Saman byggjum við von

Í dag 17. mars er Alþjóðadagur félagsráðgjafar og í tilefni dagsins taka félagsráðgjafar um allan heim höndum saman og minna á sameiginleg skilaboð. Í ár snúast þau um að byggja saman von og sátt: Harambee-ákall til að sameina klofið þjóðfélag. (e. Co-Building Hope and Harmony: A Harambee Call to Unite a Divided Society). Harambee er swahilísk orðtak um samstarf og samhjálp sem hvetur okkur til að koma auga á þær mikilvægu breytingar sem verða þegar fólk vinnur saman. Við sjáum þess merki allt í kringum okkur þegar vel er að gáð. Að sama skapi leysum við ekki þær áskoranir sem við stöndum frammi fyrir um allan heim með einni manneskju, fagstétt eða þjóðfélagi.

Félagsráðgjafar eru til staðar á öllum sviðum samfélagsins og um allan heim. Þeir starfa til dæmis á sjúkrahúsum og skólum, í félagsþjónustu sveitarfélaga og fangelsum, meðal flóttafólks, fatlaðra og aldraðra. Þeir ganga með fólki á erfiðustu stundum þess og hjálpa því að finna leiðina áfram. Þessi nálgun, að vera við hlið annarra frekar en að leiðbeina að ofan, er kjarni fagmennsku og áherslu á mannréttindi sem einkennir starfið.

Hér á landi standa félagsráðgjafar frammi fyrir margþættum áskorunum, svo sem vaxandi þrýstingi á þjónustukerfi, húsnæðisvanda sem bitnar harðast á þeim sem eru þegar í viðkvæmri stöðu og sífellt meiri þörf fyrir velferðarþjónustu á öllum sviðum, ekki síst geðheilbrigðisþjónustu. Á alþjóðavísu er myndin sambærileg þar sem loftslagsbreytingar, flótti undan stríðsátökum og efnahagslegt ójafnræði krefst þess að réttlæti og sjálfbærni séu í huga allra þeirra sem vinna að velferð einstaklinga.

Velferðarmál og umhverfismál tengjast órjúfanlegum böndum. Mannleg reisn, þátttaka í lýðræðislegu samfélagi, friður og sjálfbærni eru ekki aðskilin markmið heldur samofin heild. Félagsráðgjöf sem faggrein ber þar sérstaka ábyrgð en ekki er hægt að tala um velferð einstaklingsins án þess að horfa til þess umhverfis og þeirra kerfa sem hann lifir í.

Grundvöllur félagsráðgjafar er virðing fyrir manngildi og sérstöðu hvers einstaklings og trú á getu hans til að nýta hæfileika sína til fullnustu. Fagmennska í félagsráðgjöf þýðir að standa vörð um mannréttindi, ekki bara í orðum heldur í hverri ákvörðun, hverju samtali og hverri skýrslu. Það þýðir að byggja upp tengsl sem eru grundvöllur allra breytinga. Tengsl milli einstaklinga og fjölskyldna, milli borgara og þjónustustofnana, milli samfélaga og ríkisvaldsins. Án þessara tengsla er engin sjálfbær lausn möguleg.

Á alþjóðadegi félagsráðgjafar 2026 hvetjum við öll til þess að ganga lengra en faglegar skyldur krefjast, að vera meðvituð um hvernig við tengjumst öðrum, hvernig við hlustum, hvernig við eflum von. Þegar við stöndum saman, og gerum það af heiðarleika og með samkennd, er engin áskorun of stór.

Höfundur er félagsráðgjafi MPA og formaður FÍ.