Segja mikil­vægt að allri leynd af gögnum verði af­létt

Tveir fyrrverandi fulltrúar sjómanna í úrskurðarnefnd sjómanna og útvegsmanna segja mikilvægt að allri leynd af gögnum Verðlagsstofu skiptaverðs verði aflétt. Verið sé að höndla með mikla hagsmuni og mikilvægt að almenningur fái greiðan aðgang að upplýsingum um auðlindir hafsins.

Hlutverk Verðlagsstofu skiptaverðs samkvæmt lögum frá 1998 er að fylgjast með fiskverði og stuðla að réttu uppgjöri á aflahlut sjómanna. Úrskurðarnefnd sjómanna og útvegsmanna hefur síðan það hlutverk að ákveða fiskverð. Víki fiskverð við uppgjör í verulegum atriðum frá því sem algengast er á Verðlagsstofa að taka málið til athugunar. Ef ekki koma fram fullnægjandi skýringar á hún skjóta málinu til úrskurðarnefndar sjómanna og útvegsmanna.

Verðlagsstofan og úrskurðarnefndin hafa verið til umfjöllunar undanfarið vegna upplýsinga þaðan sem komu fram í Kastljóssþætti í mars 2012 þar sem vísað var í skýrslu og sagt frá karfarannsókn Samherja og var fyrirtækið sakað þar um selja dótturfélagi sínu í Þýskalandi karfa á undirvirði á árunum 2010 og 2011 og þannig brotið lög.

Fréttastofa hefur óskað eftir að fá umrædd gögn frá Verðlagsstofu en samkvæmt upplýsingum frá stofnuninni voru þau sett fram í Excelskjali og um að ræða trúnaðargögn.

Að neðan má hlusta á fréttina í heild sinni.

Sömu gögn

Sævar Gunnarsson, fyrrverandi formaður Sjómannasambands Íslands, sem var í úrskurðarnefndinni frá upphafi og til ársins 2014 hefur staðfest að gögnin í Kastljósi séu þau sömu og komu fyrir úrskurðarnefndina á sínum tíma.

Forstjóri Samherja sagði í fréttum í gær að ekki sé um skýrslu að ræða heldur vinnuskjal og Samherji hafi átt að fá að gera athugasemdir við það.

Sævar Gunnarsson segir að í ljós þess hversu mikla hagsmuni sé að ræða þurfi að aflétta leynd af gögnum Verðlagsstofu.

„Það besta sem væri gert fyrir íslenska sjómannastétt og reyndar þjóðfélagið allt væri að Verðlagsstofa skiptaverðs opnaði bara gögnin. Stjórnvöld beittu sér þá fyrir því að breyta lögum þannig að gögnin væru bara opnuð. Það væri það besta.“

Ekki einsdæmi

Guðmundur Ragnarsson, fyrrverandi formaður Félags vélstjóra og málmtæknimanna sat í úrskurðarnefndinni 2008 til 2018 segist einnig hafa séð umrædd gögn en þetta mál hafi ekki verið einsdæmi.

„Það var algengt að við vorum að fá svona mál á okkar borð en í flestum tilfellum varð það lagfært. Auðvitað átti ekki svona mál að koma inná okkar borð ef menn fara að lögum. Ég tel að þetta sé alveg eins nú og þá.

Þetta á ekkert að vera leyndarmál ef stofnun stendur einhvern að verki að vera að svindla þá á viðkomandi náttúrulega að fá refsingu fyrir það. Þetta á að vera uppá borði en ekki undir og svo er mönnum bara klappað á öxlina og beðnir um að gera þetta ekki aftur. Það eru svo miklir fjármunir í húfi,“ segir Guðmundur.