Var ég ekki nógu mikils virði?

Ég skrifaði hér um daginn frásögn af dularfullu hvarfi („Fólkið sem hverfur...“). Komu þar við sögu morðtilraunir, diplómatar, möndlugrautur og endurskoðendur. Eins og ég lofaði, held ég áfram að uppljóstra staðreyndirnar bakvið hvarfið. Við þurfum aðeins að skoða krónur og aura.

Hvers virði?

Áætlað virði meðal einstaklings er í kringum 150þúsund dollara, sé horft til hráefnisins eingöngu. Fyrir ástvinum erum við auðvitað ómetanleg og frá sjónarhorni fyrirtækja höfum við einnig verðmiða.

Eitt þeirra er Meta, fyrirtækið bakvið Instagram, WhatsApp og Facebook (Fb). Árlegur hagnaður nálgast 150milljarða dollara og myndi því duga í hráefni milljón einstaklinga. Tek fram að ég hef enga vitneskju um að þau stundi slík viðskipti.

Meta er samt ansi dýrmætt svikahröppum:

„Þá segir einnig í skjölunum að forsvarsmenn Meta viðurkenni að samfélagsmiðlar fyrirtækisins séu orðnir að þungamiðju svikastarfsemi í heiminum. Til að mynda hafi verið áætlað að um þriðjungur allra vel heppnaðra svindla eða svika í Bandaríkjunum fari fram gegnum samfélagsmiðla Meta.“

Vísir: „Græða á tá og fingri...“, 6.nóv‘25

Rómantík gengur illa í einstefnu, en sem betur fer virðist sambandið báðum dýrmætt. Töluvert hefur nefnilega verið fjallað um að 10% af hagnaði Meta geti verið rakinn til ólögmæts athæfis annarra.

Sekt er bara freyðivín á þýsku

Sektir vegna þessa hafa verið nægilega lágar til að halda óbreyttri stefnu. Til samanburðar má velta fyrir sér fælingamætti hraðaksturssektar sem jafngilti skilagjaldi kókdósar. ESB er þó farið að aðlaga sig að þessum veruleika.

6 milljarðar einstaklinga eru í dag yfir 16 ára aldri í heiminum. Yfir helmingur þeirra virkir notendur Facebook (Fb). Falli einhver þeirra fyrir svikahröppum, er hann líklegri til að lenda í þeim aftur og aftur. Þannig virkar kerfið.

Meta hefur því í raun hag af því að halda sérstaklega í þá notendur sem falla fyrir svikum, sem og svikahröppunum sem herja á þá. Nokkuð sem ekki allir kunna að... meta.

Hliðarhopp í garðinn

Mér hugnaðist um tíma betur að gera eitthvað annað en að reyta arfa, hann náði því að koma sér vel fyrir. Þegar kom að því að hreinsa hann burt, var langauðveldast að rífa bara sem mest upp í flýti. Við nánari athugun hafði auðvitað ýmislegt annað verið fjarlægt í leiðinni sem hefði alveg mátt vera áfram. Þar að auki var fullt af arfa eftir. En þetta leit a.m.k. út eins og ég hefði tekið virkilegt átak.

Hvernig reytir maður arfa hjá Fb, án þess að fórna of miklu af tekjum? Tímabundinn átakshópur og viðbætur í sjálfvirkum kerfum hljómaði vel. Tekjurnar fóru þó að minnka, svo átakshópurinn var leystur upp og sjálfvirknin lofuð, hvort sem hún lokaði á rétta aðila eða ekki.

Fórnarkostnaður

Mjög stórir hópar geta haft áhrif á auglýsingatekjur eða hlutabréfaverð. Einstaklingar skipta hins vegar engu í svona fjölmennu umhverfi, nema þeir hafi aðgang að þeim sem stýra.

Í dag er áætlað að um 150milljón notendur á Fb séu langtíma gerviaðgangar. Telst það mikið að henda óvart 50þúsund alvöru notendum út með baðvatninu? Málið er samt miklu stærra, því á hverju ári eru margir milljarðar nýrra gerviaðganga búnir til. Þökk sé þessum sjálfvirku kerfum verða langflestir þeirra mjög skammlífir. Það borgar sig því fyrir svikahrappa að stela líka aðgangi núverandi notenda. Mun meiri líkur að þeir fái að hanga á þeim nægilega lengi til að ná sínum markmiðum.

Til að verjast þessu þarf að vega og Meta hvers konar hegðun er líkleg vísbending um að einhver hafi stolið aðgangi. Sjálfvirk kerfi ein og sér eru ekki alltaf góð í því að skilja innri smáatriði frávika frá meirihlutahegðun. Viðskiptaákvarðanir eru sjaldnast teknar útfrá hagsmunum jaðartilfella og minnihluta. Þegar barist er við tugi milljóna nýrra gerviaðganga daglega eru tugþúsundir ranglega lokaðra aðganga ásættanlegur fórnarkostnaður.

Þegar við sjáum hve miklar fjárhæðir eru í húfi og hve lítils virði hvert og eitt okkar er, þá fer hvarfið að verða skiljanlegra. Sannleiksleitin heldur þó áfram og mæli ég með að nærast áður en lengra er haldið. Möndlugraut?

Höfundur er tölvunarfræðingur, menntaður í – en ekki af – gervigreind