Viltu vita hvað virkar? Jón Pétur Zimsen skrifar 14. september 2026 07:00 Til eru íslenskir grunnskólar með stóran fjölbreyttan nemendahóp sem hafa bætt PISA-árangur sinn milli rannsókna. Árangur eins þeirra er slíkur að ef allir skólar næðu sömu niðurstöðum væri Ísland við topp OECD-ríkja. Hvað getum við lært? Hér eru tíu aðgerðir sem flestar eiga sterka stoð í rannsóknum: 1. Foreldrar lesi og tali mikið við börnin fyrstu árin 2-3, að gagnvirkur skjátími sé við frostmark. 2. Börn í leikskólum alist upp við ríkulegt og gott íslenskt málumhverfi. 3. Kennaranám verði algerlega endurskoðað með áherslu á grunnfærni, árangur og tímalengd. 4. Aðalnámskráin verði skýrari og byggi á þekkingu og grunnfærni. 5. Grunnur lestrarkennslu verði kerfisbundin hljóðaaðferð ásamt orðaforða, lesfimi og lesskilningi. 6. Framvinda lestrarnáms verði mæld reglulega í 1.–3. bekk og strax gripið inn í þegar barn dregst aftur úr. 7. Notum beina, skýra og kerfisbundna kennslu. Fáar kennslunálganir eiga jafn víðtækan rannsóknargrunn við uppbyggingu grunnþekkingar og grunnfærni sem ýtir undir sköpun og gangrýna hugsun. 8. Samræmd könnunarpróf verði í 4., 7. og 9. bekk og samræmt lokapróf í 10. bekk þar sem öll viðmið aðalnámskrár eru undir. 9. Endurskoðum algerlega notkun far- og spjaldtölva og færum hefðbundnar bækur aftur inn í skólana. 10. Eflum tengsl, aga, félagsfærni og jákvæðan skólabrag. Fáar þessara breytinga kalla á aukin útgjöld; flestar snúast um breytta forgangsröðun, stefnu og sýn. Skólinn sem ég nefndi í upphafi er meðal ódýrustu grunnskóla landsins á hvern nemanda. Við þurfum ekki alltaf meiri peninga til að bæta skólann. Við þurfum að gera meira af því sem við vitum að virkar. Höfundur er þingmaður Sjálfstæðisflokksins. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Jón Pétur Zimsen PISA-könnun Skóla- og menntamál Mest lesið Hvar eru gögnin að baki ákvörðuninni? Gréta María Grétarsdóttir Skoðun Saklaus uns Diljá ákveður annað Íris Erlingsdóttir Skoðun Heimskuleg leigubremsa eða heimskulegir hagfræðingar? Stefán Ólafsson Skoðun SÁÁ í uppnámi – Mín sýn sem aðstandandi Harpa Hildiberg Böðvarsdóttir Skoðun Styrkleikar barna og ungmenna – grunnur að betri líðan og námsárangri Steinn Jóhannsson Skoðun Hver fær reikninginn? Ingibjörg Isaksen Skoðun Er einkavæðingin hættulegri en gervigreindin? Kristján Logason Skoðun „Samningsfrelsi“ braskara eða leigubremsa? Jón Ferdínand Estherarson Skoðun Þegar kjarabarátta kennara bitnar á börnunum Sigvaldi Egill Lárusson Skoðun Við segjum STOPP - verjum Seyðisfjörð og náttúru Íslands Benedikta Guðrún Svavarsdóttir Skoðun Skoðun Skoðun Gervigreind kallar á nýja hugsun í rekstri Þorsteinn Siglaugsson skrifar Skoðun Grein sálfræðings um að læra að opna sig Dávur í Dali skrifar Skoðun Seðlabankastjóri kominn í bakkgírinn Sigurjón Þórðarson skrifar Skoðun Heimskuleg leigubremsa eða heimskulegir hagfræðingar? Stefán Ólafsson skrifar Skoðun Gervigreindin sparar tíma og peninga Karl Steinar Óskarsson skrifar Skoðun Við segjum STOPP - verjum Seyðisfjörð og náttúru Íslands Benedikta Guðrún Svavarsdóttir skrifar Skoðun Landsvirkjun ætti að fjárfesta í íslensku reikniafli Sigvaldi Einarsson skrifar Skoðun Hvar lendir sleggjan næst? Þorgrímur Sigmundsson skrifar Skoðun Gaur! Vertu töffari! Sveinn Waage skrifar Skoðun Mjög góður árangur fyrirbyggjandi ónæmisaðgerða gegn RSV hjá ungum börnum Valtýr Stefánsson Thors skrifar Skoðun Hver fær reikninginn? Ingibjörg Isaksen skrifar Skoðun Styrkleikar barna og ungmenna – grunnur að betri líðan og námsárangri Steinn Jóhannsson skrifar Skoðun Hvar eru gögnin að baki ákvörðuninni? Gréta María Grétarsdóttir skrifar Skoðun Er einkavæðingin hættulegri en gervigreindin? Kristján Logason skrifar Skoðun Saklaus uns Diljá ákveður annað Íris Erlingsdóttir skrifar Skoðun Sameining lögregluumdæma – Tækifæri fyrir Búðardal Guðbrandur Tumi Gíslason skrifar Skoðun „Samningsfrelsi“ braskara eða leigubremsa? Jón Ferdínand Estherarson skrifar Skoðun Einkunnakerfi í öngstræti Jón Pétur Zimsen skrifar Skoðun Ekki einu sinni Margrét Einarsdóttir getur fullyrt það Erna Bjarnadóttir skrifar Skoðun Ég gerði tilraun til lýðræðislegrar uppreisnar í VG Hlynur Már Ragnheiðarson skrifar Skoðun Til varnar tjáningarfrelsi Hallmundur Albertsson skrifar Skoðun Hefur þú áhuga á námsárangri og líðan barna í Garðabæ? Almar Guðmundsson,Margrét Bjarnadóttir skrifar Skoðun Við getum í rauninni ekki tapað Hjörtur J. Guðmundsson skrifar Skoðun SÁÁ í uppnámi – Mín sýn sem aðstandandi Harpa Hildiberg Böðvarsdóttir skrifar Skoðun Skaðaminnkun í sautján ár – og þörfin enn mikil Sóley Kristín Guðbjartsdóttir skrifar Skoðun Verður Grensásvegur hjarta tónlistar í Reykjavík? Magnea Gná Jóhannsdóttir skrifar Skoðun Þegar kerfið verður hluti af vandanum Arna Hrönn Aradóttir ,Sigríður Arndís Jóhannsdóttir skrifar Skoðun Aðför að ferðaþjónustunni Helgi Kjartansson skrifar Skoðun Farsæld barna verður ekki tryggð án fjármagns Jóhanna Erla Guðjónsdóttir skrifar Skoðun Endurhæfum Reykjalund - Þakkir frá stjórn Hollvina Reykjalundar Júlíus Þór Jónsson,Bárður H. Tryggvason,Erna Arnardóttir,Kolbrún Þorsteinsdóttir,Örn Kjærnested skrifar Sjá meira
Til eru íslenskir grunnskólar með stóran fjölbreyttan nemendahóp sem hafa bætt PISA-árangur sinn milli rannsókna. Árangur eins þeirra er slíkur að ef allir skólar næðu sömu niðurstöðum væri Ísland við topp OECD-ríkja. Hvað getum við lært? Hér eru tíu aðgerðir sem flestar eiga sterka stoð í rannsóknum: 1. Foreldrar lesi og tali mikið við börnin fyrstu árin 2-3, að gagnvirkur skjátími sé við frostmark. 2. Börn í leikskólum alist upp við ríkulegt og gott íslenskt málumhverfi. 3. Kennaranám verði algerlega endurskoðað með áherslu á grunnfærni, árangur og tímalengd. 4. Aðalnámskráin verði skýrari og byggi á þekkingu og grunnfærni. 5. Grunnur lestrarkennslu verði kerfisbundin hljóðaaðferð ásamt orðaforða, lesfimi og lesskilningi. 6. Framvinda lestrarnáms verði mæld reglulega í 1.–3. bekk og strax gripið inn í þegar barn dregst aftur úr. 7. Notum beina, skýra og kerfisbundna kennslu. Fáar kennslunálganir eiga jafn víðtækan rannsóknargrunn við uppbyggingu grunnþekkingar og grunnfærni sem ýtir undir sköpun og gangrýna hugsun. 8. Samræmd könnunarpróf verði í 4., 7. og 9. bekk og samræmt lokapróf í 10. bekk þar sem öll viðmið aðalnámskrár eru undir. 9. Endurskoðum algerlega notkun far- og spjaldtölva og færum hefðbundnar bækur aftur inn í skólana. 10. Eflum tengsl, aga, félagsfærni og jákvæðan skólabrag. Fáar þessara breytinga kalla á aukin útgjöld; flestar snúast um breytta forgangsröðun, stefnu og sýn. Skólinn sem ég nefndi í upphafi er meðal ódýrustu grunnskóla landsins á hvern nemanda. Við þurfum ekki alltaf meiri peninga til að bæta skólann. Við þurfum að gera meira af því sem við vitum að virkar. Höfundur er þingmaður Sjálfstæðisflokksins.
Skoðun Við segjum STOPP - verjum Seyðisfjörð og náttúru Íslands Benedikta Guðrún Svavarsdóttir skrifar
Skoðun Mjög góður árangur fyrirbyggjandi ónæmisaðgerða gegn RSV hjá ungum börnum Valtýr Stefánsson Thors skrifar
Skoðun Styrkleikar barna og ungmenna – grunnur að betri líðan og námsárangri Steinn Jóhannsson skrifar
Skoðun Hefur þú áhuga á námsárangri og líðan barna í Garðabæ? Almar Guðmundsson,Margrét Bjarnadóttir skrifar
Skoðun Þegar kerfið verður hluti af vandanum Arna Hrönn Aradóttir ,Sigríður Arndís Jóhannsdóttir skrifar
Skoðun Endurhæfum Reykjalund - Þakkir frá stjórn Hollvina Reykjalundar Júlíus Þór Jónsson,Bárður H. Tryggvason,Erna Arnardóttir,Kolbrún Þorsteinsdóttir,Örn Kjærnested skrifar