Fá Nóbelsverðlaun fyrir uppgötvun á ljósstýrðri erfðatækni Silja Rún Sigurbjörnsdóttir skrifar 5. október 2026 09:39 Deisseroth, Hegemann og Nagel fengu Nóbelsverðlaunin. Sænska vísindaakademían hefur veitt þeim Karl Deisseroth, Peter Hegemann og Georg Nagel Nóbelsverðlaun í lífeðlis- og læknisfræði í ár. Þeir hljóta verðlaunin fyrir uppgötvanir sínar á ljósstýrðum jónagöngum og ljósörvun. Vísindamennirnir þrír fá verðlaunin fyrir uppgötvun sína á ljósstýrðri erfðatækni (e. optogenetics). Í tilkynningu nefndarinnar er því lýst sem aðferð sem gerir kleift að sýna hvernig taugafrumur móta minningar, tilfinningar og hegðun í heila. „Peter Hegemann og Georg Nagel uppgötvuðu einstakt prótein, channelrhodopsin, í einfruma þörungi. Karl Deisseroth umbreytti próteininu í ljósstýrðan rofa fyrir taugafrumur. Verðlaunahafarnir hafa lagt grunninn að nýju tímabili í taugavísindum,“ segir í tilkynningunni. Með því að nota þessa ljósstýrðu erfðatækni er hægt að afhjúpa taugarásir sem stjórna tilteknum minningum, tilfinningum og hegðun sem skipta máli fyrir tauga- og geðsjúkdóma. Í klínískum lækningum er hægt að nota aðferðina í tilraunum til að endurheimta sjón hjá fólki með sjónskerðingu. Deisseroth er við Howard Hughes Medical Institute í Stanford-háskóla, Hegemann við Humboldt-háskólann í Berlín og Nagel við Wurzburg-háskólann í Þýskalandi. Á síðasta ári fengu Mary E. Brunkow, Fred Ramsdell og Shimon Sakaguchi Nóbelsverðlaunin í lífeðlis- og læknisfræði fyrir uppgötvanir sínar varðandi útþol á sviði ónæmisrannsóknar. Nóbelsverðlaun Vísindi Svíþjóð Mest lesið Ekki boðaður á stjórnarfundi: „Þetta hefur aldrei gerst áður í sögu Landsvirkjunar“ Innlent Nóg sé komið af Trump Erlent Lægðin fyrr á ferðinni Veður Fluttur á bráðamóttöku eftir líkamsárás í Skeifunni Innlent Musk segi ósatt um Starlink Erlent „Jón Gnarr er ein mesta prímadonna Íslandssögunnar“ Innlent Skiljanlega skiptar skoðanir á stærstu kerfisbreytingu í áratug Innlent Ekki sjálfsagt að bóka flug með löngum fyrirvara Innlent Upplifa endurtekið áfall vegna dómsins Innlent Bóndinn segist stoltur stunda blóðmerahald Innlent Fleiri fréttir Machado snýr heim eftir nær árs útlegð Hinn grunaði með geðklofa og fluttur á geðdeild Stefna Anthropic fyrir brot á höfundarrétti Presley Loka Vesturbakkanum á kjördag Ísraela Serbar ganga til skyndikosninga Baráttan um Brasilíu Sleit sambandi við föður sinn í ljósi ásakana Nóg sé komið af Trump Musk segi ósatt um Starlink Lést við að bjarga sonum sínum undan straumnum Arnarhreiður Hitlers sviðin rúst Þúsund handteknir og táragasið hvergi sparað Yfir hundrað handteknir í mótmælunum Geta notað drónana til fulls á ný Hafi fengið bréf um ásakanirnar en deildu því ekki með fleirum Minkarækt Dana mun heyra sögunni til Kim fór til Kína Neglt fyrir glugga og lestarstöðvum lokað Ekki enn náðst að slökkva í Arnarhreiðri Hitlers Vopnakapphlaup á Kóreuskaga „Rasísk hryðjuverkaárás“ að mati Macron Arnarhreiður Hitlers stendur í ljósum logum Gríðarlegur viðbúnaður í Frakklandi vegna morgundagsins Segist hafa tryggt staðbundið vopnahlé „Loka“ Vesturbakkanum eftir árás á hermenn Einn látinn eftir mögulega hryðjuverkaárás Thomas Markle sakaður um vörslu barnaníðsefnis Enn einu skipinu sökkt á Svartahafi Flugsamgöngur í lamasessi vegna öflugs fellibyls Saka Kanadamenn um afskipti af kosningunum Sjá meira
Vísindamennirnir þrír fá verðlaunin fyrir uppgötvun sína á ljósstýrðri erfðatækni (e. optogenetics). Í tilkynningu nefndarinnar er því lýst sem aðferð sem gerir kleift að sýna hvernig taugafrumur móta minningar, tilfinningar og hegðun í heila. „Peter Hegemann og Georg Nagel uppgötvuðu einstakt prótein, channelrhodopsin, í einfruma þörungi. Karl Deisseroth umbreytti próteininu í ljósstýrðan rofa fyrir taugafrumur. Verðlaunahafarnir hafa lagt grunninn að nýju tímabili í taugavísindum,“ segir í tilkynningunni. Með því að nota þessa ljósstýrðu erfðatækni er hægt að afhjúpa taugarásir sem stjórna tilteknum minningum, tilfinningum og hegðun sem skipta máli fyrir tauga- og geðsjúkdóma. Í klínískum lækningum er hægt að nota aðferðina í tilraunum til að endurheimta sjón hjá fólki með sjónskerðingu. Deisseroth er við Howard Hughes Medical Institute í Stanford-háskóla, Hegemann við Humboldt-háskólann í Berlín og Nagel við Wurzburg-háskólann í Þýskalandi. Á síðasta ári fengu Mary E. Brunkow, Fred Ramsdell og Shimon Sakaguchi Nóbelsverðlaunin í lífeðlis- og læknisfræði fyrir uppgötvanir sínar varðandi útþol á sviði ónæmisrannsóknar.
Nóbelsverðlaun Vísindi Svíþjóð Mest lesið Ekki boðaður á stjórnarfundi: „Þetta hefur aldrei gerst áður í sögu Landsvirkjunar“ Innlent Nóg sé komið af Trump Erlent Lægðin fyrr á ferðinni Veður Fluttur á bráðamóttöku eftir líkamsárás í Skeifunni Innlent Musk segi ósatt um Starlink Erlent „Jón Gnarr er ein mesta prímadonna Íslandssögunnar“ Innlent Skiljanlega skiptar skoðanir á stærstu kerfisbreytingu í áratug Innlent Ekki sjálfsagt að bóka flug með löngum fyrirvara Innlent Upplifa endurtekið áfall vegna dómsins Innlent Bóndinn segist stoltur stunda blóðmerahald Innlent Fleiri fréttir Machado snýr heim eftir nær árs útlegð Hinn grunaði með geðklofa og fluttur á geðdeild Stefna Anthropic fyrir brot á höfundarrétti Presley Loka Vesturbakkanum á kjördag Ísraela Serbar ganga til skyndikosninga Baráttan um Brasilíu Sleit sambandi við föður sinn í ljósi ásakana Nóg sé komið af Trump Musk segi ósatt um Starlink Lést við að bjarga sonum sínum undan straumnum Arnarhreiður Hitlers sviðin rúst Þúsund handteknir og táragasið hvergi sparað Yfir hundrað handteknir í mótmælunum Geta notað drónana til fulls á ný Hafi fengið bréf um ásakanirnar en deildu því ekki með fleirum Minkarækt Dana mun heyra sögunni til Kim fór til Kína Neglt fyrir glugga og lestarstöðvum lokað Ekki enn náðst að slökkva í Arnarhreiðri Hitlers Vopnakapphlaup á Kóreuskaga „Rasísk hryðjuverkaárás“ að mati Macron Arnarhreiður Hitlers stendur í ljósum logum Gríðarlegur viðbúnaður í Frakklandi vegna morgundagsins Segist hafa tryggt staðbundið vopnahlé „Loka“ Vesturbakkanum eftir árás á hermenn Einn látinn eftir mögulega hryðjuverkaárás Thomas Markle sakaður um vörslu barnaníðsefnis Enn einu skipinu sökkt á Svartahafi Flugsamgöngur í lamasessi vegna öflugs fellibyls Saka Kanadamenn um afskipti af kosningunum Sjá meira