Blómin í haganum og börnin í boxinu

Reykjavíkurborg gaf nýverið út drög að aðgerðaáætlun um líffræðilega fjölbreytni. Þar er rætt um mikilvægi þess að vernda vistkerfi, fylgjast með þróun tegunda og tryggja að lífríki borgarinnar fái að dafna.

Allt eru þetta góð og gild markmið.

En á meðan borgin leggur mikla áherslu á að vernda fjölbreytileika plantna og dýra vaknar óhjákvæmilega spurning:

Af hverju gildir þessi hugsun ekki þegar kemur að börnunum í skólum borgarinnar?

Sannleikurinn er sá að á meðan Reykjavík talar hátt um líffræðilega fjölbreytni virðist hún eiga mun erfiðara með að takast á við mannlegan fjölbreytileika.

Kerfi sem hentar bara sumum börnum

Á síðustu árum hefur Reykjavíkurborg ýtt áfram hugmyndum um opnar kennslustofur, stór sameiginleg rými, mötuneyti og sveigjanlegt skólaumhverfi.

Það kann að virka fyrir sum börn. En fyrir mörg önnur er þetta einfaldlega óstarfhæft umhverfi.

Börn með einhverfu, ADHD eða skynjunarvanda þurfa oft ró, skýra ramma og afmörkuð rými til þess að geta lært og liðið vel. Í staðinn eru þau sett inn í hávaðasöm opin rými þar sem áreiti er stöðugt. Það þarf ekki sérfræðing til þess að sjá að slíkt hentar ekki öllum.

Ef borgin hannaði náttúruverndarsvæði sem virka aðeins fyrir eina tegund fugla eða blóma en það myndi á sama tíma ýta öðrum út úr vistkerfinu væri það kallað misheppnuð náttúruvernd.

Þegar þetta gerist í skólakerfinu virðist enginn bera ábyrgð.

Skólaforðun, vandamál sem kerfið vill ekki sjá

Á sama tíma eru sífellt fleiri foreldrar að glíma við skólaforðun barna sinna.

Þrátt fyrir að umræðan hafi aukist hefur Reykjavíkurborg ekki lagt í markvissar rannsóknir á vandanum, hvað þá aðgerðir til að takast á við hann.

Við vitum ekki hversu mörg börn eru í skólaforðun, hvaða hópar eru helst í þeim vanda og hvað þá hvaða aðstæður í skólanum sjálfum kunna að spila þar inn í.

Þetta er merkilegt í ljósi þess að borgin leggur mikla áherslu á vöktun og rannsóknir þegar kemur að líffræðilegri fjölbreytni. Þar er allt mælt, skráð og kortlagt. En þegar kemur að börnum virðist áhuginn á gögnum vera mun minni.

Skortur á úrræðum og langir biðlistar

Á sama tíma hafa foreldrar ítrekað bent á skort á sértækum úrræðum í skólum borgarinnar. Pláss í einhverfudeildum eru allt of fá, sérskólar eru yfirfullir og þeim hefur ekkert fjölgað. Biðlistar eftir stuðningi, talþjálfun og annarri þjónustu eru langir. Innflytjendur fá ekki nógu góða móttöku né utanumhald og sérfræðingar í þessum málefnum sem starfa með börnunum eru sjaldséðir.

Þetta er ekki bara vandamál fyrir þessi tilteknu börn heldur líka fyrir hin börnin í skólanum, fyrir kennarana og ekki síst fjölskyldurnar takast á við afleiðingarnar.

Fjölbreytileiki sem slagorð

Í stefnu borgarinnar er oft talað um fjölbreytileika. En fjölbreytileiki er ekki bara fallegt orð í stefnumótunarskjölum. Hann krefst þess að kerfið sé hannað fyrir ólík börn með ólíkar þarfir.

Skólakerfi Reykjavíkur virðist byggt á þeirri forsendu að öll börn eigi að passa inn í sama mót. Og þau sem gera það ekki þurfa að aðlagast eða hreinlega falla út úr kerfinu.

Hvað ef börnin væru vistkerfi?

Myndi Reykjavíkurborg nálgast skólakerfið með sömu hugsun og er til grundvallar í áætlun hennar um líffræðilega fjölbreytni myndi hún byrja á einföldum spurningum:

·Hvaða börn eru að blómstra í skólunum?

·Hvaða börn eru að dragast aftur úr?

·Hvaða börn og hversu mörg eru í skólaforðun?

Og síðan myndi hún safna gögnum, rannsaka vandann og grípa til markvissra aðgerða.

Þess í stað virðist ríkja afneitun gagnvart vandanum. Ef við skoðum ekki vandann þá er hann ekki til staðar.

Borg sem vill vera framsækin

Reykjavíkurborg vill gjarnan líta á sig sem framsækna borg sem tekur umhverfismál alvarlega. Það er gott. En ef borg sem leggur svo ríka áherslu á fjölbreytileika í náttúrunni getur ekki tryggt að ólík börn fái raunverulegt rými til að læra og þroskast í skólanum sínum, þá er eitthvað farið úrskeiðis í forgangsröðuninni.

Hættum að vera borg sem verndar fjölbreytileika náttúrunnar betur en fjölbreytileika barna í skólakerfinu.

Höfundur er uppeldisfræðingur og frambjóðandi á lista Miðflokksins fyrir komandi borgarstjórnarkosningar.