Grái herinn í góðum gír þrátt fyrir kórónuveiru

Þórunn Sveinbjörnsdóttir, formaður Landsambands eldri borgara segir ótrúlegt æðruleysi fylgja aldrinum. Og telur ofmælt að eldri borgarar landsins séu býsna skelkaðir vegna kórónuveirunnar. En fyrir liggur að hún ógnar helst lífi þeirra sem eldri eru og þeirra sem eru með það sem heitir undirliggjandi sjúkdómar.

„Sýnum tillitssemi. - Eldra fólk er 10 til 15 sinnum líklegra að deyja úr kórónaveirunni. (Svipað og með influensu),“ segir þingmaðurinn Jón Þór Ólafsson á Facebook-síðu sinni.

Vísir hefur rætt við eldri borgarar sem eru býsna skelkaðir og í gær kom fram að Baldur Hermannsson ellilífeyrisþegi telur stjórnvöld draga lappirnar í aðgerðum til að sporna við útbreiðslu kórónuveirunnar. Baldur segir það einfaldlega vegna þess að þeir sem yngri eru telji ekki verra að losna við þurftafrek gamalmenni af fóðrunum, eins og hann orðaði það umbúðalaust. Baldur birti mynd sem sýnir að þeim sem eldri eru er miklu meiri hætta búin.

„Sko, það sem ég upplifi er hin hliðin, ótrúlega æðruleysi sem fylgir aldrinum. Fólk, en ég er 74 og er að umgangast fólk frá 65 upp í 80-90 ára gamalt, er ekki að hamstra matvæli. Það hlustar á útvarp, veit hvað það á að gera sem er að láta ekki hósta framan í sig. Þær eru margar pestir og flensur búnar að ganga yfir sem fólk sem komið er á þennan aldur gjörþekkir,“ segir Þórunn.

Grái herinn í góðum gír

Hún telur að þó dæmi finnist um óttaslegin gamalmenni þá séu það undantekningar fremur en hitt. Og hún nefnir dæmi af handahófi.

„Ég man ekki hvaða ár það var en þegar aids-sjúkdómurinn helltist yfir okkur fór allt á aðra hliðina á Landspítalanum af ótta við Aids. Það þurfti að halda fjölda funda og róa starfsfólkið. Svo uppgötvaðist að þetta smitast ekki nema eftir ákveðnum leiðum,“ segir Þórunn og að þá hafi mannskapurinn róast. Með öðrum orðum: Ótta er best að mæta með upplýsingu og eldri borgarar búi yfir visku og þekkingu sem ávinnst með aldrinum.

„Ég upplifi það að fólk er sátt við sína ævi. Ég skynja ekki ótta í okkar röðum. Frekar að fólk ætli sér að vera varkárt,“ segir Þórunn. Hún bendir á að eldri borgarar fari til dæmis frekar út í búð þegar færri eru að versla. Það gerir fólk meðal annars út af umferðarþunga, en Þórunn ætlar að eldri borgarar skerpa meira á því nú og forðist fjölmenni.

Hinn verðmæti þroski öldungsins

Þegar Vísir náði tali af Þórunni var hún einmitt nýkomin af stjórnarfundi Landsambandsins og þar var verið að ræða stöðuna.

„Upplifunin þar var sú að þetta sé eðlilegt, það að einhverjir verði óttaslegnir. En þá sérstaklega þeir sem búa einir, við hvern eiga þeir að tala? Og þar kemur hjálparsími Rauða krossins til skjalanna,“ að sögn Þórunnar. „Fólk á ekki að hika við að hringja og fá útrás fyrir kvíðatilfinninguna. Það eru mín ráð.“

Hún segir að þar hafi orðið mikil aukning í innhringingum sem gæti reyndar bent til þess að meðal hinna eldri ríki ótti. En, það sé þá heldur meðal þeirra sem eru einir og hafa ekki maka eða aðra til að spjalla við til að ná tökum á óttanum.

„Eldri borgarar eru almennt sáttir við sína ævi. Þetta er fólk sem er lífsreynt. Hefur horft uppá hverja pláguna á fætur annarri, en þetta eru færri sem eru óttaslegnir. Það er mín tilfinning, ég skynja svo oft þetta ótrúlega æðruleysi. Ég hef verið að hrærast í eldri borgara málum nú í sjö ár og hef kynnst því hvernig hann myndast þessi lífsþroski. Hann er verðmætur.“

Hráslagaleg afstaða gagnvart eldra fólki

Ýmsir hafa orðið til að vekja athygli á því að dæmi eru um að menn hafi orðið uppvísir af hráslagalegu og sjálfhverfu tali um að ekki sé ástæða til að óttast, þetta leggist bara á gamalt og veikt fólk. Til að mynda hefur Ólína Kjerúlf Þorvarðardóttir rithöfundur með meiru gert þetta að umtalsefni á sinni Facebook-síðu:

„Svo hefur mér fundist full mikil léttúð yfir því tali -- sem virðist eiga að róa fólk -- að sóttin leggist „bara“ á gamalt fólk og fólk með undirliggjandi sjúkdóma. Það er ekkert „bara“ á bak við tölurnar. Allir yfir sextugu hafa ástæðu til að óttast og undirliggjandi sjúkdómar hrjá fleiri en fólk almennt gerir sér grein fyrir. Á vinnumarkaði er umtalsverður hópur með undirliggjandi sjúkdóma. Það er ekki virðing að tala eins og þessir hópar Íslendinga sé sjálfsagður fórnarkostnaður. Á þetta hafa fleiri bent og ég tek undir það hér,“ segir Ólína.

Þórunn sjálf hefur ekki orðið vör við slíkt tal og gefur ekki mikið fyrir það. Segir að eflaust sé hægt að leggja málin upp með þeim hætti en þetta sé ekki almennt eða ráðandi sjónarmið.

„Alls ekki. Menn væru ekki að setja þetta fjármagn í allar þessar forvarnir, þeir sem eru að koma með þessa pest er fólk á miðjum aldri. Það er verið að vernda fólk. Breiðir ekki úr sér á meðan þegar fólk er sett í sóttkví.“

Fjölmiðlar hafa staðið sig vel

Þórunn er hin stóíska, hún bendir á að Íslendingar hafi ýmis ráð með að eiga við svona farsóttir. Hún nefnir dæmi um Spánsku veikina, sem var afar skæður inflúensufaraldur sem gekk yfir heiminn á árunum 1918 til 1919. „Hún fór aldrei yfir Holtavörðuheiðina. Auðvitað verður að fara varlega ef fólk er með undirliggjandi sjúkdóma. Þá heyri ég að hluti dauðsfalla í Kína sé vegna rangrar lyfjagjafar. Þeir hafa verið að gefa stera og þá verða lungun veikari fyrir. Nei, við verðum að treysta læknafólkinu, erum með mjög vel menntað fólk í læknavísindum.“

Spurð hvort hún telji nóg gert af hálfu stjórnvalda vitnar Þórunn í viðtal við ungan mann sem á fatlað barn, hann sagði að það vanti kannski alltaf eitthvað uppá. En, þetta snúist ekki síst um upplýsingu.

„Ég sé að fólk sem ekki er með tölvulæsi verður ringlað þegar vísað er á heimasíðu landlæknis. En, fjölmiðlar, prent og útvarp, hafa staðið sig gríðarlega vel í að útskýra hlutina til að mæta þeim hópi sem ekki fer inná netið. Þarf að passa uppá að halda því áfram.“

45 þúsund í árslok og kórónaveiran breytir því ekki

Og hún bendir á grein eftir Óttar Guðmundsson sem birtist um helgina þar sem hann talar um fjölmiðlafár, eða hamfarablæti eins og hann kýs að kalla það, vegna kórónuveirunnar.

„En, það getur líka verið fræðandi. Höldum því þar. Ekki vera að hræða fólk.“

Þórunn er sem sagt róleg, reyndar pollróleg og lætur sér hvergi bregða. Og hún segir að svo sé almennt um eldri borgara.

„Við verðum 45 þúsund í árslok og stöndum við það að vera sterk eftir sem áður. Þar er miðað við 67 ára aldur. Þetta er rosalega flott. Neibb, ég býst ekki við að kórónuveiran höggvi skarð í hópinn. Ég trúi að eldri borgarar fari varlega, hlusti og taki vel eftir.“