Hroð­virknis­legt hljóð og klisjur setja strik í reikninginn

Hvar er draumurinn? er hugarfóstur Höskuldar Þórs Jónssonar, sem er allt í senn leikstjóri, handritshöfundur og klippari myndarinnar. Þar að auki er hann framleiðandi myndarinnar ásamt kærustu sinni, Heklu Nínu Hafliðadóttur. Kvikmyndin er frumraun Höskuldar sem hefur verið virkur í leikhússenunni og kom að stofnun sviðslistahússins Afturámóti.

Höskuldur hefur leikstýrt nokkrum söngleikjum með tónlist eftir íslenskar hljómsveitir á síðustu árum, þar á meðal Með allt á hreinu í Háskólabíói í sumar. Höskuldur gerði söngleik úr lögum Sálarinnar hans Jóns míns með nemendum Verslunarskólans árið 2023 og hefur síðan þá verið að þróa kvikmynd upp úr söngleiknum.

Fjöldi ungra leikara fer með burðarhlutverk í kvikmyndinni. Mikael Kaaber og Sigríður Ragnarsdóttir eru í aðalhlutverkum og þeim til halds og trausts eru Berglind Alda Ástþórsdóttir, Kolbeinn Sveinsson, Mímir Bjarki Pálmason, Ingi Þór Þórhallsson og Hrafnhildur Ingadóttir. Reyndari kanónur koma einnig fyrir, Salka Sól Eyfeld og Sálar-meðlimirnir Stefán Hilmarsson og Guðmundur Jónsson.

Hvar er draumurinn? var frumsýnd 3. september síðastliðinn og er sýnd í Sambíóunum, Smárabíói og Laugarásbíói.

Glymskrattasöngleikur um unga elskhuga

Söngleikir eru sígild kvikmyndagrein og skiptast almennt í tvennt. Annars vegar hefðbundna söngleiki með frumsaminni tónlist, svo sem La La Land og Með allt á hreinu. Hins vegar glymskrattasöngleiki (e. juke-box musicals) þar sem notuð er tónlist sem fyrir er.

Glymskrattasöngleikir nýta gjarnan tónlist ákveðins tónlistarmanns eða hljómsveitar til að segja sögu, svo sem í Mamma Mia! eða Across the Universe. Hvar er draumurinn? fellur í þennan seinni flokk og nýtir tónlist Sálarinnar til að segja sögu persónanna.

Höskuldur hefur sjálfur sagst sækja innblástur til eldri kvikmynda á borð við Grease, Með allt á hreinu og Sódómu Reykjavík og sést það í beinum og óbeinum tilvísunum. Sambandið milli aðalpersónanna tveggja ber ákveðinn Grease-keim þar sem strákurinn er í „ókræsilegum“ félagsskap en stúlkan lifir vernduðu forréttindalífi. Ummerki hinna myndanna tveggja sjást í stemmingunni sem er kölluð fram í myndinni.

Hvar er draumurinn? er ástarsaga sem gerist í Reykjavík á tíunda áratug síðustu aldar og fjallar um tvær ungar manneskjur, söngvarann Bjart (Mikael Kaaber) og ballettdansarann Hófí (Sigríði Ragnars) sem þrá bæði annað líf en það sem þau lifa. 

Bjartur syngur reglulega á skemmtistaðnum Sódómu þegar hann er ekki að hanga með vinum sínum, Drífu (Berglindi Öldu), Atla (Kolbeini Sveins) og Tony (Mími Bjarka). Bjart dreymir um að fara í leiklistarnám og fer í prufu fyrir skóla erlendis en veit að draumurinn er fjarlægur. Ballettdansarinn Hófí er orðin þreytt á sínu atburðalitla lífi sem einkennist af dansæfingum, ströngum lærdómi og þurrum teboðum. 

Bjartur og Hófi rekast hvort á annað og fella hugi saman, ströngum föður hennar (Stebba Hilmars) til mikillar armæðu. Á sama tíma berast þær fregnir að loka eigi skemmtistaðnum Sódómu vegna skulda eigandans Kötu (Sölku Sólar) þannig að Bjartur og vinir hans ákveða að taka málin í eigin hendur.

Vanþróað samband og hávær hljóðblöndun

Strákur á jaðrinum og stelpa úr forréttindastöðu, strangi faðirinn og staðurinn sem þarf að bjarga. Þetta eru ekki frumlegustu sagnaminnin enda eru söngleikjamyndir sjaldan mjög frumlegar. Þær falla frekar inn í hefðbundinn strúktur og gefa tónlistinni sviðsljósið. Það á sannarlega við um þessa mynd.

Óhætt er að segja að tónlistin fái að njóta sín því allir helstu slagarar Sálarinnar eru teknir fyrir í um fimmtán til tuttugu söngatriðum. Fyrir áhorfið gerði undirritaður sér ekki grein fyrir því hvað sveitin ætti mörg sígild lög og gaman að þeim sé lyft svona upp.

Stærsti gallinn við tónlistina er hins vegar hljóðvinnslan sem er verulega ábótavant. Hljóðfærin, sérstaklega trommur og gítarar, eru í mörgum laganna svo hátt stillt miðað við restina að maður fær nánast illt í eyrun af hávaðanum. Það skemmir töluvert upplifunina og er mikill ókostur þegar stærstur hluti myndarinnar er undirlagður tónlist.

Tónlistaratriðin verða sömuleiðis hálfgerð hækja fyrir Höskuld hvað söguna varðar. Nokkrum sinnum koma margar tónlistarsenur í röð án almennilegs uppbrots. Taktur myndarinnar verður fyrir vikið ójafn og tónlistarsenurnar fá ekki andrými til að njóta sín. Sum laganna virðast jafnframt hugsuð einungis fyrir stemminguna en ekki frásögnina. Lög í söngleikjum eiga að ýta sögunni áfram og þróa persónurnar en maður finnur takmarkað fyrir því hér.

Þetta birtist hvað skýrast í sambandi Bjarts og Hófíar sem er ekki nægilega þróað þegar það á að vera kjarni myndarinnar. Bjartur og Hófí hittast fyrst í byrjun myndar í frábærri „meet cute“-senu og skiptast þar á örfáum orðum. Þau hittast aftur í mýflugumynd á skemmtistaðnum Sódómu og hann býður henni í bíó. Á stefnumótinu syngja þau svo saman skemmtilegan dúett og eru í kjölfarið orðin par án þess að áhorfendur hafi almennilega fengið að sjá þau eiga samskipti saman nema í söng. 

Þetta er vissulega söngleikur en áhorfendur verða samt að fá að kynnast þeim sem pari. Sambandið er nánast alfarið sýnt í gegnum söng og þó textar Sálarinnar séu ágætir þá kynnist maður persónunum takmarkað. Maður fær enga tilfinningu fyrir því hvað laðar þau hvort að öðru eða þá hvað bindur þau saman sem par. 

Hófí er sérstaklega vanþróuð persóna, eiginlega tvívíð. Hún þráir eitthvað meira en sitt slétta og fellda líf en áhorfendur fá aldrei vita hvað það nákvæmlega er. Að myndinni lokinni er maður engu nær um hennar drauma eða ástríður nema þá að hún elskar Bjart.

Parið er innblásið af Sandy og Danny í Grease en þar eru persónurnar dregnar mun skýrari dráttum og með almennilega söguboga. Það er erfiðara að kyngja klisjunum þegar þær hafa ekkert meira við sig. Þótt samband Bjarts og Hófíar sé vanþróað verður samt að segjast að kemistrían milli Mikaels og Sigríðar er ansi góð. 

Vinirnir standa upp úr

Áhorfendur fá hins vegar nægan tíma með vinum Bjarts á Sódómu, þeim Tony, Drífu og Atla. Þar er hinn stóri þráður myndarinnar sem snýr að yfirvofandi gjaldþroti Sódómu og tilraunum vinanna til að bjarga staðnum. Leikararnir þrír skila góðri frammistöðu sem birtist ekki síst í því hvað vinahópurinn er sannfærandi eining. 

Mímir Bjarki leikur hvatvísa og fúla leðurjakkatöffarann Tony og kemur óörygginu og pirringnum vel til skila í sínum leik. Tony er sá eini þeirra sem fær almennilegan söguboga. 

Rétt eins og Hófí er Drífa heldur rýr persóna, lítið meira en trausta vinkonan sem er til staðar fyrir vini sína. Berglind Alda gerir þó mikið úr litlu, situr vel í karakternum, gefur Drífu ákveðinn presens og syngur sín lög vel.

Óumdeilanlegur senuþjófur myndarinnar er Kolbeinn Sveinsson í hlutverki furðufuglsins Atla með sínar ljósu strípur og undarlegu orku. Atli bryddar stöðugt upp á furðulegum umræðuefnum eða óvæntum vinklum. Kolbeinn býr yfir sterkri gríntaug, frábærum tímasetningum og sprautar vel þegnum húmor inn í söguna.

Heilt yfir er leikhópurinn nokkuð jafn og lítið um stór feilspor. Fyrir utan stærstu hlutverkin má sérstaklega nefna Molly Mitchell sem leikur vel stífu ballerínuna Freyju, Inga Þór sem trygga og vansæla húsvörðinn Davíð og Stebba Hilmars sem er nokkuð krúttlegur sem strangi faðirinn. Salka Sól dregur stysta stráið með karakternum Kötu sem er ein stór klisja og hefur frekar lítið við sig, fyrir utan nokkur góð lög.

Vinirnir reyna hvað þeir geta til að bjarga Sódómu og leggja allt undir. Ástarsambandið tvinnast auðvitað saman við þann þráð þegar líður að hápunkti myndarinnar. Sú flétta einkennist af leikhúslegu melódrama sem gerir lokahnykkinn fyrir vikið dálítið kjánalegan. Þar finnst manni eins og Höskuldur hefði þurft að fjarlægjast leikhúsið meira og finna eitthvað sem virkaði betur á skjánum.

Niðurstaða

Hvar er draumurinn? er skemmtileg mynd þrátt fyrir að vera ekki fullkomin. Verkið er frumraun fjölmargra þeirra sem koma að henni, þar á meðal Höskuldar sem er í senn leikstjóri, handritshöfundur og klippari. Af þessum þremur hlutverkum er leikstjórnin hvað sterkust enda nær hann fram mörgum góðum frammistöðum hjá leikhópnum. Klippingin er misjöfn, ágæt í kraftmeiri senum en svo er fulloft feidað í svart. Allrasíst er svo handritið sem hefði þurft að styrkja og þróa betur.

Útlit myndarinnar ber þess ekki merki að myndin hafi verið gerð án styrkja. Staðarval myndarinnar er frábært, búningarnir sannfærandi og svo er litgreiningin afar fagmannlega gerð. Kóreógrafía og myndataka í tónlistarsenunum lukkast misvel. Þegar kemur að rólegri einsöngsatriðum verður uppbygging þeirra og myndataka heldur flöt. Reynsla Höskuldar úr dansi og leik nýtist hins vegar vel í stærri hópatriðum þar sem tekst að búa til góða dýnamík með klippingu og danshreyfingum.

Leikarar myndarinnar eru sterkasti hlekkurinn og ná þar margir að gera mikið úr litlu. Mikael Kaaber er orðinn einn fremsti hjartaknúsari þjóðarinnar og á auðvelt með að fanga áhorfendur. Sigríður Ragnarsdóttir, sem er á lokaári á leikarabraut í LHÍ, á flotta frumraun á stóra skjánum og verður gaman að fylgjast með henni. Berglind Alda og Mímir Bjarki eru bæði mjög pottþétt í sínum rullum og það er svo Kolbeinn Sveinsson sem stelur senunni trekk í trekk.

Fyrir utan mislukkaða hljóðvinnslu (sem þyrfti sannarlega að bæta úr) er tónlistin í myndinni frábær. Lög Sálarinnar standa fyrir sínu og leikararnir setja sinn svip á þau. Fremstur meðal jafningja er Ingi Þór sem syngur tvö lög gullfallega með sinni blíðu söngrödd. 

Hvar er draumurinn? er skemmtilegt bíó með prýðilegum leikurum, sígildum slögurum og góðu dassi af húmor. Það er mikið þrekvirki að koma svona verkefni úr vör án styrkja og með ástríðuna eina að vopni. Höskuldur Þór á þar mikið hrós skilið og verður gaman að sjá hvað hann tekur sér fyrir hendur næst.