Brutu stjórnsýslulög við útgáfu hvalveiðileyfis Lovísa Arnardóttir skrifar 14. janúar 2026 16:29 Bjarkey Olsen, þingkona VG, var matvælaráðherra á þeim tíma sem leyfið var gefið út. Vísir/Einar Umboðsmaður Alþingis hefur komist að þeirri niðurstöðu að málsmeðferð matvælaráðuneytisins á umsókn um leyfi til hvalveiða var ekki í samræmi við lög árið 2024. Þá var Bjarkey Olsen matvælaráðherra. Í áliti umboðsmanns segir að stjórnsýslulögum hafi ekki fylgt við meðferð matvælaráðuneytisins á umsókn um leyfi til hvalveiða. Í samantekt um álitið kemur fram að kvartað hafi verið yfir málsmeðferð matvælaráðuneytisins í kjölfar umsóknar um leyfi til veiða á langreyðum. Í kvörtuninni voru gerðar athugasemdir við það að ráðherra hefði ekki verið heimilt að tímabinda leyfið við eitt ár, 2024. Í álitinu kemur fram að umboðsmaður hafi bent á að ákvörðun ráðherra um útgáfu leyfis til hvalveiða væri matskennd og ráðherra hefði ákveðið svigrúm til ákvörðunartöku þar að lútandi. Þó yrði meðal annars að gæta að meðalhófi við töku slíkra ákvarðana með hliðsjón af þeim hagsmunum sem væru undirliggjandi. Umboðsmaður telur því að ákvörðun ráðuneytisins um að tímabinda leyfið eingöngu við árið 2024 hafi ekki verið reist á fullnægjandi heildstæðu mati, auk þess sem ekki hefði verið gætt meðalhófs við töku ákvörðunarinnar. Í álitinu kemur fram að umboðsmaður hafi í áliti sínu meðal annars litið til þess að sú breyting að takmarka gildistíma leyfisins við árið 2024 yrði að teljast íþyngjandi fyrir fyrirtækið að teknu tilliti til þeirra hagsmuna sem félagið hefði sem atvinnurekandi og fyrri framkvæmdar við útgáfu sambærilegra leyfa til félagsins. Í niðurstöðu sinni segir umboðsmaður að það sé álit hennar að ákvörðun matvælaráðuneytisins um að tímabinda leyfið til hvalveiða eingöngu árið 2024 hafi ekki verið reist á fullnægjandi mati eða samrýmst kröfum um meðalhóf. Umboðsmaður segir einnig að það sé álit hennar að matvælaráðuneytið hafi ekki gætt nægilega að því að haga gagnaöflun sinni og umsagnarferli þannig að það samrýmdist stjórnsýslulögum. Engar hvalveiðar voru árið 2025. Vísir/Egill „Þar sem það liggur fyrir að í byrjun desember 2024 veitti matvælaráðuneytið X hf. leyfi til veiða á langreyðum til fimm ára tel ég ekki ástæðu til að beina sérstökum tilmælum til atvinnuvegaráðuneytisins vegna málsins. Ég beini þó þeim tilmælum til ráðuneytisins að taka framvegis mið af þeim sjónarmiðum sem koma fram í álitinu,“ segir í niðurstöðunni. Hvalir Hvalveiðar Ríkisstjórn Katrínar Jakobsdóttur (2017-2024) Ríkisstjórn Bjarna Benediktssonar (2024) Umboðsmaður Alþingis Mest lesið Skóli blásinn af og foreldrar eitt stórt spurningamerki Innlent Dóru Björt hafnað: „Nú eru kaflaskil“ Innlent Bandarískur reynslubolti gómaður við að þjálfa Kínverja Erlent Sex hundruð fastir á Akureyri eftir að áhafnir runnu út á tíma Innlent Strætó fór útaf á Holtavörðuheiði Innlent Bein vaxið yfir augun og fólk afmyndast í andliti við notkun peptíða Innlent Holtavörðuheiði og Fjarðarheiði lokaðar Innlent Vaktin: Sautján vélar á röngum velli og flugferðum aflýst Innlent Sakfelling Steinu staðfest Innlent Tíu manns í árekstri á Suðurlandi Innlent Fleiri fréttir Strætó fór útaf á Holtavörðuheiði Skóli blásinn af og foreldrar eitt stórt spurningamerki Holtavörðuheiði og Fjarðarheiði lokaðar Sex hundruð fastir á Akureyri eftir að áhafnir runnu út á tíma Þúsundir í slæmri stöðu, stjórnvöld verði að bregðast við Dóru Björt hafnað: „Nú eru kaflaskil“ Bæjarstjóri Mosfelssbæjar á lista Samfylkingar í Reykjavík Ástand sem ekki hefur sést áður Steina vill áfrýja: „Brotið gegn grundvallarréttindum umbjóðanda míns“ Vilja finna unglingaskóla nýjan stað Vaktin: Sautján vélar á röngum velli og flugferðum aflýst Tíu manns í árekstri á Suðurlandi Sakfelling Steinu staðfest Heilsugæslan tekur við verkefnum Heyrnar- og talmeinastöðvar Lögðu hald á tugi kílóa lítt þekkts fíkniefnis Bein útsending: Veikindaréttindi og samspil milli vinnumarkaðar og heilbrigðisþjónustu Bein vaxið yfir augun og fólk afmyndast í andliti við notkun peptíða Gísli Rafn lætur af störfum hjá Rauða krossinum Tækinu ekki ekið of hratt þó hraðinn segi ekki allt Börnum með stöðu sakbornings fjölgar: „Sláandi tölur“ Viðreisn býður í fyrsta skipti fram á Akureyri Vonbrigði með verðbólgutölurnar og snjómokstur olli tjóni Háskólinn lagði stúdenta Stranger Things-fossinn gæti orðið vinsælastur Þau skipa lista Sjálfstæðisflokksins á Ísafirði Vilja borgarlest í stað borgarlínu Einar Jóhannes fær oddvitasæti Miðflokksins í Kópavogi Þorsteinn hættur hjá Deloitte þrátt fyrir sýknu Bein útsending: Þróun og horfur á vinnumarkaði Voru að tína dópið úr töskunni þegar löggan réðst til atlögu Sjá meira
Í samantekt um álitið kemur fram að kvartað hafi verið yfir málsmeðferð matvælaráðuneytisins í kjölfar umsóknar um leyfi til veiða á langreyðum. Í kvörtuninni voru gerðar athugasemdir við það að ráðherra hefði ekki verið heimilt að tímabinda leyfið við eitt ár, 2024. Í álitinu kemur fram að umboðsmaður hafi bent á að ákvörðun ráðherra um útgáfu leyfis til hvalveiða væri matskennd og ráðherra hefði ákveðið svigrúm til ákvörðunartöku þar að lútandi. Þó yrði meðal annars að gæta að meðalhófi við töku slíkra ákvarðana með hliðsjón af þeim hagsmunum sem væru undirliggjandi. Umboðsmaður telur því að ákvörðun ráðuneytisins um að tímabinda leyfið eingöngu við árið 2024 hafi ekki verið reist á fullnægjandi heildstæðu mati, auk þess sem ekki hefði verið gætt meðalhófs við töku ákvörðunarinnar. Í álitinu kemur fram að umboðsmaður hafi í áliti sínu meðal annars litið til þess að sú breyting að takmarka gildistíma leyfisins við árið 2024 yrði að teljast íþyngjandi fyrir fyrirtækið að teknu tilliti til þeirra hagsmuna sem félagið hefði sem atvinnurekandi og fyrri framkvæmdar við útgáfu sambærilegra leyfa til félagsins. Í niðurstöðu sinni segir umboðsmaður að það sé álit hennar að ákvörðun matvælaráðuneytisins um að tímabinda leyfið til hvalveiða eingöngu árið 2024 hafi ekki verið reist á fullnægjandi mati eða samrýmst kröfum um meðalhóf. Umboðsmaður segir einnig að það sé álit hennar að matvælaráðuneytið hafi ekki gætt nægilega að því að haga gagnaöflun sinni og umsagnarferli þannig að það samrýmdist stjórnsýslulögum. Engar hvalveiðar voru árið 2025. Vísir/Egill „Þar sem það liggur fyrir að í byrjun desember 2024 veitti matvælaráðuneytið X hf. leyfi til veiða á langreyðum til fimm ára tel ég ekki ástæðu til að beina sérstökum tilmælum til atvinnuvegaráðuneytisins vegna málsins. Ég beini þó þeim tilmælum til ráðuneytisins að taka framvegis mið af þeim sjónarmiðum sem koma fram í álitinu,“ segir í niðurstöðunni.
Hvalir Hvalveiðar Ríkisstjórn Katrínar Jakobsdóttur (2017-2024) Ríkisstjórn Bjarna Benediktssonar (2024) Umboðsmaður Alþingis Mest lesið Skóli blásinn af og foreldrar eitt stórt spurningamerki Innlent Dóru Björt hafnað: „Nú eru kaflaskil“ Innlent Bandarískur reynslubolti gómaður við að þjálfa Kínverja Erlent Sex hundruð fastir á Akureyri eftir að áhafnir runnu út á tíma Innlent Strætó fór útaf á Holtavörðuheiði Innlent Bein vaxið yfir augun og fólk afmyndast í andliti við notkun peptíða Innlent Holtavörðuheiði og Fjarðarheiði lokaðar Innlent Vaktin: Sautján vélar á röngum velli og flugferðum aflýst Innlent Sakfelling Steinu staðfest Innlent Tíu manns í árekstri á Suðurlandi Innlent Fleiri fréttir Strætó fór útaf á Holtavörðuheiði Skóli blásinn af og foreldrar eitt stórt spurningamerki Holtavörðuheiði og Fjarðarheiði lokaðar Sex hundruð fastir á Akureyri eftir að áhafnir runnu út á tíma Þúsundir í slæmri stöðu, stjórnvöld verði að bregðast við Dóru Björt hafnað: „Nú eru kaflaskil“ Bæjarstjóri Mosfelssbæjar á lista Samfylkingar í Reykjavík Ástand sem ekki hefur sést áður Steina vill áfrýja: „Brotið gegn grundvallarréttindum umbjóðanda míns“ Vilja finna unglingaskóla nýjan stað Vaktin: Sautján vélar á röngum velli og flugferðum aflýst Tíu manns í árekstri á Suðurlandi Sakfelling Steinu staðfest Heilsugæslan tekur við verkefnum Heyrnar- og talmeinastöðvar Lögðu hald á tugi kílóa lítt þekkts fíkniefnis Bein útsending: Veikindaréttindi og samspil milli vinnumarkaðar og heilbrigðisþjónustu Bein vaxið yfir augun og fólk afmyndast í andliti við notkun peptíða Gísli Rafn lætur af störfum hjá Rauða krossinum Tækinu ekki ekið of hratt þó hraðinn segi ekki allt Börnum með stöðu sakbornings fjölgar: „Sláandi tölur“ Viðreisn býður í fyrsta skipti fram á Akureyri Vonbrigði með verðbólgutölurnar og snjómokstur olli tjóni Háskólinn lagði stúdenta Stranger Things-fossinn gæti orðið vinsælastur Þau skipa lista Sjálfstæðisflokksins á Ísafirði Vilja borgarlest í stað borgarlínu Einar Jóhannes fær oddvitasæti Miðflokksins í Kópavogi Þorsteinn hættur hjá Deloitte þrátt fyrir sýknu Bein útsending: Þróun og horfur á vinnumarkaði Voru að tína dópið úr töskunni þegar löggan réðst til atlögu Sjá meira