„Ég er hrein­lega mjög hrædd“

„Þetta hefur ekki snúist um að fá nýjan forstjóra. Þetta hefur snúist um hvernig þau losuðu sig við hinn forstjórann sem var bara fullkomlega fær um að sinna sínu starfi og mjög vel liðinn. Þannig að þau eru ekki alveg að skilja hvað það er sem starfsfólkið er að óska eftir og þau hlusta ekki á áhyggjur starfsfólksins.“

Þetta segir Þóra Björk Ingólfsdóttir, sálfræðingur og fráfarandi fagstjóri meðferðarstöðvarinnar Víkur, en mikið hefur gengið á innan SÁÁ síðustu vikur. Tilkynnt var í gær að Baldvina Ýr Hafsteinsdóttir hefði verið ráðin nýr forstjóri SÁÁ en ráðningin kemur í kjölfar þess að starfslokasamningur var gerður við Ragnheiði Huldu Friðriksdóttur.

Ætlað að byggja upp traust

Anna Hildur Guðmundsdóttir, formaður SÁÁ, segir nýja forstjórann vera reynslumikinn stjórnanda sem hafi þekkingu á flóknum rekstri í heilbrigðisþjónustu en hún kemur frá Heilbrigðisstofnun Suðurlands þar sem hún er framkvæmdastjóri heilsugæslu- og forvarnasviðs. Að sögn Önnu er ráðningin mikilvægt skref í því að skapa stöðugleika, byggja upp traust og styrkja samstarfið innan samtakanna.

Starfsfólk meðferðarsviðs hefur mótmælt brotthvarfi fyrri forstjóra og sögðu Þóra og Valgerður Rúnarsdóttir, framkvæmdastjóri lækninga, upp störfum í kjölfarið. Þær gagnrýna formann og framkvæmdastjórn SÁÁ fyrir meint óeðlileg afskipti af faglegu starfi meðferðarsviðsins en formaðurinn hefur vísað slíkum ásökunum á bug.

Fólk komið í veikindaleyfi

Þóra segir að sumt starfsfólk á meðferðarsviði SÁÁ sé farið í veikindaleyfi og fullyrðir að aðeins einn læknir sé eftir starfandi á meðferðarsviði SÁÁ. Hann hafi, líkt og 62 aðrir starfsmenn, lýst yfir vantrausti á núverandi framkvæmdastjórn og Önnu Hildi Guðmundsdóttur, formann SÁÁ.

Aðgerðir þeirra síðustu vikur eru til marks um virðingarleysi að mati Þóru og kallar hún eftir því að formaður og framkvæmdastjórn segi af sér. Stjórnvöld þurfi að stíga inn í þá erfiðu stöðu sem sé uppi hjá SÁÁ og boltinn sé hjá Sjúkratryggingum sem fjármagni þjónustuna og hafi eftirlitshlutverk.

Fleiri séu á leið út

Þóra kveðst hafa áreiðanlegar heimildir fyrir því að fleiri starfsmenn séu á förum frá SÁÁ en landlæknir sagði alvarlega stöðu uppi eftir að þrír stjórnendur á meðferðasviði hættu á stuttum tíma. Þóra hefur gríðarlegar áhyggjur af framtíð starfseminnar.

„Ég er hreinlega mjög hrædd og líður eins og ég sé að pínu að horfa á sökkvandi skip. Það er upplifunin. Ég get ekki lýst því öðruvísi en að þetta séu gífurleg vonbrigði og ótrúleg þrjóska hjá formanni að ætla ekki að líta í eigin barm og fara að hugsa: „Hvenær er ábyrgðin hjá mér og hvað get ég gert til þess að laga ástandið?““

Starfsmönnum líði eins og ekki sé hlustað á þá, að sögn Þóru. Ekki hafi verið tekið mikið mark á vantraustsyfirlýsingu sem á sjöunda tug starfsmanna meðferðarsviðs skrifuðu undir í síðustu viku en þeirra á meðal eru stjórnendur.

Ekki líkleg til að endurvekja traust

„Starfsmenn eru auðvitað mjög reiðir, þeir sem ég hef talað við. Fleiri eru farnir út í veikindaleyfi og treysta sér ekki til að vinna við þessar aðstæður. Ég held að það sé einn starfandi læknir eftir á Vogi sem er nýi fagstjórinn.“ 

Þar á Þóra við um Ólaf Guðmundsson en hann studdi vantraustsyfirlýsinguna á hendur formanni SÁÁ og framkvæmdastjórn samtakanna. Hún telur að þau átti sig ekki á því hversu alvarleg staðan er orðin. 

Formaður og framkvæmdastjórn SÁÁ hafa talað fyrir því að grípa þurfi til aðgerða til að endurvekja traust starfsmanna.

„Það mun ekkert gerast nema þau víki til hliðar og Anna Hildur segi af sér. Það er það eina sem hægt er að gera til þess að þau veki traust, allavega þeirra starfsmanna sem ég hef talað við,“ segir Þóra.

„Þau eiga ekki að komast upp með að geta bolað mjög færum stjórnanda út,“ segir Þóra og á við um Ragnheiði, fyrrverandi forstjóra SÁÁ.

„Það eitt og sér er bara mjög alvarlegt. Það hefur haft gríðarlegar afleiðingar og þau eru ekki tilbúin að taka ábyrgð á því,“ bætir hún við.

Mikið í húfi vegna nýs samnings við Sjúkratryggingar

Telur þú að það væri hægt að vinna áfram með nýjum forstjóra ef stjórnin myndi stíga til hliðar og Anna Hildur formaður?

„Ég myndi auðvitað vilja að Ragnheiður sem var forstjóri fengi bara að halda sínu góða starfi áfram. Hún var mjög vel liðin innan starfsmannahópsins og leiddi svo ótrúlega góðar breytingar að auðvitað á það bara að halda áfram í staðinn fyrir að fá nýjan inn sem þarf að koma sér inn í fyrirtækið, menninguna og hefur í rauninni enga reynslu hjá okkur. Það tekur auðvitað bara sinn tíma og það er líka mjög viðkvæmur tími núna út af samningunum við Sjúkratryggingar,“ segir Þóra. 

Nýr heildarsamningur var gerður milli SÁÁ og Sjúkratrygginga Íslands í fyrra um meðferð við fíknisjúkdómi. Stjórnendur hafa lýst samningnum sem miklu framfaraskrefi en með honum fylgir aukið fjármagn fyrir þjónustuna. Að sögn Þóru leiddi Ragnheiður vinnu sem miðaði að því að fullnægja kröfum nýja samningsins.

„Það er mikið í húfi að standa við og innleiða hann og það er ekkert að gerast með nýju fólki sem þarf auðvitað sinn tíma til að koma sér inn í störfin og læra á starfsemina. Þetta er mjög sérhæfð þjónusta.“

Ekki viss hvort hún geti snúið aftur

Valgerður, fráfarandi framkvæmdastjóri lækninga, hefur gefið til kynna að hún væri tilbúin til að snúa aftur til starfa ef brugðist yrði við kröfum stjórnenda og starfsfólks.

Sérð þú fyrir þér að koma aftur ef framkvæmdastjórn myndi stíga til hliðar og fyrri forstjóri snúa aftur til starfa?

„Ég myndi allavega hugsa um það en ég get ekki alveg sagt til um hvað ég myndi gera akkúrat núna. Það er allavega eina leiðin til þess að það myndi gerast að hlutirnir myndu breytast til baka. En ég er ekki tilbúin að segja að ég myndi gera það einfaldlega vegna þess að þetta hefur tekið mikið á öll þessi ár. Það eru búin að vera mikil átök.

Auðvitað er mér ekki sama hvað verður um SÁÁ eða samstarfsfólk mitt og það er þess vegna sem maður hefur verið að standa í þessu öllu og láta í sér heyra. Það er ekki endilega af því að ég vilji koma aftur. Það er vegna þess að manni er ekki sama um alla þá vinnu sem er búin að fara í það að byggja starfið upp og auðvitað vill maður að það haldi áfram,“ segir Þóra. Hún hefur starfað hjá SÁÁ í áratug.

Stjórnin lítið viljað ræða málið við fjölmiðla

Aðalstjórn SÁÁ var kölluð saman til aukafundar til að fjalla um áðurnefnda vantraustsyfirlýsingu starfsmanna. Í tilkynningu til fjölmiðla eftir hann kom fram að aðalstjórn teldi það vera í forgangi að funda með starfsfólki og tryggja „vinnufrið, öryggi og traust“ innan samtakanna.

Aðalstjórn lýsir í ályktun yfir stuðningi við framkvæmdastjórn SÁÁ í þeirri vinnu sem miði að því að tryggja að heilbrigðisþjónusta samtakanna haldi áfram. Þá sagðist stjórnin ekki ætla að ræða við fjölmiðla um málið.

Formaður SÁÁ hefur sagt að hún líti vantraustsyfirlýsinguna á sig og framkvæmdastjórn alvarlegum augum. Hún vildi á laugardag ekki tjá sig um hvort afsögn kæmi til greina og sagðist trúa því að hægt væri að byggja upp traust þó að staðan væri erfið.

Borið hafi á íhaldssemi innan stjórnar 

Þóra hefur áður sagt í samtali við Vísi að meðferðarstarf SÁÁ hafi tekið miklum breytingum undir stjórn fyrrverandi forstjóra.

„Við vorum komin á svo rosalega góðan stað og vorum búin að gera svo rosalega flotta faglega vinnu.“

Svo hafi farið að bera á íhaldssemi hjá stjórn SÁÁ og vilja til að færa sig aftur í kerfi sem samtökin hafi verið að færa sig frá í mörg ár, að sögn Þóru.

„Það voru bara mjög óraunhæfar hugmyndir um hvernig meðferð og daglegt starf virkar, enda eru þau ekki að vinna á gólfinu eins og við.“

Sent forstjóra óviðeigandi skipanir

Valgerður, fráfarandi framkvæmdastjóri lækninga, sakar stjórn SÁÁ um að hafa viljað losna við Ragnheiði úr forstjórastólnum í nokkurn tíma. Þetta sagði hún í Kastljósi RÚV á þriðjudag.

Valgerður sagði stjórnina hafa haft ákveðnar hugmyndir um starfsemi SÁÁ og viljað að forstjórinn fylgdi þeim eftir. Ragnheiður hafi verið þeim ósammála, sett fagleg mörk og þurft að forgangsraða verkefnum út frá heilbrigðisþjónustunni.

„Það var bara það mikil pressa á forstjórann að gera hluti eftir forskrift hjá þeim, og ég hef séð fyrirmæli í bréfi frá þeim þar sem það er algjörlega óviðeigandi hvað þau eru í raun og veru að skipa henni fyrir að gera,“ sagði Valgerður í Kastljósi.

Deilur áður komið upp hjá SÁÁ

Þetta er ekki í fyrsta sinn sem deilur koma upp milli stjórnar SÁÁ og stjórnenda heilbrigðisþjónustunnar en Valgerður hætti skyndilega sem forstjóri Sjúkrahússins Vogs og framkvæmdastjóri lækninga árið 2020 og vísaði í djúpstæðan ágreining við formann SÁÁ. Hún dró síðar uppsögn sína til baka.

Þóra hefur sagt að sagan endurtaki sig með nýju stjórnarfólki og talað fyrir því að félagasamtök líkt og SÁÁ eigi ekki að stýra heilbrigðisþjónustu. 

„Stjórnin sem hefur verið er yfirleitt fólk sem hefur ekki faglega heilbrigðisþekkingu, hefur í rauninni lítið vit á meðferð, sem er allt í lagi svo lengi sem þau vinna sína vinnu. En það hafa alltaf verið mjög óljós í rauninni skil á milli hversu mikil afskipti stjórnin á að hafa af faglegri meðferð,“ sagði Þóra í samtali við Vísi fyrr í mánuðinum.