurpeningar dýralækna? 125.000 lítrar af blóði tappaðir af 4088 merum (með valdi), af eiðsvörðum dýralæknum, 2023 Ole Anton Bieltvedt skrifar Skoðun Opið bréf til heilbrigðisráðherra: Iðjuþjálfar – mikilvægur mannauður í geðheilbrigðisþjónustu framtíðarinnar Erna Rut Elvarsdóttir,Lilja Logadóttir, Rebekka Lind Hjaltadóttir,Sandra Dís Sigurðardóttir skrifar Skoðun Saga Israa á Gaza og hvernig hægt er að verða að liði Katrín Harðardóttir,Israa Saed skrifar Skoðun Fordómar frá sálfélagslegu sjónarhorni Sóley Dröfn Davíðsdóttir skrifar Skoðun Er aldur bara tala? Teitur Guðmundsson skrifar Skoðun Íslendingar flytja út fisk og líka ofbeldismenn Guðný S. Bjarnadóttir skrifar Skoðun Iðjuþjálfar í leik- og grunnskólum: Tækifæri í baráttunni gegn agavanda og skólaforðun Hekla Björt Birkisdóttir,Hrefna Dagbjört Arnardóttir,Inga Fríða Guðbjörnsdóttir,Íris Kristrún Kristmundsdóttir skrifar Sjá meira
Eitt stærsta verkefni næstu ára verður að koma hjólum atvinnulífsins aftur á hreyfingu. En það skiptir líka miklu máli hvernig ramma við höfum utan um atvinnulífið og efnahaginn. Það er mikilvægt að við hugum að því hvernig við ætlum að takast á við nýja markaði og hvernig megi koma í veg fyrir og grynnka þær tíðu sveiflur sem verða á íslenska efnahagnum. Skattlagning nýrra markað Hér á landi hefur stundum verið fjallað um hvernig fyrirtæki færi með ósiðlegum, en löglegum, leiðum tekjur á milli landa án þessa að greiða af þeim skatta. Til dæmis má nefna hvernig stór hluti tekna álveranna færist erlendis í gegnum vaxtagreiðslur og þannig rýrist skattstofn þeirra verulega eða hvernig íslenskar útgerðir selja afla til tengdra fyrirtækja erlendis til þess að lækka tekjur sínar hér á landi. Það er hins vegar mjög stór og ört vaxandi markaður sem starfar á Íslandi en er að mjög litlu leiti skattlagðar. Hér er ég að tala um netfyrirtæki. Það er til umfjöllunar að skattleggja erlenda miðla og efnisveitur til að jafna stöðu innlendra og erlendra fjölmiðla en það er ekki nema hluti af því sem um ræðir. Tökum dæmi. Íslendingur notar Facebook og við það safnar Facebook gögnum um Íslendinginn sem það selur svo áfram og hagnast. Facebook fékk enga greiðslu frá Íslendingnum en það aflaði engu að síður tekna á íslenskum markaði, því engar hefðu tekjurnar verið án Íslendingsins. Annað dæmi gæti verið einmitt um auglýsingar á netmiðlum. Hvað ef auglýsing á Instagram er beint að Íslendingum en er greidd af erlendum aðila til Instagram? Það eru að eiga sér stað viðskipti sem byggja á íslenskum markaði en eru þó ekki á Íslandi. Það hlýtur að vera að af þessum viðskiptum eigi að greiða skatta til íslenska ríkisins rétt eins og af öðrum viðskiptum á Íslandi, en framkvæmdin er snúin. Þessar pælingar eru þó ekki glænýjar eða frá mér komnar, raunar er unnið hörðum höndum í nefndum hjá OECD að finna lausnir á hvernig tækla á hin ýmsu vandamál við skattheimtu sem sprottið hafa upp með aukinni tækni og hnattvæðingu. En við Íslendingar verðum að passa að fylgjast vel með og huga sjálf að lausnum. Það gengur ekki að hér séu stærðarinnar markaðir sem starfi skattfrjálst. Stöðugt Ísland Verðbólga og sveiflur í efnahagnum er ekkert nýtt á Íslandi. En það er dýrt fyrir okkur að leyfa því að vera þannig. Þegar við erum að byggja upp efnahaginn þurfum við einnig að vinna að því að minnka þessar sveiflur. Liður í því er vitanlega að skattleggja þá starfsemi sem starfar hér gott sem skattlaust og í því samhengi má hugsa út í dæmin sem ég nefndi að ofan. Til þess að svo megi verða þurfum við hins vegar að breyta okkar kerfum og loka þeim glufum sem þar eru. Þá er einnig verðugt að huga að því að lögleiða hluta svarta markaðsins sem þegar veltir um 10 milljörðum árlega og veldur miklum skaða í núverandi ástandi. Eitt af vandamálum skattkerfa á flestum stöðum heimsins er að þau ýta undir óhóflega lántöku fyrirtækja. Það er vegna þess að vaxtagreiðslur teljast frádráttarbærar frá tekjuskattstofni fyrirtækja og lækka því skattbyrði, en hlutafjár fjármögnun nýtur ekki slíkra hlunninda. Þessi leitni í óhóflega lántöku getur svo aukið gjaldþrotalíkur fyrirtækja, ýtt undir og dýpkað efnahagskreppur og haft ýmsan samfélagslegan kostnað. Dæmi um slíkan kostnað eru áðurnefnd undanskot tekna til lágskattalanda í gegnum vaxtagjöld. Við þurfum því að horfa til lausna sem jafna stöðu skulda og eiginfjár til þess að ná meiri stöðugleika á efnahaginn. Við eigum ekki að sætta okkur við að sitja föst í kerfi þar sem leyfir skatta undanskot og kyndir undir óstöðugleika. En við þurfum einnig að koma böndum á húsnæðismarkaðinn. Það gengur ekki að eitt stærsta lífskjara mál Íslendinga sé hendingu háð. Fari allt eftir hvort þú ert heppinn með verðlag þegar þú kemst á markaðinn. Munurinn á því að hafa keypt sér húsnæði árið 2002, 2007, 2012 eða 2017 er vægast sagt svakalegur. Sumir hafa komist inn á „góðum“ punkti (m.v. laun var 2002 best af þessum punktum, svo 2012) og fyrir vikið verður lífsbaráttan mun auðveldari restina af ævinni. Aðrir komu inn á verri punkti og líða heldur betur fyrir það. Þetta er óviðunandi. Og heilt yfir hefur verðlag á húsnæði hækkað langt umfram neysluverð og laun seinustu áratugi. Þessu verður að sporna við. Við verðum að auka framboðið og minnka sveiflurnar í framboðinu. En framboðið þarf ekki allt að vera í höndum sölu frá einkaaðilum. Við eigum að vera horfa til þess að ríkið eða lífeyrissjóðir stígi inn með leiguhúsnæði og félagslegum lausnum. Húsnæðisverð á ekki að vera að auka hér á sveiflur í kerfinu og húsnæði á ekki að vera lúxus vara fyrir heppna. Þá þurfum við einnig að reyna ná tökum á þeirri verðbólgu sem alltaf geysir hér á Íslandi sama hvernig viðrar nánast. Það sem hefur keyrt verðbólgu áfram á Íslandi hefur löngum verið íslenska krónan, en þegar gengi hennar lækkar verður innflutningur dýrari sem hækkar svo verðlag. Svo það er fullt tilefni til þess að endurskoða hvort við viljum krónuna. Heilt á litið þurfum við einfaldlega stjórnvöld sem detta ekki alltaf í það að benda á að það séu launahækkanir þeirra lægst launuðu sem setji hér allt úr skorðum, en kippa sér á sama tíma ekkert upp við að gefa forstjórum ríkisfyrirtækja verulegar launahækkanir. Höfundur er viðskiptafræðingur og frambjóðandi í prófkjöri Pírata í Reykjavík 2021.
Aðför ríkisstjórnar Kristrúnar Frostadóttur að flóttafólki Hópur stjórnarkvenna í Solaris Skoðun
Skoðun Reykjavíkurborg á flestar félagslegar íbúðir en Garðabær rekur lestina Heimir Már Pétursson skrifar
Skoðun Hittumst á rauðum sokkum 1. maí Finnbjörn A. Hermannsson,Kolbrún Halldórsdóttir,Magnús Þór Jónsson,Sonja Ýr Þorbergsdóttir skrifar
Skoðun Aðför ríkisstjórnar Kristrúnar Frostadóttur að flóttafólki Hópur stjórnarkvenna í Solaris skrifar
Skoðun Börn á flótta – nýtt líf, nýtt tungumál og nýtt tækifæri í íslenskum grunnskólum Friðþjófur Helgi Karlsson skrifar
Skoðun 30 silfurpeningar dýralækna? 125.000 lítrar af blóði tappaðir af 4088 merum (með valdi), af eiðsvörðum dýralæknum, 2023 Ole Anton Bieltvedt skrifar
Skoðun Opið bréf til heilbrigðisráðherra: Iðjuþjálfar – mikilvægur mannauður í geðheilbrigðisþjónustu framtíðarinnar Erna Rut Elvarsdóttir,Lilja Logadóttir, Rebekka Lind Hjaltadóttir,Sandra Dís Sigurðardóttir skrifar
Skoðun Iðjuþjálfar í leik- og grunnskólum: Tækifæri í baráttunni gegn agavanda og skólaforðun Hekla Björt Birkisdóttir,Hrefna Dagbjört Arnardóttir,Inga Fríða Guðbjörnsdóttir,Íris Kristrún Kristmundsdóttir skrifar
Aðför ríkisstjórnar Kristrúnar Frostadóttur að flóttafólki Hópur stjórnarkvenna í Solaris Skoðun