Ekki inni í myndinni að fyrir­komu­lag hval­veiða haldist ó­breytt

Í dag var viðamikil skýrsla starfshóps um lagaumgjörð hvalveiða birt í samráðsgátt stjórnvalda. Katrín Jakobsdóttir, þáverandi matvælaráðherra, skipaði starfshópinn í febrúar í fyrra með það fyrir augum að skýrslan yrði grundvöllur að framtíðarstefnumótun um hvalveiðar. Starfshópnum var ekki gert að komast að niðurstöðu um fyrirkomulag veiðanna heldur var honum falið að greina lögfræðileg álitaefni þriggja sviðsmynda;

• Að veiðar verði bannaðar til frambúðar
• Að veiðar verði takmarkaðar 
• Eða að veiðum verði haldið áfram.

Hanna Katrín Friðriksson, atvinnuvegaráðherra, hefur skannað skýrsluna en þó ekki gefist ráðrúm til að lúslesa hana. Hún hyggst byggja ákvörðun sína um framtíðarfyrirkomulag hvalveiða á skýrslunni.

„Markmiðið er að á haustmánuðum leggi ég fram frumvarp til laga varðandi þessi mál,“ segir Hanna Katrín.

Hún var spurð í hvaða átt hún hallaði; af eða á.

„Ég held það sé alveg ljóst að það þarf breytingar á núgildandi lögum, kostirnir eru þessir; að halda áfram óbreytt, sem er ekki inni í myndinni hjá mér, að herða skilyrðin eða bókstaflega finna leiðir til að banna hvalveiðar en þetta þarf að byggja á ítarlegum gögnum og rökum því þetta er ákveðið inngrip auðvitað,“ segir ráðherra.

Í skýrslunni eru reifað þau lögfræðilegu álitaefni sem varða þá leið að banna hvalveiðar alfarið. Bent er á að þegar stjórnarskrárvernduð atvinnuréttindi eru séu afnumin til frambúðar megi eftir atvikum leggja það að jöfnu við eignarnám.

Í stjórnarskrá segir að engan megi skylda til að láta af hendi eign sína nema almenningsþörf krefji. Skilyrðið sé þó matskennt en í því felist að einhvers konar samfélagslegir hagsmunir verði að búa að baki, en ekki persónulegir hagsmunir fárra.

Þá segir í skýrslunni að ríkar kröfur séu gerðar um að meðalhófs og jafnræðis sé gætt ef setja eigi atvinnufrelsi skorður vegna almannahagsmuna.

Loks þurfi huga að réttmætum væntingum leyfishafa um áframhaldandi atvinnustarfsemi en hingað til hefur Hvalur hf., sem er eini aðilinn sem hefur fengið leyfi til veiða á stórhvelum, verið gefið leyfi til fimm ára frá og með árinu 2009 ef frá er talið leyfið sem gefið var út árið 2024. Af þeim rökum segja skýrsluhöfundar að halda megi því fram að væntingar Hvals hf. geti ekki staðið til annars en að halda leyfinu í að minnsta kosti fimm ár.