Nálgunarbannið of tor­sótt og mátt­laust án ökklabands

Áform um breytingar á lögum um nálgunarbann og brottvísun af heimili hefur verið sett í samráðsgátt stjórnvalda og hefur almenningur færi til 16. september til að skila umsögnum. Ef frumvarpið nær fram að ganga verður öllum þeim sem brjóta gegn nálgunarbanni gert að sæta rafrænu eftirliti með ökklabandi.

Linda Dröfn Gunnarsdóttir, framkvæmdastýra Kvennaathvarfsins, fagnar því að málið sé komið í þennan farveg.

„Við erum með þolendur sem lifa í stöðugum ótta um umsátur og ofbeldi þannig að þetta er risastórt skref og mikil skilaboð sem stjórnvöld eru að senda.“

Fjöldi heimilisofbeldismála í málaskrá lögreglu árið 2023 var 1122, en í fyrra var fjöldinn kominn upp í 1161. Þrátt fyrir að málunum hafi fjölgað á milli ára þá fækkaði beiðnum um nálgunarbann á sama tímabili. 

Trú Norðmanna á nálgunarbann jókst við innleiðingu eftirlits

Linda Dröfn segir að reynsla Norðmanna af því að innleiða rafrænt eftirlit með fólki sem sætir nálgunarbanni sé sú að trú fólks á að nálgunarbann virki sem skyldi hafi aukist og þá sé nálgunarbanni sem verkfæri oftar beitt.

„Við þekkjum bara mörg dæmi þess að nálgunarbannið sé í dag of máttlaus. Það er erfitt að fá það í gegn en þegar það svo loksins fæst í gegn þá eru verkfærin svo fá sem lögreglan hefur til að tryggja öryggið og fylgja nálgunarbanninu eftir þó svo að það sé brotið.”

Linda telur að þetta sé að hluta til ástæðan fyrir því hversu sjaldan sé sótt um nálgunarbann þrátt fyrir mikinn fjölda heimilisofbeldismála.

„Því það er þekking á því að nálgunarbannið hefur ekki nógu mikið að segja.”

Linda þekkir mýmörg dæmi um brot gegn nálgunarbanni. Skjólstæðingar hennar í Kvennaathvarfinu þekki slíkt of vel.

„Þetta eru oft mjög hættulegir einstaklingar og það fylgir þessu mikill ótti, mikið óöryggi og hræðsla. Þetta er það ofbeldi sem grefur sig dýpst inn í sálartetrið, það er þessi eltihrelling, umsátur og ógnanir í daglegu lífi.”

Fræðsla mikilvæg til lagabókstafurinn sé lifandi

Gríðarlega mikilvægt sé að fræða alla hlutaðeigandi til að tryggja að mögulegar breytingar á lögunum verði að lifandi lagabókstaf.

„Að bæði lögregla og félagsráðgjafar þekki þessi breyttu lög, kunni að beita þeim og eins dómarar, þekki kynbundið ofbeldi og ofbeldi í nánum samböndum og hversu margslungið og flókið fyrirbæri það er, þannig að það sé verið að veita nálgunarbann sannarlega á réttum tímapunktum.”

Í frumvarpinu er einnig fjallað um fjársektir við að broti gegn nálgunarbanni.

„Við sjáum í umferðarörygginu að þetta er það sem virkar. Það þarf að vera eitthvað sem gerist strax þannig að þetta endurtaki sig ekki því þetta er spurning um líf og dauða. Við vitum aldrei hvenær þeir standa við hótanirnar, og við höfum sannarlega séð það gerast.“