Fimmtungur leikskólabarna borðar innan við tíu fæðutegundir Sunna Sæmundsdóttir skrifar 10. janúar 2026 13:32 Fimmtungur leikskólabarna er mjög matvandur. Vísir/Vilhelm Um fimmtungur leikskólabarna borðar innan við tíu tegundir af matvælum samkvæmt rannsókn og eru útsettari fyrir næringarskorti. Svokölluð bragðlaukaþjálfun hefur gefið góða raun í að draga úr matvendni. Doktorsneminn Berglind Lilja Guðmundsdóttir vinnur nú að fyrstu rannsókn sinnar tegundar á Íslandi sem miðar að því að þróa leiðir til að draga úr matvendni meðal leikskólabarna. Hún segir um fimmtungur barna sýni einkenni matvendni sem koma fram í mjög einhæfu fæðuvali, eða að þau borði innan við tíu tegundir af fæðu. „Fæðutegund er bara til dæmis pulsur, það er ein fæðutegund. Einhver tegund af grænmeti, það getur til dæmis verið að börn borði bara gúrku, það er ein fæðutegund, þannig að við erum að tala um tíu fæðutegundir, færri en tíu fæðutegundir,“ segir Berglind. Hún hefur unnið að rannsókninni í samstarfi við fjóra leikskóla á höfuðborgarsvæðinu og á landsbyggðinni þar sem svokölluð bragðlaukaþjálfun er innleidd til þess að draga úr matvendninni. „Bragðlaukaþjálfun snýst svona í grófum dráttum um að þjálfa börnin í því að upplifa mat með öllum skynfærum sínum, þannig að við erum ekki bara að smakka matinn, við erum að horfa á hann, við erum að snerta hann, þefa af honum, hlusta á hann.“ Bragðlaukaþjálfun hefur þegar verið reynd meðal eldri barna og gaf þar góða raun að því leyti að börn hófu að borða fjölbreyttari fæðu. Í þeirri rannsókn sem nú stendur yfir mun Berglind rannsaka hvort inngrip líkt og það geti haft áhrif á vöxt barna til lengri tíma litið, þar sem takmarkað fæðuval getur leitt til næringarskorts. Það verður skoðað í samvinnu við Þróunarmiðstöð íslenskrar heilsugæslu. „Þannig að við söfnum þeim gögnum í gegnum heilsugæslurnar og erum þá að skoða vaxtarferil og vaxtarkúrfurnar, þannig að það er bæði þyngd og hæð. Og það er mjög áhugavert og hefur ekki verið gert áður, að skoða svona vaxtarferla í kjölfarið á svona fæðu miðað við í íhlutunum eins og okkar,“ segir Berglind. Matur Börn og uppeldi Heilbrigðismál Leikskólar Tengdar fréttir Gömlu trixin úreld: Ekki pína í börn mat, múta, hóta eða uppnefna Það eru vægast sagt fróðlegt og gagnlegt að taka samtalið við Sigrúnu Þorsteinsdóttur barna- og heilsusálfræðing og doktor í heilsueflingu um matvendni barna. 14. desember 2025 08:00 Mest lesið Viðreisn fjarlægir bænina af Facebook: „Við viljum ekki særa fólk“ Innlent „Þá er verið að hugsa um mögulegt viðbragð í neyðarástandi“ Innlent Á sjötta tug björgunarsveitarfólks kom að björguninni Innlent Nágranninn bjargaði Sævari sem missti næstum af almyrkvanum Innlent Ekki fleiri tilkynnt innbrot síðan 2022 Innlent Sigurgeir þurfti að hætta og var fluttur á sjúkrahús Innlent Gerir upp hús hannað af Guðjóni Samúelssyni Innlent Þyrla Landhelgisgæslunnar kölluð út vegna veikinda Innlent Forystumenn láti stór orð falla sér og sínum málstað til framdráttar Innlent Tveir látnir í gróðureldum í Grikklandi Erlent Fleiri fréttir Viðreisn fjarlægir bænina af Facebook: „Við viljum ekki særa fólk“ Gerir upp hús hannað af Guðjóni Samúelssyni Á sjötta tug björgunarsveitarfólks kom að björguninni Ekki fleiri tilkynnt innbrot síðan 2022 „Þá er verið að hugsa um mögulegt viðbragð í neyðarástandi“ Þyrla Landhelgisgæslunnar kölluð út vegna veikinda Forystumenn láti stór orð falla sér og sínum málstað til framdráttar Þyrlan sótti slasaðan göngumann við Glym Spánverjum fjölgar þvert á þróunina Sigurgeir þurfti að hætta og var fluttur á sjúkrahús Það er jóker í spilinu Skoða hvort gerviaðgangar og grunsamlegar síður séu erlend öfl í dulbúningi Páll Magnússon tekur við af Kristjáni Nágranninn bjargaði Sævari sem missti næstum af almyrkvanum Brotist inn í Barnaloppuna Kristján Kristjánsson kveður Sprengisand Íbúi í Kænugarði um stríðið og áhyggjur lögreglu af erlendum áhrifum á ESB-kosningu Fortíð og framtíð Íslands í Evrópu á Sprengisandi Mundaði stólinn og lamdi gesti „Bara, hvað dettur gömlu fólki í hug að gera?“ Þrengja Reykjaveg og loka tveimur götum við Laugarnesskóla Fjöldi ökumanna á von á kæru Ísraelskir ferðamenn með ógnandi tilburði á palestínsku kaffihúsi Þyrlan sækir slasaðan mann á Hestfjall Miðflokksmenn helmingi líklegri til að segja já en Sjálfstæðismenn Ósátt með fyrirhugaða sameiningu lögregluembætta Grindvískir krakkar sneru aftur á völlinn Lögnin komin á land en verður látin kyrr liggja „Önnur ríki með sérþarfir hafa miklu meira vægi í þeirri umræðu“ Bananastappa og hlaupbangsar á matseðlinum í tilraun tvö Sjá meira
Doktorsneminn Berglind Lilja Guðmundsdóttir vinnur nú að fyrstu rannsókn sinnar tegundar á Íslandi sem miðar að því að þróa leiðir til að draga úr matvendni meðal leikskólabarna. Hún segir um fimmtungur barna sýni einkenni matvendni sem koma fram í mjög einhæfu fæðuvali, eða að þau borði innan við tíu tegundir af fæðu. „Fæðutegund er bara til dæmis pulsur, það er ein fæðutegund. Einhver tegund af grænmeti, það getur til dæmis verið að börn borði bara gúrku, það er ein fæðutegund, þannig að við erum að tala um tíu fæðutegundir, færri en tíu fæðutegundir,“ segir Berglind. Hún hefur unnið að rannsókninni í samstarfi við fjóra leikskóla á höfuðborgarsvæðinu og á landsbyggðinni þar sem svokölluð bragðlaukaþjálfun er innleidd til þess að draga úr matvendninni. „Bragðlaukaþjálfun snýst svona í grófum dráttum um að þjálfa börnin í því að upplifa mat með öllum skynfærum sínum, þannig að við erum ekki bara að smakka matinn, við erum að horfa á hann, við erum að snerta hann, þefa af honum, hlusta á hann.“ Bragðlaukaþjálfun hefur þegar verið reynd meðal eldri barna og gaf þar góða raun að því leyti að börn hófu að borða fjölbreyttari fæðu. Í þeirri rannsókn sem nú stendur yfir mun Berglind rannsaka hvort inngrip líkt og það geti haft áhrif á vöxt barna til lengri tíma litið, þar sem takmarkað fæðuval getur leitt til næringarskorts. Það verður skoðað í samvinnu við Þróunarmiðstöð íslenskrar heilsugæslu. „Þannig að við söfnum þeim gögnum í gegnum heilsugæslurnar og erum þá að skoða vaxtarferil og vaxtarkúrfurnar, þannig að það er bæði þyngd og hæð. Og það er mjög áhugavert og hefur ekki verið gert áður, að skoða svona vaxtarferla í kjölfarið á svona fæðu miðað við í íhlutunum eins og okkar,“ segir Berglind.
Matur Börn og uppeldi Heilbrigðismál Leikskólar Tengdar fréttir Gömlu trixin úreld: Ekki pína í börn mat, múta, hóta eða uppnefna Það eru vægast sagt fróðlegt og gagnlegt að taka samtalið við Sigrúnu Þorsteinsdóttur barna- og heilsusálfræðing og doktor í heilsueflingu um matvendni barna. 14. desember 2025 08:00 Mest lesið Viðreisn fjarlægir bænina af Facebook: „Við viljum ekki særa fólk“ Innlent „Þá er verið að hugsa um mögulegt viðbragð í neyðarástandi“ Innlent Á sjötta tug björgunarsveitarfólks kom að björguninni Innlent Nágranninn bjargaði Sævari sem missti næstum af almyrkvanum Innlent Ekki fleiri tilkynnt innbrot síðan 2022 Innlent Sigurgeir þurfti að hætta og var fluttur á sjúkrahús Innlent Gerir upp hús hannað af Guðjóni Samúelssyni Innlent Þyrla Landhelgisgæslunnar kölluð út vegna veikinda Innlent Forystumenn láti stór orð falla sér og sínum málstað til framdráttar Innlent Tveir látnir í gróðureldum í Grikklandi Erlent Fleiri fréttir Viðreisn fjarlægir bænina af Facebook: „Við viljum ekki særa fólk“ Gerir upp hús hannað af Guðjóni Samúelssyni Á sjötta tug björgunarsveitarfólks kom að björguninni Ekki fleiri tilkynnt innbrot síðan 2022 „Þá er verið að hugsa um mögulegt viðbragð í neyðarástandi“ Þyrla Landhelgisgæslunnar kölluð út vegna veikinda Forystumenn láti stór orð falla sér og sínum málstað til framdráttar Þyrlan sótti slasaðan göngumann við Glym Spánverjum fjölgar þvert á þróunina Sigurgeir þurfti að hætta og var fluttur á sjúkrahús Það er jóker í spilinu Skoða hvort gerviaðgangar og grunsamlegar síður séu erlend öfl í dulbúningi Páll Magnússon tekur við af Kristjáni Nágranninn bjargaði Sævari sem missti næstum af almyrkvanum Brotist inn í Barnaloppuna Kristján Kristjánsson kveður Sprengisand Íbúi í Kænugarði um stríðið og áhyggjur lögreglu af erlendum áhrifum á ESB-kosningu Fortíð og framtíð Íslands í Evrópu á Sprengisandi Mundaði stólinn og lamdi gesti „Bara, hvað dettur gömlu fólki í hug að gera?“ Þrengja Reykjaveg og loka tveimur götum við Laugarnesskóla Fjöldi ökumanna á von á kæru Ísraelskir ferðamenn með ógnandi tilburði á palestínsku kaffihúsi Þyrlan sækir slasaðan mann á Hestfjall Miðflokksmenn helmingi líklegri til að segja já en Sjálfstæðismenn Ósátt með fyrirhugaða sameiningu lögregluembætta Grindvískir krakkar sneru aftur á völlinn Lögnin komin á land en verður látin kyrr liggja „Önnur ríki með sérþarfir hafa miklu meira vægi í þeirri umræðu“ Bananastappa og hlaupbangsar á matseðlinum í tilraun tvö Sjá meira
Gömlu trixin úreld: Ekki pína í börn mat, múta, hóta eða uppnefna Það eru vægast sagt fróðlegt og gagnlegt að taka samtalið við Sigrúnu Þorsteinsdóttur barna- og heilsusálfræðing og doktor í heilsueflingu um matvendni barna. 14. desember 2025 08:00