Þegar ís­lenskt aug­lýsingafé leitar til er­lendra tæknirisa

Skjár 1 fagnaði nýverið þriggja ára afmæli samfelldra útsendinga. Á þessum þremur árum hefur verið byggt upp sjálfstætt íslenskt sjónvarp sem stendur á talsvert öðrum grunni en hefðbundnar sjónvarpsstöðvar.

Stöðin er ókeypis, krefst hvorki áskriftar né innskráningar og er dreift beint til almennings í gegnum vefinn, snjallsjónvörp, streymistæki og öpp. Skjár 1 er nú aðgengilegur á flestum helstu snjallsjónvarps og streymiskerfum landsins, meðal annars Apple TV, Android TV, Google TV, LG TV, Samsung TV, Titan OS fyrir Philips og JVC og Amazon Fire TV.

Þessi uppbygging hefur átt sér stað án þess að Skjár 1 njóti þeirrar dreifingar, fjárhagslegu burða eða markaðsstyrks sem stærri fjölmiðlafyrirtæki búa yfir. Verkefnið hefur því frá upphafi byggst á þrautseigju, nýtingu nýrrar tækni og þeirri trú að enn sé pláss fyrir sjálfstæðan íslenskan sjónvarpsmiðil.

Þögn er einnig afstaða

Enginn fjölmiðill er skyldugur til að fjalla um Skjá 1. Ritstjórnir eiga að vera sjálfstæðar og ákveða sjálfar hvaða mál þær telja eiga erindi við lesendur, hlustendur og áhorfendur.

Sú ritstjórnarlega sjálfstjórn breytir þó ekki þeirri staðreynd að val fjölmiðla hefur afleiðingar. Þegar nýr íslenskur fjölmiðill byggir upp dreifikerfi frá grunni, nær aldreifingu í snjalltækjum landsmanna og heldur úti samfelldum útsendingum árum saman án þess að stærstu innlendu miðlarnir telji það fréttnæmt, er eðlilegt að spyrja hvaða starfsemi fær athygli og hvaða starfsemi er látin liggja milli hluta.

Þögn er nefnilega einnig afstaða, jafnvel þótt hún sé ekki sett fram í leiðara eða fréttaskýringu.

Skjár 1 hefur ítrekað sent upplýsingar um þróun stöðvarinnar, nýjar dreifileiðir og dagskrárbreytingar. Við höfum ekki farið fram á lofsamlega umfjöllun eða sérstaka meðferð. Aðeins að starfsemin sé metin á eigin forsendum og að almenningur fái upplýsingar um að hér sé starfrækt ókeypis íslensk sjónvarpsstöð sem hann getur nálgast með einföldum hætti.

Auglýsingaféð fer þangað sem árangurinn fæst

Þegar innlendir miðlar kjósa að upplýsa almenning ekki um tilvist, uppbyggingu og þróun Skjás 1 stendur stöðin frammi fyrir fáum öðrum raunhæfum kostum en að kynna þjónustuna sjálf.

Sú kynning fer nú að verulegu leyti fram í gegnum Facebook, Instagram og aðra erlenda stafræna auglýsingamiðla. Þar er hægt að ná beint til þeirra hópa sem hafa áhuga á kvikmyndum, klassísku sjónvarpsefni og ókeypis sjónvarpsþjónustu. Þar fást jafnframt mælanlegar upplýsingar um birtingar, viðbrögð, heimsóknir á vef og kostnað við að ná til hvers notanda.

Árangurinn hefur verið ótvíræður. Kynning Skjás 1 á samfélagsmiðlum hefur náð langt út fyrir hóp þeirra sem þegar fylgja stöðinni og skilað verulegri aukningu í heimsóknum á vef hennar. Það sýnir að áhuginn er til staðar. Almenningur þurfti einfaldlega að fá upplýsingar um þjónustuna.

Þarna skapast þó sérkennileg staða. Íslenskt fjölmiðlafyrirtæki þarf að greiða erlendum tæknirisum fyrir að koma upplýsingum um íslenska starfsemi til íslensks almennings, vegna þess að innlendir miðlar sýna starfseminni engan áhuga.

Um leið er reglulega rætt um nauðsyn þess að verja íslenska fjölmiðlun og halda auglýsingatekjum innanlands. Það markmið er skiljanlegt og mikilvægt. En ábyrgðin getur ekki eingöngu hvílt á auglýsendum. Innlendir miðlar verða einnig að skapa ástæður fyrir íslensk fyrirtæki til að eiga við þá viðskipti.

Viðskipti og samskipti þurfa að vera gagnkvæm

Skjásýn ehf. hefur takmarkað fjármagn til kynningar, enda er Skjár 1 opin og án áskriftar, auk þess sem stöðin er ekki með auglýsingar á milli kvikmynda og verður að verja því þar sem það skilar árangri. Það væri óeðlilegt að ráðstafa því fjármagni til innlendra miðla sem hafa sjálfir sýnt starfsemi félagsins engan áhuga og ekki talið uppbyggingu þess eiga erindi við almenning.

Þetta snýst ekki um að kaupa sér ritstjórnarlega umfjöllun. Slíkt væri óeðlilegt og færi gegn grundvallarreglum sjálfstæðrar fjölmiðlunar. Þetta snýst um eðlilegt samband milli aðila á sama markaði, gagnkvæma virðingu og þá staðreynd að viðskipti byggjast einnig á trausti og fyrri samskiptum.

Ef þeir miðlar sem nú líta fram hjá Skjá 1 leita síðar til Skjásýnar ehf. eftir auglýsingaviðskiptum, samstarfi, upplýsingum, myndefni eða öðru framlagi verður ekki hjá því komist að líta til þeirrar afstöðu sem þeir hafa sjálfir sýnt félaginu.

Skjásýn mun áfram koma upplýsingum um Skjá 1 til almennings, líklega einungis með aðstoð erlendra miðla framvegis. Við hefðum kosið að stærri hluti þess fjármagns sem fer í kynningu stöðvarinnar yrði eftir í íslensku fjölmiðlakerfi. Til þess þarf hins vegar gagnkvæman vilja.

Eins og gamla orðatiltækið segir:

„Sá sem vill ekki þegar hann fær, fær ekki þegar hann vill.“

Höfundur er forstöðumaður Skjás 1.