Brjóstsviði á sumrin – þegar meltingin fer í sumar­frí

Margir tengja sumarfrí við slökun og endurhleðslu. Samt finna fjölmargir fyrir auknum brjóstsviða, uppþembu, óþægindum eftir mat eða almennri vanlíðan frá meltingarfærum yfir sumarmánuðina. Það kann að hljóma þversagnakennt, en þrátt fyrir að við séum í fríi er líkaminn ekki endilega í fríham.

Sumarið felur oft í sér ferðalög, breyttar daglegar venjur, svefntruflanir, fjölskylduábyrgð og meiri félagslegar skuldbindingar. Foreldrar þekkja vel að sumarfrí barna getur verið jafn krefjandi og það er skemmtilegt. Líkaminn upplifir slíkar breytingar sem álag, jafnvel þótt þær séu jákvæðar.

Þegar streitan sækir að fær meltingarkerfið oft ekki sömu athygli frá líkamanum og við venjulegar aðstæður. Framleiðsla magasýru og meltingarensíma getur orðið minni og meltingin því ekki eins skilvirk. Þá getur matur sem við borðum daglega án vandræða allt í einu valdið þyngslatilfinningu, uppþembu eða brjóstsviða eftir máltíðir.

Þetta á sérstaklega við um stórar og flóknar máltíðir. Grillveislur, hlaðborð, eftirréttir, áfengi og sífellt nart yfir daginn geta verið meira álag á meltingarkerfið en við gerum okkur grein fyrir. Feitur matur dvelur lengur í maganum og hægir á magatæmingu. Þegar maginn er fullur í lengri tíma eykst þrýstingur upp að vélinda og líkurnar á bakflæði aukast. Þess vegna upplifa margir meiri brjóstsviða eftir grillmat, hamborgara, rjómasósur eða aðrar þungar máltíðir.

Áfengi getur einnig haft áhrif á eðlilega starfsemi neðri vélindahringvöðvans sem á að halda magainnihaldi niðri. Þegar sá vöðvi slakar meira á en æskilegt er verður auðveldara fyrir magainnihald að ferðast upp í vélinda og valda sviða.

Þegar brjóstsviði lætur á sér kræla er algengt að fólk leiti beint í magasýrulækkandi lyf, þótt það taki slík lyf ekki reglulega. Áður en farið er þá leið getur hins vegar verið vert að gefa meltingunni aðeins meiri athygli. Stundum er meltingarkerfið einfaldlega undir meira álagi en venjulega og þá geta einfaldar breytingar á matarvenjum og lífsstíl skipt verulegu máli.

Hér eru nokkur ráð sem geta hjálpað:

• Forðastu að borða þar til þú ert alveg pakksödd/saddur
• Veldu einfaldari máltíðir þegar meltingin er viðkvæm
• Takmarkaðu eða slepptu áfengi ef þú finnur fyrir einkennum
• Farðu í stuttan göngutúr eftir máltíð í stað þess að leggjast niður
• Borðaðu hægar og tyggðu matinn vel

Ef þú vilt prófa einföld bjargráð áður til að líða aðeins betur í sumar þá eru hér nokkur úrræði sem margir finna að geti hjálpað. Sumir upplifa að hreint sódavatn rói óþægindi. Aðrir kjósa að fá sér þynnt eplaedik, til dæmis eina matskeið í vatnsglasi, eða sítrónuvatn. Einnig getur verið gott að fá sér epli eftir máltíð ef óþægindi gera vart við sig. Mikilvægt er að borða það hægt og tyggja vel.

Mitt besta ráð er þó að tileinka sér aðeins suðrænni matarvenjur yfir sumarið. Setjast niður, njóta matarins og gefa sér tíma. Byrja á salatinu, halda síðan áfram með próteingjafann og klára að lokum kartöfluna eða annað meðlæti. Með því að hægja aðeins á sér fær meltingarkerfið betra tækifæri til að vinna sitt starf.

Meltingin er oft spegill á það hvernig okkur líður. Ef við gefum okkur tíma til að borða í rólegheitum, njóta matarins og draga aðeins úr hraðanum þá getur maginn verið aðeins hamingjusamari í skemmtilegum ævintýrum sumarsins.

Höfundur er næringarfræðingur.