764 – landa­mæra­laus tala skelfi­legs of­beldis

Númer póstfangs í Texas er nú orðið samnefnari viðurstyggilegrar starfsemi sem meðal annars gengur út á að festa börn og ungmenni í net glæpamanna í gegnum samfélagsmiðla og kúga þau til að gera hræðilega hluti, til dæmis að fremja ofbeldiglæpi, skaða sig sjálf, sína nánustu og/eða gæludýr.

764 er ekki hefðbundin skipulögð glæpastarfsemi, en hún notar sömu aðferðafræði og svokallað crime as a service; dreifða ábyrgð, verkaskiptingu og netmiðaða framkvæmd. Það gerir brotin bæði alvarlegri og erfiðari í sönnun.

Undirritaður heimsótti nýverið bæði Europol og Eurojust, þar sem fram kom að Svíþjóð er vagga þessarar aðferðafræði og að hún hafi smitast hratt til Noregs og Danmerkur. Einhver mál hafa komið upp hérlendis og líklega eru mun fleiri sem þagað er um, enda eru sum mál eingöngu rafræn á milli gerenda og þolenda, til dæmis þegar um sjálfsskaða er að ræða.

Hvaða gildrur setja ofbeldismennirnir upp? Ég tek hér tvö algeng dæmi, en lykilatriðið er að komast yfir persónuupplýsingar þolenda og nota þær sem hluta af ógninni.

Börn og ungmenni rekast á „tilboð“ á samfélagsmiðlum, til dæmis 10.000 krónur fyrir að kasta flugeldi inn um glugga og taka verknaðinn upp. Þetta getur virst spennandi og greiðslan bónus. Til að taka við henni þurfa þau að gefa upp persónuupplýsingar sem var markmið ofbeldismannanna. Þá er greitt fyrir önnur „minniháttar“ verkefni og safnað er í svokallaðan kúgunarbanka. Í kjölfarið er hótað birtingu upplýsinga nema tekið sé þátt í grófara ofbeldi, sem ítrekað hefur endað í grimmilegu ofbeldi og jafnvel morðum.

Annað dæmi er þegar ofbeldismenn leita uppi hópa á netinu þar sem vanlíðan er samnefnari, svo sem tengda átröskunum. Þar eru stúlkur oftast skjallaðar og kaffærðar í ,,ást“ og hrósi. Í skjóli trausts senda þær myndir þar sem sjálfsskaði sést og/eða nektarmyndir, kúgunarbankinn er orðinn til. Síðan er til dæmis boðist til að senda mat eða snyrtivörur, sem krefst heimilisfangs. Þegar það liggur fyrir hefjast kröfur um sífellt grófara myndefni og/eða sjálfsskaða á stúlkum, systkinum eða gæludýrum og allt tekið upp.

Þetta eru tvö raunveruleg dæmi sem ótrúlega mörg börn og ungmenni geta sogast inn í.

Ég er nokkuð viss um að mörg börn og flest ungmenni þekki talnarununa 764 og hafi jafnvel verið boðið eitthvað eða fengið „falleg“ skilaboð.

Europol kallaði eftir vitundarvakningu almennings í Evrópu. Óafturkræfir hlutir gerast hratt, hlutir sem geta eyðilagt líf. Foreldrar, verum á varðbergi því netið virðir engin landamæri.

Höfundur er þingmaður Sjálfstæðisflokksins.