Mælti loks fyrir fjöl­­miðla­frum­­varpinu eftir erfiða með­ferð í ríkis­stjórn

Lilja Alfreðsdóttir, mennta- og menningarmálaráðherra, mælti í kvöld fyrir breytingum á lögum um fjölmiðla á Alþingi. Verði frumvarp hennar samþykkt geta einkareknir fjölmiðlar átt rétt á stuðningi frá hinu opinbera að uppfylltum skilyrðum.

Stuðningurinn myndi annars vegar birtast í formi 18% endurgreiðslu á launakostnaði fjölmiðla vegna ritstjórnarstarfa og hins vegar í sérstökum 4% stuðningi sem tæki einnig mið af launakostnaði.

Skiptar skoðanir um frumvarpið

Fjölmiðlafrumvarp Lilju hefur átt sér langan aðdraganda innan ríkisstjórnarinnar og hefur þó nokkuð borið á andstöðu við frumvarpið innan þingflokks Sjálfstæðisflokksins.

„Það er óhætt að segja að það eru skiptar skoðanir um þessi efni,“ sagði Bjarni Benediktsson, fjármálaráðherra og formaður Sjálfstæðisflokksins, fyrr í mánuðinum þegar hann var spurður hvort einhverjir í þingflokknum hafi lagst alfarið gegn þeim beinu endurgreiðslum sem gert er ráð fyrir í frumvarpi Lilju.

„Þar eru að togast á sjónarmið um það hvernig við tryggjum Ríkisútvarpinu eðlilega umgjörð til þess að það geti rækt þetta mikilvæga hlutverk sem það á að sinna á sama tíma og við sköpum sem eðlilegust starfskilyrði fyrir einkarekna fjölmiðla í landinu.“ Sjálfur sagðist Bjarni heldur hafa viljað fara í „almennari aðgerðir“ en beinar endurgreiðslur til fjölmiðla.

Tekið miklum breytingum

Samkvæmt þingmálaskrá var miðað við að frumvarpinu yrði dreift á Alþingi í september en það var loks lagt fram á Alþingi fyrir tíu dögum síðan. Var óvíst hvort að frumvarpið fengi afgreiðslu fyrir jólafrí. Annan desember síðastliðinn sagði Bjarni Benediktsson að það væri „algjörlega útilokað að klára þetta mál fyrir jól.“

Frumvarpið hefur tekið miklum breytingum í meðferð ríkisstjórnarinnar en í fyrra frumvarpi mennta- og menningarmálaráðherra var til að mynda gert ráð fyrir 25% endurgreiðslu á ákveðnum rekstrarkostnaði fjölmiðla en nú hefur sú tala verið lækkuð í 18%. Áfram er þó gert ráð fyrir að hámarksfjárhæð endurgreiðslna verði 50 milljónir á ári fyrir hvern fjölmiðil.

Í sumar var greint frá því að þingflokkur Sjálfstæðisflokksins hafi lagt mikla áherslu á að fjölmiðlafrumvarpið tæki verulegum breytingum áður en það væri lagt fram að nýju á haustþingi.

Þá hafa sumir þingmenn Sjálfstæðisflokksins sagst vilja leggja meiri áherslu á að endurskoða stöðu RÚV á samkeppnismarkaði til styrkja stöðu einkarekinna fjölmiðla.

Ætlað að efla fjölmiðla

Markmið frumvarpsins er sagt vera að efla einkarekna fjölmiðla, styðja við og efla útgáfu á fréttum, fréttatengdu efni og umfjöllun um samfélagsleg málefni.

Í máli Lilju á þinginu í kvöld kom fram að í frumvarpinu væri gert ráð fyrir að heimilt væri að veita einkareknum fjölmiðlum fjárhagslegan stuðning sem felist í því að endurgreiða þeim hluta þess kostnaðar sem fellur við til að afla og miðla slíku efni.

Sagði hún einnig að gert væri ráð fyrir því að stuðningurinn muni efla blaðamennsku, vandaðan fréttaflutning og upplýsta umræðu, ásamt því að styðja við málstefnu íslenskra stjórnvalda.

Ef frumvarpið er samþykkt fyrir jólafrí er gert ráð fyrri því að lögin taki gildi þann 1. janúar næstkomandi. Næst verður málinu vísað til allsherjar- og menntamálanefndar þingsins eftir að fyrstu umræðu þess lýkur.