Heilbrigðisstarfsmenn uggandi vegna ákæru um manndráp

Íslenskur heilbrigðisstarfsmaður hefur í fyrsta skipti verið ákærður fyrir manndráp af gáleysi vegna vanrækslu eða mistaka sem hann gerði í starfi. Í gær gaf ríkissaksóknari út skaðabótakröfu á hendur Landspítala og refsikröfu á hendur hjúkrunarfræðingi á gjörgæsludeild spítalans vegna manndráps af gáleysi.

Atvikið átti sér stað í október árið 2012. Sjúklingurinn var að jafna sig eftir hjartaaðgerð og var með slöngu, eða svokallaðan ventil, í hálsinum sem þurfti að losa reglulega. Heimildir Fréttablaðsins herma að það hafi af einhverjum ástæðum gleymst að losa hann og því hafi maðurinn kafnað og látið lífið. Við dauðsfallið létu starfsmenn spítalans strax vita að grunur léki á að mistök hefðu valdið dauða mannsins og í kjölfarið var gerð rannsókn á vegum Landlæknisembættisins og lögreglunnar.

Niðurstaða rannsóknar spítalans var að margir samverkandi þættir hefðu valdið mistökum en það er algengasta ástæða mistaka í heilbrigðiskerfinu. Það þýðir að samspil umhverfis, starfsmanna, aðstæðna og í sumum tilfellum sjúklingsins sjálfs skapi augnablik eða kringumstæður þar sem mistök eiga sér stað.

Eftir að lögreglurannsókn lauk var málið sent á borð ríkissaksóknara og nú, tæpu hálfu ári seinna, hefur verið gefin út ákæra í málinu. Yfirmönnum spítalans er mjög brugðið og lýsa stöðunni sem mikilli óvissu fyrir heilbrigðisstarfsmenn.

„Þetta eru ákveðin tímamót, ákveðnar krossgötur,“ segir Sigríður Gunnarsdóttir, framkvæmdastjóri hjúkrunar. „Við erum manneskjur og gerum mistök. Í heilbrigðiskerfinu eru afleiðingarnar aftur á móti alvarlegri en í flestum öðrum störfum. Við höfum síðustu ár reynt að efla öryggismenninguna innan spítalans með því að opna umræðuna um mistök og hvetja fólk til að láta vita af öllu sem fer miður.“

Sigríður segir að til þess að hægt sé að læra af mistökunum þurfi starfsmenn að þora að viðurkenna þau og treysta því að faglega sé tekið á málinu. „Í þessu tiltekna máli brugðust starfsmenn hárrétt við og allir sýndu það traust og heiðarleika sem fyrirfinnst í öryggismenningu.“

Hjúkrunarfræðingurinn sem um ræðir hefur farið í leyfi og getur Sigríður ekki tjáð sig um líðan hennar og stöðu frekar. „En ég get reynt að setja mig í hennar spor og ímyndað mér hvernig það er að vera fyrsti íslenski heilbrigðisstarfsmaðurinn sem fær á sig ákæru í sakamáli. Ég held að allir starfsmenn spítalans finni til með henni núna.“

Getur varðað allt að sex ára fangelsi

Ef mannsbani hlýst af gáleysi annars manns, þá varðar það sektum eða fangelsi allt að sex árum, samkvæmt 215. grein almennra hegningarlaga.

Jón Þór Ólason hæstaréttalögmaður segir dóma byggja fyrst og fremst á hvort gáleysið sé meðvitað eða ómeðvitað, stórkostlegt eða einfalt og hversu alvarlegar afleiðingarnar eru. Einnig séu ríkari kröfur gerðar til sérfræðinga við gáleysismat og hversu mikið háttsemin hafi verið frávik frá starfsháttum, aðgæslu og þekkingu sakbornings.

Þyngsti dómur sem hefur fallið á Íslandi vegna manndráps af gáleysi er þriggja ára fangelsi.