And­stæðingar olíu­leitar Norð­manna hrósa sigri þrátt fyrir tap

Stefna Græfriðunga og fleiri umhverfisverndarsamtaka beindist að ákvörðun olíu- og orkumálaráðuneyti Noregs um að veita þrettán fyrirtækjum tíu olíuleitarleyfi árið 2016. Hún byggði á þeim rökum að norska ríkinu hafi borið að vernda borgara sína fyrir alvarlegum neikvæðum áhrifum loftslagsbreytinga.

Dómstóllinn hafnaði því að norsk stjórnvöld hefðu gerst brotleg við ákvæði mannréttindasáttmála Evrópu. Þó að umhverfismat á áhrifum hefði ekki verið nógu ítarleg, sérstaklega á loftslagsáhrifunum, benti ekkert til þess að því hefði verið svo ábótavant að það bryti á mannréttindum stefnenda.

Hins vegar sagði í dómsorðinu að ríkjum bæri skylda til þess að láta fara fram ítarlegt áhrifamat þegar ákvarðanir væru teknar um umhverfið og loftslagið.

Breyti stefnu Norðmanna í olíumálum

Það er þetta síðastnefnda sem náttúruverndarsamtökin túlka sem sigur. Þetta álit dómstólsins þýði að norsk stjórnvöld þurfi héðan í frá að láta framkvæma mat á loftslagsáhrifum ef þau ætla að veita ný leyfi fyrir vinnslu jarðefnaeldsneytis. 

Þetta mat þurfi ekki aðeins að ná til losunar sem framleiðslan hafi í för með sér heldur bruna á eldsneytinu þegar búið er að selja það á markaði.

„Það mikilvægasta sem við sjáum nú er að mannréttindadómstóllinn ákveður í eitt skipti fyrir öll að afleiðingar nýrra olíulinda fyrir loftslagið verða að vera rannsakaðar. Norska ríkið gerir það ekki,“ segir Sigrid Hoddevik Losnegård, formaður norsku samtakanna Náttúru og æsku sem tóku þátt í stefnunni, við norska ríkisútvarpið.

Ákvörðunin sé því söguleg þar sem hún breyti stefnu Norðmanna í olíumálum.

Terje Aasland, orkumálaráðherra Noregs, fagnaði niðurstöðunni. Fullyrti hann að áhrif olíuleitar og vinnslu væri nú þegar rannsökuð í þaula. Áhrif af bruna olíunnar hafi verið metin fyrir ákvarðanir um leyfisveitingar í kjölfar dóms Hæstaréttar Noregs í málinu þar sem norska ríkið var sýknað.

EFTA-dómstóllinn gaf út álit fyrr á þessu ári um að Norðmenn þyrftu að taka tillit til losunar gróðurhúsalofttegunda sem hlýst af bruna á olíu sem þeir framleiða. Það var í tengslum við önnur leyfi sem voru veitt til vinnslu í Norðursjó sem er þegar hafin að hluta.